Eelkesweblok


Een reactie plaatsen

19 07 2017

KH18

Formalisten, dy’t altiten boppe driuwen komme yn  komkommertiid, hienen it der fannewike oer; en doe tocht ik: ja, dat is ek sa: ha wy hjir yn Fryslân wol EHBO-ers genôch om takom jier kulturele haadstêd te fieren. Wy ha ek al dy festivals. Gesellich foar EHBO-ers, musyk, moaie froulju en bier. Mar dêr wol se ek al net mear hinne. Lit stean nei kulturele haadstêd. En mei al dy reuzen en dy hynders is it takom jier yn Fryslan wol tige gefaarlik. En seker ek at der no al traind wurdt troch jonkjes om alle spoarbomen del te heljen, sadat alle treinen stilstean bliuwe moatte by de kulturele hichtepunten. Ik kin it net oars sjen dat de oerheden en de organisaasje dizze hjerst in grutte manifestaasje op tou sette moatte om safolle mooglik EHBO-ers te krijen en dy fêst te lizzen foar takom jier. Mar hoefolle frijwilligers ha we dêr eins foar nedich. Realiseare we ús dat wol? Witte we dat wol? Gjin idé.

Logysk want Tjeerd van Bekkum, de nije lieder fan kulturele haadstêd, ismoandei pas begûn. Hy hat it lykwols no al troch, hy sil in soad dwaan moatte oan merchandising. No ja, hy bedoelt te sizzen dat wy wat better witte moatte wat der allegear barre sil. Mar hy neamt dat merchandising, want dat is de terminology fan de kulturele haadstêd lju.

De media dy’t al tige ferbûn binne oan kulturele haadstêd binne wat fersichtich yn de formulearingen. Mar fertaald is it sa dat de polityk it gehiel no wer oernaam hat. Omt de yn 2014 yn it libben roppen organisaasje der nei bûten ta hielendal neat fan makke hat. Mar kin de polityk no noch wol, wat dy organisaasje lizze litten hat. Ik ha myn twifels, ek al fersichtich. Mar, foarbyldsje, fannewike waard dúdlik dat de kaartferkeap fan al dy hoopje we skitterjende projekten hiel ûndúdlik wurdt, omt se net alles yn ien ynternetbedriuw oanpakke kinne. En in dei letter bromt in Snitser wethâlder dan al op twitter: no wy ha in bedriuw hjir wat dat wól kinnen hie. It ynteresseart my net wa’t gelyk hat. Beide tink. Mar it getsier en gekift is sa typysk polityk en dat sil alle gong út de organisaasje helje, foar safier dat der noch yn siet.

En wat dus it meast de mist yngiet at de polityk , oerheden , har der op sa’n wize mei dwaande hâlde, dat bin de sinten. Friesland Campina stekt syn jild yn in de sport seine se fannewike. Ja de berjochten kamen út Frankryk, dus se hienen it inkeld oer de hurdfytsploech fan Lotto Jombo. Mar Friesland Campina hat, sûnder it merk Campina, in ryk ferline yn it reedriden. En dus wol miskien mear belang yn Sven Kramer as yn Robert Gesink. Mar sa’n bedriuw, Frysk yn ieren en sinen, hie fansels foarop rinne moatten yn de kulturele haadstêd wêr’t se midden yn sitte. Se ha der alle belang by Fryslân mei al syn kij sjen te litten oan Europa, dermei oanjaand dat se foaroan rinne yn de ferwurking wat der út dy kij komt (CO2 en molke). Oan de oare kant jild jaan oan in hynderfeestje stiet ek wol wat raar. Spitich. En it is mar ien foarbyldsje fan jild wat oan de kulturele noazen foarby giet. En Van Bekkum wit ek wol dat der ek mear jild yn it laatsje komme moat.

Fan it begjin ôf ha’k somber west oer KH18. De fermiende mienskip bestiet nammerntlik noch net. Mar ik mei net somber bliuwe, sels no net mear. Ik sil yn de hjerst in tal Europeeske grutte stêdden bylâns. Moat ik dêr sizze dat se net komme moatte, dat it neat wurdt? Ik skamje my dea. We sil der mei ús allen finansieel en kreatyf mei oan ‘e slach moatte om der noch wat fan te meitsjen. Juster waarden ynienen in stik as wat út de mienskip kommen foarstellings derby oanplakt. Mar Fryslân moat him sjen litte as in mienskip dy’t oeral útkomme kin, sels út dizze sitewaasje. En dat we net in mienskip binne dy’t no langút laitsjend yn de stoel sitten giet. Mar we ha net safolle tiid mear oer.

