Eelkesweblok


Een reactie plaatsen

19 09 2018

Doarpsfrysk

Yn de simmer joegen de sis mar te djippe Friezen har del. Doe wiene  hjir nammentlik Dútsers dy’t schnaps ha wolle. Japanners dy’t freegje werom at dy lju dy’t yn it mortuarium yn Weidum lizze, net stean gean. Belgen dy’t daliks de lieding krije fan ús kultuer. Frânsen dy’t sjogge at hjir ek genoch jild is om hjir in kear de Tour de France te begjinnen. Hollanders dy’t besykje alve stêden lâns te swimmen. Reuzen dy’t grommelje dat se elke dei sa’n ein troch Ljouwert rinne moatte. Hynders dy’t ek al Frânsk grinzgje. Fonteinen dy’t de hiele droege simmer wetter spuien bleauen. Amerikanen dy’t it sa moai fine dat Dan Brown Fryslân makke hat. En sekken fol Europeanen en Aziaten dy’t hjir troch Lonely Planet hinne stjoerd binne en hieltyd yn har eigen taal freegje werom at dat is, want by harren is it dochs like moai.

Yn sa’n simmer komt de ivige striid foar de Fryske taal wat yn de knel. We hiene hjir wol Lân fan Taal, in projekt yn it ramt fan kulturele haadstêd, mar dat woe net sa bot. Se freegje no at ien dy tinte út de Prinsetún ek ha wol. Deryn skyn je moai mei taal boartsje te kinnen, om te bewizen dat wy de minsken te wurd stean kinne yn it hollânsk,  flaamsk, frânsk, ingelsk, dúts, kroatysk, syrisch en sinees. We hienen it Frysk net oan tiid.

Dat begjint no wer. DjipFriezen, nee TaalFriezen, nee OeroerdreauneTaalenEigenfoechfobieerde Friezen  komme wer ûnder de strânstuollen wei en begjinne der wer yn om te haffeljen. Frysk blinders! Dat sels Rimmer Mulder, de âld haadredakteur fan de Ljouwerter Krante, him der foar liende om der ek yn om te haffeljen. Hy wie sa provosearend relativearjend dat se gâns pagina’s yn de Ljouwerter nedich ha om der tsjin yn te gean. Hoe begjin je in oarloch.

Elkenien docht der daliks ek wer oan mei. Sels Ljouwert, wêr’t je nea in Frysk wurd hearre, praat moarn oer hat in Fryske nota taalbefoardering. Mar de Ried fan de Fryse beweging fynt it daliks al wer neat. Wit jim wêrom net? No de telefoan wurdt yn Ljouwert net yn it Frysk opnaam. Nee, fansels net. At der in grut bedriuw meldet dat se har dêr festigje wolle, lit dan net ien of oar yn it hollânsk opfieden famke Ljouwert mompelje. Dan bellet dy ûndernimmer wol mei Hearrenfean of Drachten, dat ferstean je twatalich.

Mar wit jim dat Ljouwert dy nota makke hat omt in part fan Littenseradiel der by kaam is en dêr is 75 persint fan it folk frysktalich. Ik soe meartalich sizze, mar toe dan mar. Se ha wol gelyk, yn de doarpen wurdt Frysk praten. Al moat je dat ek wer net oerdriuwe: we ha it Bildt, de Stellingwerven, de eilannen, Harns, Hylpen ensafuorthinne. Ek Jannewietske sil noch hiel wat dwaan moatte oan dat frjemde Snitser gebrabbel.

De doarpen. Dy sitte yn need. De doarpenota’s hjitte tsjintwurdich al “krimp en leefberens”. De provinsje Fryslân wol nij doarpebelied meitsje. Dêr sil nije wike de steaten oer gear. It is ek wol moai dat Doarpswurk, wat aanst gjin subsydzje mear krijt, no pleitet foar in algemiene organisaasje dy’t ûngefear itselde wurk docht as Doarpswurk no. Dat tsjut oan dat de diskusjes gelyk bliuwe. De skoallen ha we ferlern. We wolle dat it doarpshûs bliuwt. En deryn moat we hieltyd wer diskussieare oer krimp en leefberens. Dus goed dat der níj doarpebelied komt.

