Eelkesweblok


Een reactie plaatsen

30 08 2017

Oare simmer

At it sa reint as fnnemoarn wylst ús eigen bern noch krekt in wike frij ha, mar de rest fan it lân suchtsjend wer nei skoalle gie, is it logysk dat der minder minsken yn Fryslân oernachtsje as at wol west hat. Hoewol, siferneukerkes kin yn komkommertiid oeral nijs fan meitsje fansels. Der hoech je eins net iens nei te sjen. Je kin ek gewoan om je hinne sjen en dan wit je dat it in bytsje minder drok like as it foargeande jier. It wie wat minder waar, dat men wie wat minder op’e lappen. Der wienen wat mear fytsers, en wat minder boatsjes. Allegear wol logysk, foarige jierren moasten en woenen we wat goedkeaper tús bliuwe. Tsjintwurdich kin we goedkeaper nei Turkije as nei Skylge, omt de fleanerij leaver mear minsken as jild ha wol.

Mar it bin fansels hiele lytse ienheden wer’t we oer prate. Ofsjoen dat ik sá fiif kompjoeterjonkjes fine kin, dy’t ta oare en tsjinstelde konklúzjes komme. Ommers bed en brochje is fansels ek hotelakkommodaasje, faak moaier, faak geselliger. En yn Fryslân  stean totaal net iens safolle útfanhûzersbêdden, dus at der twa minder binne, jout dat enoarme perzentaazjes.

Dat alles lit net wei dat we dat sifer dochs mar brûke moatte om ús ta te rieden op 2018. Want dan moat it ynienen mei 4 miljoen lju omheech.  No, dan moat der wat barre. Ik moat sizze , ik hie it foar it earst it gefoel dat ik wol wat útsjoen wie op al dy wenstige dingen dy’t ús hjir yn Fryslân fan de iene dei yn de oare bringe. Mar nei fjouwer wike seach ik kommissaris Brok sneon oer de brêge yn Lemmer strompeljen. It wie dêr smoardrok. Brok kaam fan it steatejacht, mar dat lei yn it Dok te ticht by allegear elkoar oerboard smitenden minsken fan winnende skûtsjes en hy wie benaud dat syn pet dan ek wiet wurde soe. Dus hy fuottele nei in auto dy’t him wierskynlik nei in útfanhûzersbêd brocht werop hy fjouwer dagen bekomme kinne koe fan dizze fjouwer wiken feestvieren. Of nee, evenemint-fieren, dat is it eins. Sûnder flaue kul: it wie goed dat Brok oeral wie. En de mannichte lju lieten sjen dat we dat evenemint-fieren net los litte moatte. We kin it net iens. Dat moat ús ommers ek de skraachboaium jaan foar kulturele haadstêdjier 2018.

Want it is fansels te flau foar wurden om je as kulturele haadstêd te toanen op de Ljouwerter UTmerk en te sizzen dat je wat te sizzen ha en dochs neat sizze. Dy nije baas, Van Bekkum, dy soe ommers alles dochs sa gau mooglik fertelle. Mar dat je op dy merk dan net mear sizze as dat je op 3 oktober echt wat sizze sille. In ûnfrysk flau spultsje. Of je kin noch neat sizze omt je net klear binne of de sinten noch net ha, mar siz dat dan. Of je fertelle gewoan wat je fertelle kinne en om my ek wêr’t je mei dwaande binne. Of hâld je stil, mar ferwachtsje dan ek net dat it totaal oan oernachtings takom jier wer stige sil. Minsken hâlde aanst op te freegjen wannear en wat der barre sil, want se regelje no har fakânsjes, oars bin se te let.

Boppedat, en dat wie wol moai dat soks yn de Ljouwerter stie: de minsken dy’t dêr op de UTmerk nei fregen wiene âld Friezen, âlde Friezen, of se hienen noch in fergetten omke hjir wenjen, of se hienen hjir ea ris west te silen, of se hiene in buorman en dy syn dochter hie alris in optreden hân yn Sebrandebuorren, of …. no jo kin it sa raar net betinke, of der wie in hechte bân mei Fryslân. Wêr hie’k dat ek wer earder heard, wêr kaam ik dat soarte minsken ek hieltyd tsjin. O ja ommers, by Fryslân 2000. In programma fan ússels om de wenstige eveneminten hinne. Dat ferwachtsje de minsken dus no ek sa’n bytsje. Mar dat sil net fan de organisaasje fan kulturele haadstêd komme. Dat moat we sels dwaan. Mar dat komt wol goed hear. Inkel bin ik benijd at Brok sa’n dûbeldrok programma wol oan kin.