 


Een reactie plaatsen

12 07 2017

JIT

Op 8 oktober oansteande is it 587ste evenemint yn Fryslân. Ferline jier begûn, doe wie’t in sukses. Dus dit jier trochsette. Onder oanfiering fan Syb van de Ploeg en Piter Wilkens kin de besikers dan op seis, sân plakken yn Ljouwert en Tytjerksteradiel nei rûnom sjongende troubadoers reizgje, op in sis mar fossylfrije wize. Elektryske auto’s, elektryske boaten, fytsen, kuierje, huifkarre en gean sa mar troch. Onder de titel Grien 10 musyk toer. Gâns artiesten mei ferneamde nammen rûnom út Nederlân komme. Piter en Syb sjonge sels ek en lieten fannewike al in nij cdtsje los onder de titel “Leven van de wind”. No dat docht it oer in pear wike by it skûtsjesilen perfekt fansels.

No brûke Syb en Piter hieltyd it wurd duorsum yn harren oanpriizgjen fan it programma. Elkenien brûkt dat, benammen de politisi, om oan te jaan hoe miljeubewust at se binne. Duorsum.  Duurzaam. Plastiek is allemachtich duorsum, mar dan moat je it net yn see donderje want dêr driuwt al genôch fan dat guod om. Grien is ek it wurd wat se faak brûke. Dat mei wol, at je dan mar net tinke oan it CDA, want dat wiist de oare politieke partijen in oare kant út.  Fossylfrij, sei Syb ek noch. En priizget de elektryske auto oan. Mar dy auto en ek dy tsunami oan elektryske fytsen moatte wol gewoane stroom yn de accu’s ha. Dy stroom moat dan fan wyn en sinne komme. Ja, mar at Kamp in pear koalesintrales pas oer jierren en jierren slite wol, komme wy net massael yn it ferset, lykas we mei de krúsraketten yndertiid wol dien ha.

Want wy ha mei syn allen fansels een grutte bek, hè. In freeslik grutte bek. Foaral at Trump seit dat Parys en it klimaatakkoard beide net bestien ha. No treffe we dy Trump net dageliks, mar we ha wol te krijen mei sokken as it Ljouwerter ex-VVD riedslid Geert-Jaap van Ulzen dy’t twitter teistert mei de stelling dat alles wat al bewiisd is oer de klimaatferoaring en wer’t dat troch komt, dochs net wier is. Tsjin soksoarte hurdkoeters is it in keihurde oarloch en ik bin bang dat Syb en Piter net lûd genoch sjonge sille. Mar dan moat se ús mar berikke. Want wy doge ek net.

Ik hearde fan hanlers yn twaddehâns auto’s dat minsken net iens skytskoarje by de oankeap fan in âlde dieselauto, wylst je Paris en Berlyn mei dy dingen net iens mear yn komme meie. At der wynmûnen ticht by komme moatte, bin we op foarhân tsjin, set se mar by in oar del. Mar dy seit itselde. De gemeenten betelje miljoenen mear om de strjitten ûnkrûdfrij te krijen, ach donderje der wer ferneatigingsguod op. We joue de bêrn bakken fol plastiek boartersguod, want oan dat houten spul kin se har wol sear dwaan. At der neat mear op tillefyzje oan is te sjen, rjochtsje we netflix op, dan kin we dat ding wer oeren langer oan ha. Nimst efkes plastiek pûdsjes foar de bôle mei, in bôletromke past net yn myn tas.  Ach, de sinesappelskilden mar yn de smoargensbak, oars moat ik de hûs wer út nei de griene tonne en it reint al wer.

It singeliere is dat Piter en Syb een stifting oprjochte ha om de Grien tsien toer mei op te setten, en dat dy benammen befolke wurdt troch ûndernimmers  En dat de oerheden graach oanskoue by de organisaasje. Dat sit better as at je tinke kinne soenen. Dy stifting moat ús dus wekker meitsje. Net inkeld troch  Syb en Piter musyk meitsje te litten. Da’s wol o sa moai, dat wol, mar ek om harren boadskip. De stifting hyt JIT en dat hat neat mei útskonken drank of de jittik dy’t ik altyd útmiich te krijen. Nee, it is de titel fan it earste ferske fan Piter en Syb fan ferline jier hjiroer. JIT. Jou it troch.