Rimmer Mulder seit oan de oare kant dat taalbelied fan de provinsje ûnsin is. De Friezen sels bin ferantwurdlik foar it yn stân hâlden fan it Frysk. Der hoecht in provinsje de minsken net yn te stjoeren, dat keart de lju fan it Frysk ôf. Willem Verf andert dat taalbelied nedich is. Hy is lykwols noch net sa dwers as dy hiele djipdjipFriezen dy’t wolle dat alle minsken dy’t hjir wenje yntegreard wurde moatte yn it Frysk. En oars wol opsoademiterje kinne.

It is folle simpeler. Taal hâld automatysk stân yn de doarpen. Dat jild ek foar it Frysk. Dus we ha yndied net in nota taalbelied nedich. We ha in nota doarpebelied nedich. Goed passend yn Fryslân. Dan mei om my de Fryske flagge wol efkes út.

 

Advertenties


Een reactie plaatsen

12 09 2018

Polityk

Kollega-kollumnist Ferdinand de Jong hie sneon fansels folslein gelyk  mei syn kollum oer wat der allegear mis is yn de nasjonale polityk. En doe wie Syrië noch net iens bekind. In polityk dy’t net nei de minsken harket. Hoewol, de Jong hie syn kollum amper foarlêzen en doe wiene Lili en Howick al frij. Feroardield ta it wenjen bliuwen yn dit polityke ûnlân. Want mei it frijlitten fan dy bern hat de VVD no mei fêste hân D66 en ChristenUnie by de strôt, dy dividindbelêsting giet der fansels no wis ôf.

Aukje de Vries moat as finansieel VVD-Keamerlid mei dat dividind ferhaal aanst de Keamer yn. Hoopje dat se tsjin wat gedram kin, want dit sit de opposysje hiel heech. En se kin ek net jankende werom nei Ljouwert, want dan komt se yn de Fryske polityk telânne. En dy is net in haar better. Ik wiis inkeld mar efkes nei FNP-deputearre Jehannes Kramer, dy’t nei oanlieding fan’e kringlooplânbounotysje fan Carola Schouten twittere dat it o sa moai is dat Fryslân al lang docht wat de minster wol.

Wêrom Kramer, is hjir dan de lânskipspine ûntstien en útdroegen. Wêrom Kramer, is it wetter yn de feangreidegebieten noch net omheech, wêrom ……  ach hâld op mei sok patserich praat. We soenen wólle dat jim it sa dienen, mar dat doch jim net. De Fryske polityk rint nea foarop.

Dus it moat oars. Ik bin ûndernimmer. Ik ha dik 300 man oan it wurk. Dêrfan wol ik der in swikje útsmite, want dan kin ik sels mear fertsjinje. Dus ik gean nei CDA-deputearre Sander de Rouwe en ik sis, kinst my wat jild jaan. Dat ha’k nedich om dy minsken derút te smiten. Ik moat ek wat nije draeibankjes ha, dan kin’k dêrnei mei noch minder minsken ta. Mar Sander de Rouwe laket my út en ik gean sûnder in sint syn doar út. Dat is ek logysk, Sander is der net foar soksoarte grappen.

Hoewol, kofjebrander en tésetter Jacobs Douwe Egberts op de Jouwer hie sa’n 350 man yn tsjinst. Se woenen der wol 90 fan kwyt. En se woenen ek noch nije téseefkes en koffiemealders ha. Dan koe der noch in soadsje fuort. Jacobs of Douwe, dêr wol’k ôf wêze, dy gie nei Sander de Rouwe en frege om jild. Sander helle fuort twa ton út de kontbûse, belle Frans Veltman op. Dy kin jim miskien net mar dy is ekonomysk CDA-wethâlder yn de Fryske Marren.

Dy woe net ûnder dwaan, en smiet ek twa ton op tafel. En doe’t se teagerre dêrnei wat yn dy iuwige subsydzjepot fan wijlen de Friesland Bank omrearden, kaam der noch 5 ton. En mei 9 ton gie Douwe wer nei it fabryk en kundige oan dat der in kwak minsken útfleane soe. Ja fia natuerlik ferrin, mar je koenen dat fersnelle mei dat jild fan provinsje en gemeente. O ja, Douwe sei ek noch dat syn kofje yn de winkel echt net goedkeaper wurde soe.

Wat is no it ferskil tusken Douwe en my.