 

 

Advertenties


Een reactie plaatsen

23 08 2017

Fuotbal

Snein seach ik tafallich efkes nei Feijenoord-Excelsior. Feijenoord is  de ienige Nederlânske ploech yn de Champions League. Mar Feijenoord hat gjin inkelde kâns om ek mar in championsdoelpunt te meitsjen. Sa min, it is gewoan sielich. Der kin sels Sam Larsson, dy’t fan Hearrenfean kocht is, neat mear oan dwaan. Sterker, syn spul is krekt as dit Feijenoord. Sa no en dan in aksje, de measte ballen gean ferlern, en fierder mar wat hoarnich omstappe.

No hie’k de jûns tefoar yn it Abe Lenstrastadion west. Dêr wie ik ek al net al te fleurich weikaam. Selden sa’n chaotyske wedstriid sjoen. De Hearenfeanspilers rûnen elkoar allegear yn it paad. Doe’t Schaars hieltyd raasde dat it allegear wat sneller moast, rûnen der hieltyd twa man op deselde bal. Trije skotten fan Hearrenfeanspilers op goal waarden keard troch de bealchen fan meispilers. No makke de tsjinstander der ek in minne wedstriid fan. Acht man efter de bal, en at se der út kamen wisten se net wêr’t se hinne moasten.

Ik ha noch it ien en oar sjoen dit wykein en bin skrokken. De hiele nasjonale kompetysje is nei de kloaten. Eartiids seinen we altyd dat jonge fuotballers net te gau nei it bûtenlân moasten. De eigen klub hie ommers ferlet fan wat rindemint fan de oplieding. Mar ik ha no al tsjin fuotbalembryo’s sein dat se daliks ferhûzje moatte nei it bûtenlân, want hjir wurdt echt waardeloas fuotballe. En at it dan yn it bûtenlân ek net wol, komme se fansels werom, want dan wurde se ferhierd oan klubs as Vitesse en NAC. Hoe sa Nederlânske kompetysje.

Boppedat de earedivsy fan it Nederlânske fuotbal ôfrûne wykein wie in slachfjild. Dêr ha de fuotballers elkoar mear oan de bealch skuord en omskopt as útspile.   Oerspylje is der net mear by. Elke kear at ien de bal hat, komme der twa of trije op ôffleanen en dan allegear tagelyk skopppe, wrotte, wrame en wat al net. En dêrnei alles op’e grûn en mar raze. Mèèm. Skiedsrjochters meitsje der faak gjin fluittoanen mear oan smoarch, want meast bin beide skuldich. Dy fuotballers ha wol in geweldich úthâldingsfermogen krigen, we neamden dat eartiids Eastdútsk loopfermogen. Dêrom moatte se tink nei twa wike fakânsje al wer oan it trainen. Net wurch te krijen bin dan ek de earmkes en hantsjes fan fuotballers. Elke kear at de bal oer de siid- of efterline giet. Trije, fjouwer man fan elke ploech plus de trainers stekke dan de hân omheech, ús bal, nee uzes. En dan mei der ien yngoaie en dy docht dat fuort tsien of mear meter fierder as wêr’t it wie. Al dy tatoeerde earmtakjes wurde by elke sprong útstutsen, it falt my noch ta dat it tal beblêdde hollen noch leger leit as it tal doelpunten. En it irritante gedoch elkoar de bal út de hannen slaan, de bal pakke at je de frije traap net krije, de bal fuortgoaie, of tsien meter nei foaren lizze foar de frije traap at de skiedsrjochter nei syn plak giet. En it toanielspyljen:  by in al of net pennel bygelyks of op de rânne fan it strafskopgebiet. De spiler dy’t delhelle wurdt hat foardat er falt de hân al omheech, de ferdediger al foar dat er skopt.