8 oktober wer in aardige dei, hooplik moai waar. Ferjit dat no net krekt as jim, en ik ek, safolle ferjitte om der in skjinnere en bettere wrâld fan te meitsjen. Mar ferjit benammen net om op 9 oktober troch te gean. En it troch te jaan. JIT!


Een reactie plaatsen

05 07 2017

Burokrasy

It CDA yn Weststellingwerf hat in spesjaal meldpunt yn it libben roppen. Der kin minsken har dus melde. Net at se te min jild ha, of at se in minne fersoarging krije at se siik binne. Nee se kin har dêr inkeld melde at se lêst ha fan burokrasy yn de gemeente Weststellingwerf. It mei nammentlik net sa wêze, sa hat fraksjefoarsitter Albert van der Berg sein, dat burokrasy de minsken yn it paad sit at se wat regelje wolle by de gemeente. No hoopje ik dat at immen dêr yn Wolvegea freget om grûn foar in wapenfabriekje, dat Weststellingwerf dochs wol rigels hat om him tsjin te hâlden. Likegoed, Van der Berg hat gelyk. Oerstallige burokrasy  en formalisme is net noflik  foar de boarger. Wol foar de amtner, dy’t sizze kin dat neffens de rigels jo oer in trijekwart jier noch mar ris lâns komme moatte. Dan soe it moai wêze at der dan ek in rigel bestean soe dat amtners dy’t dat sizze daliks ûntslein wurde moatte. Mar dy amtner beropt him dan ek wer op burokrasy.

Myn fraach is, wêrom docht it CDA yn Weststellingwerf dit no. Is it dêr sa’n burokratyske bende, dat it CDA dêr no nei presies 500 jier lêst fan krigen hat. Want sa lang bestiet Weststellingwerf. It andert komt út Den Haach, Albert hat it net sels betocht. It grutte CDA hat al in tiid lang in webside mei as titel ”niet te geloven dat het zo erg is”. En at CDA-ers net leauwe is der wat slims oan de hân. Op dy webside freegje se elkenien om te fertellen wat foar oerstallige burokrasy der yn ús lân is. No ha de boargers al lang opjûn om dêr oer te klijen, want dêr hat noch nea in politikus of partij wat oan dwaan wollen. Dus moasten de CDA-ers sels oan de slach. Harry van der Molen krige de opdracht om DUO te skiljen. DUO regelt de stúdzjefinansieringen. Hy skille, en pas nei ien oere en fjouwer menuten krige hy immen oan de tillefoan. Myn earste fraach: is wat docht in CDA Keamerlid dy’t 64 menuten wachtsje moat foardat immen de tillefoan opnimt. Bidde of flokke? Wat foar fraach hie Harry eins foar DUO, want Harry studeart net mear. Lit we mar sizze dat it gie oer in eventuele skuld fan Harry oan it ryk foar stúdzjebydrage. Want oars hie Harry net belje moatten want it past Keamerleden net om drok oerbesette tillefoanisten fan har wurk ôf te hâlden, omdat je sa graach wat melde wolle oan de webside fan it CDA.

Fansels is it net noflik dat jo somtiden lang oan de tillefoan wachtsje moatte. Of dat je hieltyd trochferbûn wurde mei minsken dy’t je net ha moatte. Mar dat is gjin burokrasy. Want de ienigste oplossing dêrfoar is dat DUO mear minsken en lijnen ynhiere moat. En dan kostet de stúdzjefinansiering samar miljoenen mear. En dat moat wy dan ek wer betelje. Dus dat kin net. Nee, je soenen gewoan soargje moatte dat Harry genôch oare dingen te dwaan hat, mar dat sil wol nuodlik wurde at it CDA yn it regear komt, want dan hoecht hy inkeld mar hieltyd ja te sizzen. Yntusken regelje wy ús saken wol op de mail of de what’s app, je hoege ommers net mear te beljen. En miskien dat it CDA dan wat dwaan kin dat je ek net hieltyd belle wurde troch minsken dy’t de Libelle of in fakânsje oan je ferkeapje wolle.