Histoarje.

Yn 1753 gie Egbert Douwes mei syn wyfke Ake Thysses fan Idskenhusen  nei de Jouwer en dêr begûnen se in winkeltsje yn de saneamde koloniale waren. Syn sûkela en súdfruchten soenen úteinlik kofje, thee en tabak wurde. En linkendewei waard troch de famylje in moai bedriuw delsetten. Da’s histoarje. Dêr kin je noch hiele ferhalen by fertelle, omt har earste fabryksûnderkommen no museum is op de Jouwer. Unferbreklik mei elkoar ferbûn, de Jouwer en Douwe, dat mei net ferdwine.

Hoewol, de fabryk, ek al útwreide nei Utrecht, waard kocht troch Sara Lee. It krige rûnom yn de wrâld allerhande festigingen. Kocht ek in soad op. It is in sterk ynternasjonaal bedriuw. Dat in pear jier lyn net iens skrok, doe’t ynienen blykte dat se op de Braziliaanske festiging net telle kinne. Dat koste in pear hûndert miljoen of sa. Mar it bedriuw draeit no wer as in tierelier, fertsjinnet miljoenen.

It is no yn hannen fan Dútse ynfesteerders, dy’t ek noch in great Amerikaansk kofjekonsern opkocht ha. Dêrmei ha se no de hiele wrâldmerk fan de kofje wol yn hannen.

Mar wêrom krije dy dútsers no 9 ton. En ikke net.

 


Een reactie plaatsen

05 09 2018

Japan

Andries Veltman is haadredakteur fan ynternetside Liwwadders. Andries is wat in sûre jonge. It jittikmieger. Liket wol wat op in kollumnist fan jim. It ferskil is dat hy inkeld Ljouwerter saken behannelt. Sa woe hy de ôfrûne wike wethâlder Friso Douwstra oanpakke. Dy giet, sa hat de gemeente bekind makke, ynkoarten nei Japan. It reiske is fan de Rabobank, mar de gemeente betellet noch wol 6750 euro foar Douwstra.

De reis is bedoeld om it bedriuwslibben te fasilitearjen en de netwurken te ferbetterjen. Douwstra sil ek noch yn it ekonomyske ekosysteem fan Japan dûke. “Sinleas”, skriuwt Veltman. “At it mear net is hoecht Douwstra dêr net hinne. Boppedat, wat moat hy mei in ynienskrompeljende Rabobank op stap. En werom moat wy it betelje”.

Andries. At Douwstra kofje drinkt, dan betelje wy dat ek. Wy betelje altyd alles. Watte, wy lêze Liwwadders, dus betelje wy dýn kofje ek. Mar at Douwstra inkeld noch mar stean giet dan wurdt alles betelle. Sa’n systeem ha we hjir no ienris. It is likernoch begûn yn de midsieuwen, doe’t de lju gewoan wurken foar de grutte hearen dy’t derfan sieten te sûpen en te fretten, omt reiskes nei Japan doedestiids gâns mear jild fregen as at se hienen. Dat hjit systeem, Veltman.

Sa’n snoepreiske, sasto it neamst, smyt net altyd daliks wat op, dêr hast gelyk kan. Hoewol, der stie eartiids samar in Japanse ritsefabryk yn Snits. Ik moat earlik sizze, ik tocht ek altyd dat it neat út’e wei sette, mar sa linkendewei giene in soad normale lju ek mei yn dat soarte sakereizen en dy ha my wolris ferteld wat it allegear opsmyt. Mar dat kin se net daliks oan de grutte klok hingje, dat komt folle letter pas. Soms wurket it. Dus wat dat oanbelanget mei Friso Douwstra wol efkes yn Japan sjen. Al waait it dêr no in dikke stoarm, hy moat noch efkes wachtsje.

Da’s moai, dan kin hy efkes nei my harkje. Sju, de Ljouwerter Krante lies dat kollumke fan Veltman oer Douwstra ek. Doe tochten se, dan moat wy mar ris in ferhaal mei Douwstra ha, oer wat dy echt docht. Dat waard ôfrûne sneon in pagina wêr’t ik nochal kjel fan waard. CDA-er Douwstra leauwt hillich yn VVD-er Wiegel. Dy sei eartiids dat de oanlis fan de A27 fan Almere nei Utrecht folle wichtiger wie foar Fryslân as in goede dyk nei Starum. Douwstra wol beide. Hy wol in non stop trein fan Ljouwert nei de hillige rânnestêd. Nearne mear ho. Ach, Swolle soe noch kinne, mar fierder net.