O ja, Huntelaar krige snein in tikje yn de rêch en hy stoarte del mei sa’n geâl dat alle 50.000 taskôgers it hearden. De skiedsrjochter joech in frije traep en Huntelaar gie breed gnizend stean. Wer in kear rêdden. Ik ha ek foar it earst op it fjild Hakim Zyjech laitsjen sjoen. Om dy aksje fan Huntelaar. Mar it hat hielendal neat mear mei fuotbaljen te krijen. Krekt as de hichtepunten optheden yn elke wedstriid: de corners. In hurd gefecht dat swierder is as fan de middelieuske striders dy’t snein yn Tytsjerk wiene. En hjir dogge de skiedsrjochters hielendal neat.

Tafallich dat Johan Derksen en syn maten it der moandei ek oer hiene. It falt de lju dy’t oan fuotbaljen fertsjinje dus sels al op. Want wy? Wy gean derhinne. Wy bin klapfee. We keapje fuotbaltillefyzjeprogramma’s. We keapje shirtsjes en wat al net. Sa kin de fuotballers, klubs en media foldwaande fertsjinje oan dit sear oan de eagen dwaande gedoch.


1 reactie

16 08 2017

Proaza oer poezij

Smyt Trump al of net in bom op Korea of is it akwadukt yn de Drachtsterwei miskien noch wol in oere earder klear. Folslein ûnbelangryke saken at je it ôfwage tsjin wer’t ik it oer ha wol. Mar  Friezen yn in tintsje oan de Lago Majore lêze de Tillegraaf en dêr stiet it net iens yn. In skande. Ik sil it jim dus útlizze.

At jo in taal ha, en dy ha wy, dan ha je ek literatuur. Fan poesyalbumferskes oant tsjokke histoaryske wurken. Dêr sit in hieleboel tusken yn. De literêre wrâld sit ek smoarfol prizeguod. Ek yn Fryslân fansels. Ik ha foar it oare net útsocht hokker prizen at we no noch wol of net mear ha. Prizen yn de literêre wrâld smite nammentlik altyd swierrichheden op. De ien fynt in boek moai, in oar net. De ien fynt in gedicht in fers oan de ingelen, in oar fynt it sinterklazegedoch. Dat betsjut dat sjuerys fan literêre prizen gjin lang libben ha.

De grutste Fryske literêre priis, is de Gysbert Japickxpriis. Fan 1947 ôf  wie’t elk jier. Der moast in soad fan dat âlde guod nochal hastich in priis ha, oars wienen se al dea. Letter om de twa, doe om de trije jier, mar doe kaam der ynienen wer sa’n soad talint op, gau wer twa jier.  De iene kear poezij, de oare kear skriuwers. At je him winne krij je 10.000 euro. Likegoed wegere Ealtsje Boates Folkertsma yndertiid de priis. Jan Dijkstra kaam him net iens opheljen. Dat woe Rink van der Velde ek net. Dat gedoch en dy swarte pakken yn de Martinitsjerke fan Boalsert, neat foar him. Mar doe’t it provinsiaal bestjoer him noege om dan dat jild dan mar op it provinsjehûs te heljen, kaam it hiele kolleezje yn sjaket en sette Van der Velde dêrmei foar lul.

Dat kolleezje spilet gauris in rol. Doe’t de faksjuery Meindert Bylsma syn tilefoanspultsje Operaasje Fers de priis ta ha woe, hâlden se it jild sels. En doe’t de sjuery sei dat nimmen de priis fertsjinne, hat it provinsiale kolleezje op eigen manneboet Jan Wijbenga oanwiisd. We ha ek ris in sjuery hân dy’t Willem Tjerkstra de priis taskikte, mar doe wie der yn ien kear kabinetskrisis yn it kolleezje. Omt deputearre Bertus Mulder de priis oan Durk van der Ploeg jaan woe, mar de oaren stimden dochs foar Willem. Durk krige him acht jier letter.