No kin ik Albert van der Berg in bytsje en ik wol him helpe. Albert, doch de webside fan de gemeente oan, druk op regelgevingen van de gemeente. Blêderje dat ris troch. Sjoch it stean: agressieprotocol. Do wist net iens wat it is. Delete. En al dy oare dingen ek. Der stiet earne: besluit onder mandaat waarmerken en bekend maken in digitale verschijningsvorm van ruimtelijke instrumenten, plannen en besluiten. Fuort mei dy rommel. Njoggen fan de tsien rigels. Noait immen dy’t dat lêst of der mei wurket. Inkel de amtners yn Nederrlân sitte op bulten fan dy nutteleaze rigels en dat hindert de mienskip wol degelik. Do hoechst de minsken net te freegjen, do wist it sels wol.

 


Een reactie plaatsen

28 06 2017

Meitinke

Boargemasters ha oer it ginneraal gemiddeld ien skerpe gedachte per jier. Mear ha se net nedich. Want dy gedachte ferwurkje se dan yn de nijjiersrede, de ienigste kear dat in boargemaster foar eigen ferantwurding wat seit. Achtkarspelen hat de nijjiersrede ôfskaft. Dêr gean se yn jannewaris gewoan oan it wurk. Yn juny, at de sinne skynt, dan hâlde se dêr pas de nijjiersrede. En dan stiet Gerben Gerbrandy, boargemaster fan Achtkarspelen ynienen foar 200 lju yn de bûtenloft te preekjen. Dy 200 falt wat ôf, mar ach dan kostet it ek net safolle. En it foardiel foar him is dat we al dy oare boargemasters ûnfoldwaande ta har rjocht komme litte kinne, en dat we it djipste tinken fan Gerbrandy no tige yngreven behannelje kinne.

Mar ja. Gerbrandy sei dat de minsken net foldien binne oer de beslissings fan de ried en dat se der ek net by belutsen binne. Se fiele har net heard. In folslein normale konklúzje, it hat noch noait oars west. Mar Gebrandy lei nei it simmerslokje op bêd en tocht dat hy it ek oplosse moat. Oars is it mar in kreet, in gjalp yn it Gerbrandyfrysk. Doe tocht hy ynienen oan Buma. Wêrom wit ik ek net, mar je ha allegear wolris in nachtmerje. Mar Gerbrandy fûn de gedachte fan Buma om de tsjinstplicht wer yn te fieren wol aerdich om nei te folgjen. Hy wol no ek in burgerplicht. Wy moat de bestjoerders fan de gemeente ferplicht helpe, eeh stypje yn it Gerbrandyfrysk.

Alderleafste Gerben. Tink ris oan sa’n groepke lju dy’t meihaffelje moatte. Dat ûnder leiding fan sersjant Jouke Spoelstra, dy is no noch wethâlder, bygelyks gear moat oer it swimbad de Kûpe yn Butenpost. Jim witte nammentlik totaal net hoe’t jim dêrmei oan moatte. No hat  hiel Bûtenpost dêr alris in jûn oer oan it haffeljen west. De útkomst wie dat der in moai goed nij swimbad komme moat. Mar dat kin jim dus net foar elkoar krije as gemeentebestjoer. Dus it nije meihaffelgroepke haffelt. Tafallich is de mem fan ien fan de badmeesters tsjinstplichtich en sit yn dy ferplichte meitinktank. En it personiel wol echt hielendal wat oars as it bestjoer, dus dat smyt mem der daliks út. En de oaren moat mei, want je moat fansels wol unanym meihaffelje. Mem komt út by it ferhaal fan in pear al fuortstjoerde kommersieel tinkende meiwurkers dy’t  in hiel grut swimbad mei oanhingjende new life saken útsocht ha. Frjemd genôch stipet de FNP yn Achtkarspelen soks, mar dat komt leau’k inkeld mar omt it gemeentebestjoer wat oars wol. Mar it gemeentebestjoer kin wat se wolle, sa gau mooglik fan net al tefolle sinten ôf, net trochsette omt mem yn de meitinktank sit. En sa krijt Bûtenpost op den duer hielendal gjin swimbad mear want de mienskipsgedachte om gear te wurkjen ta ien doel, dêr moat in swimbad komme, dat komt der net fan. Dus it liket allegear o sa moai betocht troch Gerbrandy , mar meitinkplicht smyt inkeld mar mear problemen op. Eeh, swierrichheden yn Gerbrandyfrysk.