Friso Douwstra wol alle mooglikheden besjen. Hy grypt werom nei  it Súderseespoar. Of de trein oer de Ofslutdyk. Hy is sels wer begûn oer Starum-Enkhuzen. Mar dan moat dy dyk nei Starum dochs ferbettere wurde en moat we de Iselmar leechpompe of sa. It mei om my allegear hear, en it sil ek wol barre. Mar dy Douwstra is my wat te ûnrêstich, te wyld. Wat is der no slim oan in oerke langer yn de trein. Gean sitten man en lês bygelyks Liwwadders efkes.

Ik sei al, Douwstra is in stap fierder as Wiegel. Hy hat de heak goed besjoen, en is dêr hielendal fereale op. It bombastyske betonnen dyksbousel ûnder de Jouwer, alhiel ûnfrysk, hy fynt it hearlik. Hy wol noch mear. In spoarakwadukt ûnder it Van Harinxmakanaal troch. Dêr bin se al mei oan it tekenjen. No, wy wit wol dat it gewoane akwadukt by de Drachtsterbrêge twa jier langer duorre hat as at soe. De rillings rinne my oer de rêch.

Douwstra wol de trein nei Grins tusken it stasjon en Cammingabuorren alhiel ûndergrûns troch Ljouwert ha. In metro! En in dyk rjochtstreeks fan bedriuweterrein de Hemrik nei de A31. Mei noch in akwadukt?

As je it sa lêze is Friso Douwstra in nije VVD-star. Mar dan ynienen  is hy wer it CDA-erke fan it plattelân, troch syn âlden ek noch opsadele mei de namme Friso. Fryslân is moai, mar we moat gau earne oars wêze kinne. En yn Ljouwert moar alles fuortstoppe wurde. Want dat, seit hy, moat dé fytsstêd fan Nederlân wurde. Douwstra is in echte Ljouwerter. Dy lizze oan in útein, mar wolle altyd foarop fytse.


Een reactie plaatsen

29 08 2018

Oergong

We sitte yn de oergongs wike. En de oergong is, froulju witte dat it alderbêste, in kloateperioade. Harkje mar.

Ik siet sneon yn Lemmer op in grôtfol terraske yn de feestlike skûtsjedrokte, doe’t de kampioensskûtsjes fan de IFKS it Dok ynfarren kamen. Fleur. Efter my siet in timmerman. Dat hiet tsjintwurdich fansels oars, mar ik neam immen dy’t yn de bou wurket noch gewoan in timmerman. “Moandei wer oan it wurk “, sei er en helle de skouders op. “Eins ek wol wer moai, mar je moat wol wer omstean”. Ik knikte hoeden, mear mei in pensionado net dwaan.

Op de ek grôtfolle strjitte rûn wethâlder Jehannes van der Pal fan Grut Fryske Marren lâns. In glimk en in hastige hân. Want we hienen noch net echt in ûnderwerp om oer te âldehoeren. De polityk stiet nammentlik fan maaie ôf stil. Dy begjint pas yn septimber wer. Nije wike. Jehannes is ek yn de oergong.

By Spannenburg ynienen in pear hûndert ljippen dy’t oer de dyk hin en wer fleagen. Se makken har klear foar de groepsreizen nei it súden.

Doe begûn it ek noch swier te reinen. De simmer wie foarby.

Dus sneins mar om de fuortridende campers hinne, en wer gewoan nei it fuotbaljen yn Hearrenfean. Dêr wienen wy ek noch net echt klear foar. At Feijenoord komt sit it Abe Lenstra stadion meastentiids toch hielendal fol. No, no net koe’k sjen. Dêr hie ik echt net it ûndersyksburo Locatus út Woerden foar nedich. De fuotballers dienen ek noch noch zomeravondvoetbal. Boppedat wie it net gesellich. Fûn ik. Miskien ha ik wol wat mear lêst fan de oergong.