Sjoen dy foarskiednis is it net sa frjemd dat de hjoeddeiske kultuerdeputearre Sietske Poepjes tinkt dat se de baas fan de literêre wrâld is. Dus krige se fannewike in iepen brief fan Abe de Vries. Iepen  betsjut dat wy him ek krigen ha, der moat ommers publisiteit wêze.  Je hâlde net yn de winter op mei skûtsjesilen, nee dat doch je midden yn de wedstriden. Abe de Vries hat Sietske Poepjes werklik ôfseame. Want Sietske wol in gesellig-leuke RTL-jûn, nominaasjes bekind, mar op de jûn sels witte we pas dat Eppie Dam de priis krijt. Spanning, sensaasje. Sietske is al út’e skroeven. Mar ús dichters ha gjin sin oan de Voice fan Fryslân.

Abe de Vries hat syn nominaasje foar Brek dyn Klank no ynlutsen. Hy smyt dus achteleas 10.000 euro fuort. Mar ek de oaren ha sein dat RTL gedoch neat te finen. En Abe en in soad oaren wolle ek net dichter des heitelâns wurde, sa’t elk lân dy hat, om Sietske har  poesyalbumgedoch.

No ja, da’s allegear it normale gedoch om literêre prizen en beneamingen hinne. Bliuwt oer yn De Vries syn bryf: Hy wol dat Sietske Poepjes ophâldt mei te tinken dat dichters yn tsjinst binne by de provinsje. En dat der dus mar gau in oare kultuerdeputearre komme moat. Tsja. Sietske har foargongers ha har altyd ynhâldlik bemoeid mei de ynhâld fan it literatuur yn it Frysk. Se neamden dat belutsen. En dêr moat Sietske dan no mei ophâlde? Toe no Abe, dan is de lêste dy’t noch Fryske gedichten lêst ek noch fuort. Ruilje: gjin RTL gedoch, mar ien fan jim wurdt al heitelânsdichter. Want dêrmei is it mooglik om it Frysk tichter by de minsken te krijen. En dat fine Sietske en do beide fan belang.


Een reactie plaatsen

09 08 2017

Gastfrij

Sensasjoneel berjocht moandei. Google Translate tusken it Frysk en Ingelsk wurdt ferbettere. Hear jim it, ít hilige Frysk. En Ingelsk sûnder oantsjutting. Gewoan ingelsk. De grap wie doe’t Omrop Fryslân dat berjocht op twitter sette, yn ít Frysk fansels, waard ynienen frege at je ek in fertaling fan dizze Deenske sin ha wolle soenen. Dat is gjin ferbettering, mar feroaring. Oars wurdt altyd frege om fertaling út it Noorsk. Ik soe dit hiele gedoch wol ôfdwaan wolle mei “hokker ûnsin is dit no wer”.

Mar in oar foarfal brocht my dochs ta in oar omtinken. Ik siet op in terras fan in kroech, ik sis net wêr. Der sieten minsken njonken my. Dy fertelden mei Brabânske tongfal dat se simmers al tsien jier yn Fryslân komme en dat se it in machtich moai lân fine. Se hienen no sels ek foar it earst nei it skûtsjesilen west. Dêr hienen se foar it oare net in lover fan begrepen, want it waard harren net útlein. Se wiene dus op in oar terras te lânne  kaam. Dêr hienen se mei in soad Fryske minsken praat. En se  woenen net mear hearre dat Fryslân in stiif folkje hat. Hielendal net, Friezen bin sa iepen en fleurich as wat, seinen se.

Ja op in terras.

Dus sei ik tsjin dy man dan sil ik jo wat oars sjen litte, jo krj in pilske.  Ik stuts dus de hân, sterker de hiele earm, op nei de foarbyrinnende besoarchjuffer. No mei de helte dêrfan net in bestelling opnimme,  mar sy hie sa’n kastje, dus dat doarde ik wol te weagjen. Sy seach lykwols de oare kant út, de kant wêr’t gjin minsken sieten. Dat rêdde se noch twa kear op, dat doe wie ik goed toastich en myn nije maat net mear sa fleurich oer de golle gastfrijens fan de Friezen. Der bin ek terrassen der ha de juffers in oare oplieding hân en dy sjogge je hân wol altiten. Mar ik fertel ek net hokker kroegen dat binne, en dat hoecht ek net, want der sit it al grôtfol minsken.