Tink, at jim dat ek ris dwaan wolle, foar it oare net dat Gerbrandy allinnich stiet. Elke gemeente besiket om de lju faker en better by de polityk te belûken. Mar de minsken komme inkeld at it in miel iten opsmyt, dêr  komt net safolle op ôf. Yn Hearrenfean  wolle se krekt as Gerbrandy dat de minsken meidogge. Dy lju hjitte dêr meitinker. Dy fertelle de wethâlders allegear dingen wêrmei dy wethâlder oan de slach gean kinne soe. Net dat dy dat dan docht, want dat tinken komt fan ien en wethâlders ha al lang leard dat je net ien boarger folgje moatte, útsein at hy hiel ryk is.

Mar jongens, lis my no ris út wêrom at wy ien kear yn de safolle tiid stimme.  Politisy wolle ús fertsjintwurdigje, dat sizze se dan altyd. En no wol se dus net mear dwaan as gewoan útfiere wat wy sizze. Ja soademiterje no gau op. Wy ha jim ferantwurdlikens jûn, hupstee doch dat dan ek. En at jim dat net dogge dan krij jim ús stim net wer. Sa simpel. En trouwens, Gerbrandy , it soe my krekt fan jo ôffalle dat je net witte soenen wat wy tinke.

 


Een reactie plaatsen

14 06 2017

Skylge oer al

At jim dit hearre bin ik al in pear dagen op Skylge. Dus dit is in bantsje. Ja, sa neamden wy dat eartiids. It sit no earne yn kompjoeters, en ik wit net iens hoe’t je dat neame moatte. Technikus Aise drukt op in knopke en hup, jim hearre my. De opmerking betsjut foar it oare net dat it net iepen stean soe foar saken dy’t troch de tiid feroarje. Dat ha’k ôfleard. Ik tocht bygelyks eartiids dat Oerol neat foar my wêze soe. Mar ik kom der no al jierren en sit dêr no dus ek. Fiif menuten fytse en je bin allinnich, en at je nei de drokte wolle wit je wêr’t dy is. Wy sitte yn in ûnderkommen tsien menuten bûten West-Terschelling. Alle dagen fyts of rin ik, soms wol fjouwer, fiif kear deis, dus by Baai Dellewal lâns.

De Boschplaat op Skylge is natuer- en natoerlik skitterjend. De Waaddyk bin ik fereale op, de briedende strânljippen kinne my al. De dúnen, de Noardseekust, spektakulair. Mar de Baai, de Baai…. hat wat spesiaals. Je wane je oan de kust fan Curaçao. Miskien ek wol oan oare kusten yn‘e wrâld, mar dy kin ik net. At je op Baai Dellewal  wat yn de hichte sitten gean, dream je fuort en sjogge hoe’t Michiel de Ruyter yn de lijte fan it eilân de grutte 17de ieuwske skippen ree meitsje liet foar de oarloch tsjin bygelyks Ingelân, want ek doe hienen we al Brexit. Je sjogge de fiskers yn harren yndertiid te lytse skipkes fuortsetten foar miskien wol de lêste reis, doe sieten se mear oer har sels yn as oer de byfangst. Under leit de jachthaven, njonken je hotel Skylge, in pear hûzen, en oan de oare kant de jeudgherberch mei wat rekreaasjehûskes. En op it swier begroeide dún der tusken yn sit ik.

Der is al in jierrenlange striid oer wat der mei Dellewal barre moat. Ein maaie wie der in ynfogearkomste mei noch trije suggestjes. Harry Westers fan Flylân wol syn hotel Skylge útwreidzje. Syn plan is no wat kompakter as it wie, mar rekkenje mar dat syn hotel byldbepalend wêze sil.

De gemeente sels set yn op wenten en apparteminten en hat in buro dêrfoar wat betinke litten. It plan is net oerdwealsk, lit ik it sa mar sizze, mar Dellewal krijt dan in wenbestemming. En wêr’t ik no sit, kin ik miskien wol net mear sitte, dan moat ik op it túnbankje op it hiem fan de finansieel wolstelde hûseigner.

En dan is der fansels noch de groep Natuurherstel Baai Dellewal, dy’t de echte natoerwearden wer werom ha wol op dat plak. Dat komt dan del op gjin hûzen, gjin hotel, dancing Dellewal net wer opboue, mar dat plak frij litte foar natoer. Op de ynformaasjejûn wiene de measte lju dêr wol foar, mar dat is ek logysk want sokke jûnen lûke no ienris mear minsken dy’t fine dat der neat barre moat. It gemeentebestjoer moat der no rille gau in beslút oer nimme.