Mar dat ha mear minsken. We dogge mei syn allen sa’n waarme simmer neat oars as yn en yn tefreden sykhelje, omt je net mear oan de holle ha as hoe krij ik in pilske op’e tiid en wat foar fleis moat op de barbecue. En dan is der ynienen dy al sketste hurde oergong.

Eins hat Fryslân it hielendal net oan tiid om de oergong yn. Ja de bern moat nije wike wer nei skoalle en ús hûs moat noch ferkocht wurde, mar foar it oare davert Fryslân evenemintelân gewoan troch. De gondels en praalweinen rukke massaal ut, want de jierdei fan âlde keninginne Wilhelmina wurdt noch altyd fierd. Heineken en Hertog Jan komme mei frachtweinen fol suertsje bier nei de talrike doarpsfeesten. En it klubkrantsje fan kulturele haadstêd Ljouwert, de Ljouwerter Krante, fertelde dat der noch rom 300 eveniminten efter dizze prachtige simmer oankomme. Der sit hielendal gjin oergong yn, de skûtsjes wienen noch oan it silen yn Lemmer, doe’t op it strân Glemmer Beach al opbout waard.

Dan kom je tús, sla de krante iepen of lêze op twitter: Nederlanders ha neffens it safolste ûnnedige ûndersyk yn Europa de bêste ferhâlding tusken wurk en rêst. Tsja, we witte bêst wat wurkjen is, mar it moat ek wer net te lang duorje. Dêrfoar ha we dikke cao’s ôfslúten en dy hinderje ek neat, want de wurkjouwers gedije geweldich, al moat de allergrutsten miskien toch mar gjin dividind belesting betelje seit Rutte, oars moat elkenien dêr fjouwer oeren langer wurkje.

Eartiids sei de de âlde Wiegel dat Friezen hurder wurkje as normale minsken. Dat is al lang oer. Der is nea ien Fryske cao ôfslúten , dus we ha gjin aparte posysje mear. Nederlanders wol. Nederlanders ha fan de kristlike feesten in dûbeld oantal frije dagen makke, dat is unyk yn Europa. En dêrom stean we boppe oan dat ûndersykslistje. We bin faker frij as in oar en fertsjinje ek noch mear. Sterker, dan bliuwt der safolle jild oer, dat we dy frije tiid ynfulle kinne troch bygelyks nei in festifal te gean. Dat bringt oare minsken har rêstgefoel wer nei de bliksem, mar sadré at blykt dat Hearrenfean de festifals wol ha wol, dan harket Ljouwert net mear nei seurend folk. No, der sil lang om let wol in ûndersyk komme hoe’t dat fierder moat.

Want o wat kinne wy al net ûndersykje. It lêste ûndersyksrisseltaat wat ik fannewike hearde wie dat Nederlanders lokkich binne mei de útkomsten fan ûndersiken. Dêr ek noch yn leauwe. En neffens libje.

We bin eins in tige dom folkje.


Een reactie plaatsen

22 08 2018

Ssst

Je moat in kollum eins nea mei jesels begjinne, mar ik moat earst wat oer mysels fertelle. Ik bin gjin public relations-officer, gjin  reklameman foar eveneminten, gjin foarljochter, gjin kommmunikaasjemeiwurker. Neat fan dat al. Leave lju, mar se fertelle nea de wierheid. Se libje yn nep nijs en it fertsjusterjen fan frjemde strapatsen. It bin yn de eagen fan âlde sjoernalisten ferkearde lju. Sjoernalisten binne foar de wurklikheid.

Mar tongersdei waard ik dochs in bytsje sa. Net dat ik ek in pak oan die of sa, mar ik lies dat der in wetterskipsman sein hie dat it wetter yn Fryslân net skjin genôch wie om mei Maarten van der Weijden mei te swimmen. At dy sels mislik wurde soe fan dat wetter dan moast hy dat sels witte, mar Fryslân mocht net meiswimme. Maarten skreide hite triennen.

Fryslân ek. Fryslân skrok. Der wiene wol in pear blaue algjes, mar Fryslân smoarch wetter? We ha hjir yndertiid dochs 32 suveringsynstalaasjes krigen om it Fryske wetter skjin en suver te krijen.