Wat ik bedoel, we moatte as folk wat tsjinstberder wurde oan dy tûzenen en tûzenen lju dy’t hjir mei fakânsje komme of inkeld allinne in dei efkes te sjen. We moat se útlizze werom at dy keatsers sa oerdwealsk oeral hinne rinne. Wy moat se fertelle dat de fierljeppers ek wol om rinne kinne, mar kieze foar in needsprong, want dan bin se earder by de ljip. We moat útlizze wêrom at twa skûtsjes yn de wyn sile, dat se dan somtiden elke in oare kant útgean, sa wol letterlik as figuerlik.

Fertel it se. Fan A nei B fytse is net ien rûte, der bin ferskate. Jou se oan, dy lju wolle net allegear it selde paad del. Jo kin bygelyks op seis ferskillende wizen fan Earnewâld nei Aldegea komme, mar se ha mar ien op har kaartsje. Wa brûkt noch kaartsjes, appkes meitsje bliksem. Ek foar de wettersporter dy’t hiel faak net wit wêr at se binne. Jou it oan, jou op krúspunten oan wêr’t je hinne kinne, en hoe fier at dat is. Dy buorden kin swinters wol stean bliuwe want dan komme se hjir ommers allegear wer te reedriden.

Fansels docht Martin Cnossen fan Merk Fryslân syn úterste bêst om Fryslân sjen te litten, mar wy Friezen fine blykber dat de lju dy’t hjir komme har presies sa gedrage moatter as wy. En dat betsjut dat se harsels rêdde moatte. Dat kin en wol net elkenien. Dy’t it wol wol, dy rêdt him dus wol, dy’t it net wol moat we stypje. Inkeld al mei it each op takom kulturele haadstêdjier. Gastfrij wêze. It is dêrom moai dat hieltyd mear winkels sneins ek iepen binne. Mar ek yn de tsjerken kin min dan teplak, al moat der dan wol oanjûn wurde wannear at der preek is en foar hokker leauwe. Sa kin ik trochgean. Riidt de provinsje sels ris yn mei de gedachte ik wit fan neat. Sjoch dan wêr’t je helpeleas útkomme. En at dat allegear regele is, dan mei ít Frysk ek noch wol goed translete wurde. Desneeds troch Google.

 


Een reactie plaatsen

02 08 2017

Kutûnderwerpen

‘t Is al wer augustus, dus sitte we yn de kutûnderwerpen sa’t we dat yn de komkommertiid altyd neamden. Optheden is dat sels letterlik sa. We ha’t oer hoe’t we elkoar neame moatte, omt der no ienris lju binne dy’t twifelje oer it man of frou wêze of wêze wollen. Fermakelik: Omrop Fryslân hat Anne Hettinga fan Arriva frege at hy “attentie dames en heren” ek feroarje sil yn “hallo lju”. En it folgjende berjocht gie dan oer Eelke Bakker, de âldste mán fan Nederlan. Want ja persoan kin net, froulju bin fansels folle âlder en dan kin je fan Eelke Bakker hielendal neat mear bysûnders meitsje en dan ha je ynienen wer in stikje minder.

In oar lullich ûnderwerp is fansels dat gedoch fan jonkjes dy’t mear romte ha moatte soenen om te mâltjirgjen as at famkes nedich ha. En tagelyk bin we oeral fan de fuotbaljende Oranjefroulju. Watte, dêr wol we folle mear fan ha. En foar it oare: we ha te min wrottersplakjes, we ha te min tiid foar de bern en we stopjes se mar gau in i phone ta, sit se lekker yn de hûs en kin se ek net smoarch wurde.

Moai komkommerûnderwerp fûn ik de ferhalen oer de ealju. De adel. Benammen de Van Eysinga’s dy’t ûnderling spul ha oer jild, want dat is fansels it grutste probleem: dy lju sitte grôtfol blau bloed, mar ha te min jild. Fine se sels. Ferwûnderlik hoe’t de jonge Van Eysinga’s de âlderen leech lizzen en útskodzje. Dat stiet harren net, al is it yn de histoaryske kontekst wer hiel gewoan. Ik moat dan altyd tinke oan was dy âlde jonker Cees van Eysinga ea ris tsjin my sei: “do moast sa mar rekkenje, it is krekt as mei it fryske hynder, it blau bloed moast allegear mei elkoar boaskje. No is it allegear insest, jonge”. Tsja.

Mar it alderfreeslikste komkommerwûnderwerp is fansels it  Frysk. Moannenlang ha we no oer en wer sangere oer dat ûndersyk fan de Fryske Akademy. De útkomsten dêrfan hienen alles fan it waarberjocht, is dat no wol of net wier. Nei in soad geâldehoer is no beslúten dat der nóch in ûndersyk komt. Dan bin we gau wer in pear jier fierder, bin der gjin útkomsten en kin we moai ivich sangerje.

Mar we ha no ek in ynstelling dy‘t ús, of nee, ús net, mar it ministearje en de kultuerdeputearre, no it taalpaad wize moatte. DINGtiid. Ding is in âlde germaanske gearkomste weryn de frije mannen, dat wiene mar in pear, de swiere saken fan it libben mei elkoar besprutsen. No, mei it Frysk sit we wer yn dy tiid. Foarbyldsje: yn 2015 sei DINGtiid dat der in skipper komme moat foar it Frysk. Moaie foto fan skûtsjes derby en klear. Nee, net klear. Pas in jier letter en no in jier lyn is Sietske Poepjes beneamd as taalskipper. No hat se wolris in pear kear mei it Steatejacht fearn, mar DINGtiid hat der neat fan murken en freget no wannear at we merkbite sille dat we in taalskipper ha. No hat Sietske Poepjes yntusken sein dat se mei Brok, dy’t folle mear taalskipper yn it Frysk is as at Sietske oait wêze kin, al praat hat mei gemeenten en wetterskip oer gebrûk fan it Frysk. En dat der no in vlog komt, en dat dan yn in gearkomste ein dit jier wer fierder praat wurde sil.

DINGtiid wol mear gas, mar dan moat we wer wachtsje op Vermillion dat Fryslân hielendal seismysk ûndersykje wol. Tusken heakjes: de dwaasheid ten top yn in provinsje dy’t gjin boaringen mear ha wol. In echt ûnderwerp, mar dêr mei we yn komkommertiid blykber net oer prate of lulk oer wurde. Nee we mei inkel lulk wurde oer it geëamel oer it Frysk. DINGtiid wol sels de swipe deroer, ynstee fan in kneppel. Swipe? DINGtiid wol no ek in lange termynfizy. Hoe lang soe it duorje foardat Fryslân dy ea ha sil. En dy is der al lang. Yngreven twatalig wurde. En wa’t net meidwaan wol dy soademitert mar op.

Mar bêste Sietske, leave Brok, warbere Klaas Sietse mei dyn DINGfamkes, doch wat wêr’t it Frysk wat oan hat, mar hâldt op mei âldehoeren oer it Frysk. Want dan bliuw it in kutûnderwerp.


Een reactie plaatsen

26 07 2017

Starumer Blokhûs

Noch mar kwalik wie Omrop Fryslân mei in kamper de provinsje ynlutsen, of it begûn te reinen. We sitte yn de hûnsdagen. Piet Paulusma kin noch sa sizze dat it allegear mar fabeltsjes binne, ús mem wist it eartiids al: as de hûnsdagen min begjinne dan bliuwt it wol trije, fjouwer wike sa jong. Boppedat is it buike fan eartiids no in stjelpende bui wurden. Dy feecht yn ien kear silige fietsfamyljes nei har trochwjêkke tintsje, dat jûns helpeleas de âlde terp ôfdriuwt. Je hiere ek net mear in sylboatsje, dan lis je gedurich ûnder it seil te skûljen yn de reiden, wylst de boat stadich fol reinwetter rint. En as dan de sinne efkes trochkomt, en je hysje wer optimistysk it seiltsje, dan lis je yn ien kwak om. Want tsjokke wynstjitten kundigje de folgjende bui oan. Tokke bries sizze se dan yn de Hylper leugenbank, wêr’t se gnize om de toeristen dy’t Turkije dochs mar omruile ha foar Fryslân, omt se noch net wisten dat dit de meast ûnsûne provinsje yn ús lân is. Hjir sit nammentlik op elke hoeke wol in boer dy’t noch gefaarliker guod útstjit as in kearnsintrale.