Nee, der sit poep yn it wetter sei dy man. Man, der hat altiten stront yn it wetter sitten. Ik bin yn myn libben och sa faak tsjin in keutel oanswom. Ek doe’t de suveringen der al wienen. Wy ha ommers noait oars dien hjirre. Efkes op de puts en dan hup. Oer board. En at je swommen dan pissen je noch efkes ûnder wetter foar dat je wer oan board klommen. Of je dienen it efter it swurd. In bananeskyl en in klokhûs, hapstee. Plastyken bôlepûdsjes en suertsjepapierkes netsjes yn it bakje efterop. Toch hiel gewoan?

Ik wit wol. Boeren struie stront oer it lân. Mar der komme nije gêrskes fan, dy wurde opfretten troch de ko en wy frette de ko op. En ja, it is wat in te lange waarme simmer, dus it wetter hat wat mear tiid nedich foar it natuerlik herstel, mar dat hindert toch neat. Yn 1976 wie it ek in lange waarme simmer, ha we ek swom en der is net ien deagien.

At sa’n Maarten van der Weijden no lâns de ferneamde alve Fryske stêden swimme wol, dan moat Fryslân dêr toch op public relationwize swee út slaan. Dan moat elk dochs tinke en fiele dat it o sa moai is dat dy jonge yn dat moaie skjinne frisse Fryske wetter in alvestêdetocht swimt, omt dat wetter nea wer tichtfrieze sil. Wat in promoasje hie dat wêze kinnen foar Fryslân as provinsje.

Mar wat dogge wy? We ûndersykje krekt in wike foardat Maarten van der Weijden oan syn ymposante tocht begjinne sil, oft it wetter dêr wol goed foar is. Wa hat soks yn fredesnamme betocht?

Dus at ik no public relations officer fan Merk Fryslân west hie; of foarljochter fan de provinsje Fryslân; of kommunikaasjemeiwurker fan it wetterskip; of reklameman fan Kulturele Haadstêd; of Kommissaris fan de Kening; of wat foar feguren at je dêr noch mear by betinke kinne: dan hie’k dy wetterskipsman dy’t soks ûndersykje woe opsluten yn de Blokhuspoarte, of yn de hoeke traapje litten troch de reuzen yn Ljouwert. No ja, da’s wat wreed, mar yn elk gefal net mei lytse buiskes mei wat hjir en dêr opheind wetter boartsje litten. Hy hat ek nea de hiele rûte dwaan kinnen, dus syn geâldehoer wie dochs altyd mar in skyntsje fan de wurklikheid. Dy man hie dan dizze wike de buiskes wer yn it wetter stekke mochten en syn sucht nei poepdieltsjes yn dat wetter befredigje kinnen.

Mar net fantefoaren. Ja ik wit wol, der sit stront yn it wetter. Der hat altiten stront yn it wetter sitten want wy, de kij en de wolven skite sa no en dan yn de natuer. It kin bêst slim wêze, mar dat woenen we no  krekt net it ôfûne wykein witte.

Dus at ik pr-officer of foarljochter west hie, hie’k neat dien en sein. Dan hie Maarten de nachten ek wat beter trochkomme kinnen at se mei him meiswommen. Boppedat it hie ek net hoecht. Want der wurdt safolle ûndersocht yn dit fundamentalistyske regleminte lân , wêr’t we nea wat fan hearre, omt de politisi der dan lêst fan ha, dêr hie dit ek noch wol by kinnen.


Een reactie plaatsen

15 08 2018

Reus

Kommend wykein wurdt it meast fantastyske wykein wat we hjir yn Fryslân ea belibbe ha. De besite fan keninginne Maxima falt folslein yn it neat. De alvestêdetocht fan 1985 is net mear as in skeet op in plankje. It protest tsjin in ferbod op ljipaaisykjen yndertiid yn Thialf, net mear as in rûzich ploechje fersetsstriders. 15 april 1945, lit my net laitsje. Simmer 2000 wurdt in lachertje. Kneppelfreed, ach úteinlik wiene dat mar in pear djipFriezen.

Kommend wykein  komme der reuzen nei Ljouwert. Ik warskôgje elkenien alfêst efkes, it bin gjin echte reuzen. Reuzen bin noait echt, Ja, der bin tsjintwurdich ek hiele lange minsken, mear as eartiids doe’t we noch yn spitketen tahâlde moasten. Dat bin soms reusachtige lju, mar it bin gjin reuzen. Reuzen komme foar yn mearkes.