Safolle minwaarfoarsjenningen ha we no ek wer net hjirre. De rotonde by de Jouwer is optheden it moaiste. Elk bliuwt dêr wol efkes by stilstean. Oponthoud een uur. De musea, wêr’t we no noch in soad fan ha, sitte noflik fol. Mar dan is noch net elk te plak, want sa no en dan is de kroech wegens rijkdom gesloten. Eartiids hienen we ús lânskip  noch, mar at Jantien der al pine fan krigen hat, dan moat it wol goed waardeloas wêze.

We moat dus wat oars betinke. Ik noegje de toeristen allegear út om nei Starum te kommen. Op himsels is Starum net safolle. Ja, je kin in fiskje ite, efkes op de haven omkuierje, dêr it stânbyld fan it froutsje efkes oer de holle aaie, oer de Iselmar útsjen wer’t aanst de wynmûnen komme, en dan mar wer werom nei de boat of de kroech. Mar ik ha wat betocht. De oerheid hat nammentlik spul mei Starum. Oan de âlde haven stiet in rychje nij-eftige hûzen. Frjemde hûzen, mar der wenje wol minsken yn. De kleuren bin wat wyld, lykas de hûzen yn Willemstad op Curacou.  Efter dy hûzen lei eartiids it fuotbalfjild fan QVC. De Quick Valken Kombinaasje. Dêr lei de bal dus hieltyd yn de haven, omt dy kleurde hûzen der doe noch net stienen. Op dat âlde fuotbalfjild wol de gemeente no in Blokhûs delsette. Dat skynt der yn de tiid fan it froutsje ek stien te hawwen. Dêrútwei skeat se alle manlju de haven út, dy woe se dêr net ha. Dat Blokhûs sil de gemeente boue yn glês en stiel, gâns nijmoadrich. Dan kin de lju dy’t o sa fan de kultuurhistoarje fan Fryslân hâlde teminsten ek ris skrikke. Hoewol, de hiele bliksemse boel is dêr al fernield troch fjouwer fan dy mânske apartementwenningen dy’t lykje op de hoeken fan grutte âlde Russyske gebouen. Op de dyk yn Starum stean se lykwols net. Mar se stean der wol.

It spul mei de gemeente komt omt de lju fan dy kleurde wenten de grutte beammen efter har hûzen net fuort ha wolle. Dat wol de gemeente al, dan kin de havenkuierders moai it Blokhûs sjen. Mar dy minsken út de kleurde wenten sjogge dan alsmar tsjin dat nijmoadrige Blokhûs oan. Doe’t de gemeente de beammen kappe soe ferline wike, want wy dogge yn Fryslân alles yn de tiid dat de toeristen hjir binne, doe woenen de minsken har dêr oan fêstketenje. Kappe yn fêstketene lju fûn de gemeente in te bluodrich en grouwélich skouspul foar toeristen, dus hat wethâlder Offinga skille dat hy nochris neitinke sil. Wy sil him stypje mei dit swiere probleem. Kappe of net-kappe. Der is gjin tuskenoplossing. Der komt no in âld fiskersskipke yn de haven te lizzen mei in grutte beun. Dêr kin je it bryfke kappe of net-kappe ynsmite.  At de measten sizze net-kappe, dan farre we nei Snits en kappe de wethâlder. Is it meast kappe, dan farre we de Súdersee op en donderje de bryfkes by de trouring fan it froutsje.


Een reactie plaatsen

19 07 2017

KH18

Formalisten, dy’t altiten boppe driuwen komme yn  komkommertiid, hienen it der fannewike oer; en doe tocht ik: ja, dat is ek sa: ha wy hjir yn Fryslân wol EHBO-ers genôch om takom jier kulturele haadstêd te fieren. Wy ha ek al dy festivals. Gesellich foar EHBO-ers, musyk, moaie froulju en bier. Mar dêr wol se ek al net mear hinne. Lit stean nei kulturele haadstêd. En mei al dy reuzen en dy hynders is it takom jier yn Fryslan wol tige gefaarlik. En seker ek at der no al traind wurdt troch jonkjes om alle spoarbomen del te heljen, sadat alle treinen stilstean bliuwe moatte by de kulturele hichtepunten. Ik kin it net oars sjen dat de oerheden en de organisaasje dizze hjerst in grutte manifestaasje op tou sette moatte om safolle mooglik EHBO-ers te krijen en dy fêst te lizzen foar takom jier. Mar hoefolle frijwilligers ha we dêr eins foar nedich. Realiseare we ús dat wol? Witte we dat wol? Gjin idé.

Logysk want Tjeerd van Bekkum, de nije lieder fan kulturele haadstêd, ismoandei pas begûn. Hy hat it lykwols no al troch, hy sil in soad dwaan moatte oan merchandising. No ja, hy bedoelt te sizzen dat wy wat better witte moatte wat der allegear barre sil. Mar hy neamt dat merchandising, want dat is de terminology fan de kulturele haadstêd lju.

De media dy’t al tige ferbûn binne oan kulturele haadstêd binne wat fersichtich yn de formulearingen. Mar fertaald is it sa dat de polityk it gehiel no wer oernaam hat. Omt de yn 2014 yn it libben roppen organisaasje der nei bûten ta hielendal neat fan makke hat. Mar kin de polityk no noch wol, wat dy organisaasje lizze litten hat. Ik ha myn twifels, ek al fersichtich. Mar, foarbyldsje, fannewike waard dúdlik dat de kaartferkeap fan al dy hoopje we skitterjende projekten hiel ûndúdlik wurdt, omt se net alles yn ien ynternetbedriuw oanpakke kinne. En in dei letter bromt in Snitser wethâlder dan al op twitter: no wy ha in bedriuw hjir wat dat wól kinnen hie. It ynteresseart my net wa’t gelyk hat. Beide tink. Mar it getsier en gekift is sa typysk polityk en dat sil alle gong út de organisaasje helje, foar safier dat der noch yn siet.

En wat dus it meast de mist yngiet at de polityk , oerheden , har der op sa’n wize mei dwaande hâlde, dat bin de sinten. Friesland Campina stekt syn jild yn in de sport seine se fannewike. Ja de berjochten kamen út Frankryk, dus se hienen it inkeld oer de hurdfytsploech fan Lotto Jombo. Mar Friesland Campina hat, sûnder it merk Campina, in ryk ferline yn it reedriden. En dus wol miskien mear belang yn Sven Kramer as yn Robert Gesink. Mar sa’n bedriuw, Frysk yn ieren en sinen, hie fansels foarop rinne moatten yn de kulturele haadstêd wêr’t se midden yn sitte. Se ha der alle belang by Fryslân mei al syn kij sjen te litten oan Europa, dermei oanjaand dat se foaroan rinne yn de ferwurking wat der út dy kij komt (CO2 en molke). Oan de oare kant jild jaan oan in hynderfeestje stiet ek wol wat raar. Spitich. En it is mar ien foarbyldsje fan jild wat oan de kulturele noazen foarby giet. En Van Bekkum wit ek wol dat der ek mear jild yn it laatsje komme moat.

Fan it begjin ôf ha’k somber west oer KH18. De fermiende mienskip bestiet nammerntlik noch net. Mar ik mei net somber bliuwe, sels no net mear. Ik sil yn de hjerst in tal Europeeske grutte stêdden bylâns. Moat ik dêr sizze dat se net komme moatte, dat it neat wurdt? Ik skamje my dea. We sil der mei ús allen finansieel en kreatyf mei oan ‘e slach moatte om der noch wat fan te meitsjen. Juster waarden ynienen in stik as wat út de mienskip kommen foarstellings derby oanplakt. Mar Fryslân moat him sjen litte as in mienskip dy’t oeral útkomme kin, sels út dizze sitewaasje. En dat we net in mienskip binne dy’t no langút laitsjend yn de stoel sitten giet. Mar we ha net safolle tiid mear oer.