It soe wol goed wêze dat al dy lju dy’t tinke dat echte reuzen yn Ljouwert omstiefelje teloarsteld ôfheakje en net nei Ljouwert komme, want dêr komme fierstentefolle  minsken. De organisatoaren tinke 650.000, mar at ik hear wa’t der allegearre hinne wolle, wurde dat der folle, folle mear. At de plysje safolle minsken by in alvestêddetocht net ha wol, dan kin dat no ek net. Minsken bin ek noch sa dat at der reuzen yn Ljouwert binne , dan wolle se net yn Hurdegaryp, Wergea of Deinum parkeare. Dus dat wurdt in gaos.

Boppedat kin dy twa of trije reuzen mar op ien plak tagelyk wêze. Hoe krije je 650.000 minsken op dy trije plakken. En it is in mearke, dus se sykje in droeveige tiid lang om elkoar, mar komme elkoar dochs tsjin, want se bin fereale. Op dat plak komme in miljoen minsken. Ja dy reuzen bin wol grut, mar ik wol net sa’n grutte gewoane fint foar my stean ha, want dan sjoch ik neat. Oan’ e kant. Gaos.

Boppedat wurde dy reuzen fansels bestjoerd troch allegear kompjoeterfreaks, de iene hat de knibbel, de oare de tosken of sa, dus dy moatte der ek noch allegeare efteroan rinne. Mar dêr stean al dy oan de kant skoode grutte gewoane minsken al. Gaos.

Ik ha my offrege wat de betsjutting fan dy reuzen is. Fansels wonderbaarlik, dat is sa. Je hienen miskien better in stik greide fine kinnen wer’t de kompjoeterreuzen har mearke spilen, dan hienen we it allegear sjen kinnen. En de feguerlike betsjutting. Wêrom hat Ljouwert de reuzen. De reuseftige kroan op kulturele haadstêd sei immen. We moatte yn dit kulturele jier dochs wat oars ha as te lûde festifals. De minsken moat hjir ek komme en minsken komme foar wat spesiaals. Mar de bêste tekst wie de meast logyske: Ljouwert wol altyd grutter lykje as at it werklik is. Smeulske wierheden.

Mar neffens ferwachting kin dat nimmen wat skele en komt de hiele  provinsje en gâns bûtenlanders nei Ljouwert, want de Ljouwerter Krante skriuwt al trije jier lang tige wiidweidige stikken oer de reuzen, safolle omtinken krijt it keatsen net iens mear. Dus de provinsje is leech.

En dat is handich, want dêr ha we wer in alvestêdetocht. Nei it riden, rinnen, fytsen, skeelerjen, surfen, autoriden, moterriden, boatsjefarren sil der no ien swimme. De alvestêdetocht  is yn estafettefoarm wolris ferswom, mar no docht ien it. Maarten van der Weijden. Trije dagen komt hy net út it wetter. Sa no en dan moat hy yn in sek bewuolle wurde en slepe se him oer de slûsdoaren hinne, mar yn dy sek is it ek wiet.

Ek soks moat in betsjutting ha fansels. Dat is ek sa. Hielendal allinnich is Maarten no ek wer net. Hy hat in slinger jûn en no bin  der allerhande ferneamde minsken lykas Maarten Offinga en Freek de Jonge dy’t ek in eintsje mei swimme sille. Ik ha der lang oer neitocht, Freek de Jonge swimmend njonken  Maarten van der Weijden, ik kin my der gjin foarstelling fan meitsje. Dat moat ik sjen, en dat kin want hy moat yn Starum tusken de skûtsjes troch.

No docht Maarten it foar in goed doel, it Koningin Wilhelminafonds . Dus it giet sa, wy friezen stoarte jild op Maarten syn rekken en gean dan nei de reuzen yn Louwert. Mar de grutste reus swimt troch Fryslân.


Een reactie plaatsen

08 08 2018

Admiraal Arno

Arno Brok wie…….  Wat frjemd eigenlik. Eartiids hiene we it altyd oer kommissaris Wiegel, kommissaris Nijpels, en no ha we it inkeld oer Arno Brok en dan wit elk wol dat hy kommissaris fan de kening is. Ik ha tafallich ferline wike in pear ferhaaltsjes heard oer wat hy efter de skermen as kommissaris docht en dat is in soad. Tagelyk is hy ek oantoanbaar oeral oanwêzich. As kommissaris , mar dan mear as úthingboerd fan de provinsje. Elkenien fynt dat moai.

Arno Brok wie ferline wike op it concours hippique yn Bûtenpost. Dat docht in kommissaris altyd moarns , want dan kin er de middeis moai nei de PC. Mar it concours yn Bûtenpost begûn pas om tolve oere. De organisatoaren leine it him út. Ha de minsken de hiele dei nei hynders sjoen, ek noch yn dy waarmte, dan wit se op it lêst net wa’t welk hynder hat. Dan skoue se rille gau nei de kroech en drinke mear as in hynder ferstoue kin. Net sa’t ik it sis, mar se leine Brok dochs efkes út dat se it concours wat oantrekliker foar it publyk  meitsje woenen.

Doe sei Brok, ek yn it iepenbier tsjin de sjoernalisten, dat Fryslân  gâns tradysjonele eveneminten hat, mar dat de organisatoaren sa no en dan wol wat feroarje moatte. Mei de tiid meigean dus. Hy woe fansels yn goedens mei dy concourslju. Mar it waard no suver wat in  warskôging oan it adres fan alle oare organisatoaren: feroarje ris wat.

Och heden, twa dagen earder wie de PC al op in oare wize omgien mei de lotting. 164 kear wie dat normaal gien: de foarsitter hâldt in rede weryn de hiele wrâld te plak set wurdt, dêrnei komt in âld partoer wat ea de PC wûn hat op it toaniel en dan is de lotting. Mar no begûn  it pas 9 oere jûns, der wie musyk, toaniel, in oade oan it keatsen. O sa moai tink ik, mar it duorre sa lang dat de Ljouwerter Krante de drukparsen wer ôfsette, want der wie noch net bekind wa’t tsjin wa keatse moast en dat wolle wy de oare moarns om healwe seizen witte.

Sok feroarjen is dus net goed, Arno. We moatte hjir yn Fryslân de saken wêr’t we op rekkenje, gewoan oerein hâlde. Wy hâlde fan fêstichheden, seker by tradysjonele eveneminten.

Lykas it skûtsjesilen. De SKS is earder frege troch Ljouwert en de provinsje om wat spesiaals te dwaan dit spesiale kulturele jier. Lokkich sei foarsitter René Nagelhout: Nee, ús evenemint is altyd sa spesiaal, dêr kin neat spesialers oer hinne. Wittende dat der safolle publyk komt, hat hy dêr hielendal gelyk oan.

Mar de sneons gie in tradysje fan de SKS yn de hobbel. Fan 1929 ôf starte de skûtsjes by it houtstek fan de Halbertsmafabrieken. Eartiids sylden se dêrwei, letter mei de sleepboat. Al 72 jier regelt de SKS dat de skûtsjes de Pikmar opsleept wurde en dat it publyk dan stean giet, har it fel fan de hannen klappe, en de triennen yn de eagen ha ûnder de toanen fan it Frysk folksliet. Grandioas.

Senuweftige skûtsje-skippers en bemanningen ha it mier der oan. Se moat earder ite, tusken al de rimram troch nei it houtstek. Harren  normale gong fan saken is fuort, mar elkenien docht it altyd wer. Want it heart toch sa.

No, dat gie dit jier folslein nei de filestijnen. Sa likendewei farre der safolle nedige en ûnnedige boatsjes omhinne dat it net mooglik is de skûtsjes yn ien line te hâlden. It wjukkelt allegeare wat hin en wer. Skippers ha wol gefoel foar tradysje, mar fine wichtiger dat se gjin oanfarringen krije. Dus se smieten de touen los, se koenen silend wol by Oostergo weikomme. In chaos kaam de Pikmar op, en elkenien fergeat te sjongen, gûlen of klappen.

Arno Brok hat gelyk. Dit moat feroare wurde. Takom jier leit it Steatejacht oan it Grouster starteilân. At de skûtsjes fan de wâl geane, farre se ien foar ien efkes lâns dat steatejacht, litte de nok of fok efkes sakje, de groet yn de sylfeart, en roppe dan admiraal Arno ta: Hoi Arno. Wy klappe. En Arno skriemt.