Dan wit je hast wol dat it dy wenten wurde. It tuskenynse plan sismar. Ik sit hjir op dat dún súntsjes te flokken, want ik wol myn byld wol hâlde. Mar dan komt der in man njonken my sitten. Dy leit my út dat it gemeentesbestjoer miskien wol wat feroaret. Hy praat oer it Griene strân, oan de oare kant fan West. Jierren ha se dêroer oan it âldehoeren west. It strân drige fernield te wurden troch de bou fan grouwélige loadsen, heger as de tsjerke. En it gemeentebestjoer hat no sein dat soks net moat en dat dêr mar hûskes en apparteminten komme moatte. It tinken oer grouwélige bousels giet mei it ferstandige praat oer it yn stân hâlden fan de Noardseekust aardich fuort.

Seit dy man. En dan lit hy my sitte. Op dat dún. En ik tink ynienen at dan dy hûskes wol by it Griene strân komme, dêr wer’t se logysk stean, dan hoege der miskien gjin hûzen en apparteminten mear op Dellewal te kommen. En dan hoech ik net ôfrekkene te wurden dat ik nea wat feroarje wol. Ik pas my oan by de nije tiid en it nije tinken.

 

21 06 2017

Wetter

Pieter van Vollenhoven moat sa no en dan yn sikehûzen wat byskaafd wurde, mar oan syn holle mankearret noch neat. Hy sei fannewike dat de oerheid hieltyd mear oeral de hannen ôflûkt. En dat soks net goed is. Presies. De oerheid wol neat mei snie en sinne te krijen ha. Dat betsjutte  by de earste sinnestrielen fan it jier dat de Ofslútdyk ôfslúten wurde moast. Dêrnei is der wiken lang sûkerskjin Iselmar- en Waadwetter op dy âlde brêgen griemd, sadat se teminsten wer ticht kinne. Dat giet oant salang it Iselmarwetter ek te waarm is. Dan giet de Ofslutdyk definityf ticht.

Treinen ride net op tiid. Dy kin inkel funksioneare tusken twa en fyftjin graden, mar dan moat it net reine of waaie. Watte, allerhande technyske saken, lykas spoarbrêgen, yn de hobbel fannewike.

Ien ljochtflits fanút jo eachhoeke nei in moai famke en hup op Appelskea in bunder bosk nei de bliksem. Dêr is gjin bluswetter. Watte, op de Veluwe slaan se no ynienen wetterputten, dy bin dêr net iens. En yn de kranten mar jammerje dat yn Portugal de beammen sa ferskuorrende droech binne.

Ynienen krij we allegear berochten dat hitte ôfgryslik gefaarlik foar ús sûnens is. Watte, jongeren ha sûnt de klimaatferoaring gemiddeld ien jier letter pas seks. Te waarm.

Tink net: de bern efkes nei it swimad, want dan moat je ynienen lâns de ikeprosesjerûp yn Noardwalde. Watte, moandeitejûn seach ik ynienen mear as fyftich sweltsjes boppe ús tún. No doe wist ik it wol, dêryn , want dan sit de loft fol mei fan dy lytse ferfelende hytwaarmichjes dy’t ek noch stekke. En fierderop yn de loft hear je de Ljouwerter strieljagers; dat lûd klinkt noch in kear sa slim yn de hite wynstille jûnsloft.

At ik deputearre Kielstra wie, dan wie’k yn Sjina moai op bêd lizzen bleaun en hie my net wer nei Fryslân deporteare litten.

Want nei ien dei wat waarmer kaam it berjocht: Vitens hat net genôch wetter. Net allegear tagelyk ûnder de dûsj of oan de túnslang. Vitens is simpelwei it alâlde wetterliedingbedriuw Fryslân. Dus in bedriuw wat yn hannen is fan de provinsje en de gemeenten. Net dat dy har der bot mei bemoeie; twa kear jiers komme de wetterwethâlders fleurich by elkoar, nimme in borrel en ferdiele de sinten wermei wy dat wetter betelle ha. Fierder ynteresseart it harren net. Je dogge de kraan ommers iepen en dan is der wetter.

Nee dus. Nei ien dei tropysk waar soe Fryslân as earste provinsje al ruskdieltsjes yn it wetter sjen kinne; koe der brún wetter út de kraan komme. Brún wetter. En dat der ek wolris gjin wetter út de kraan komme kin, bygelyks at buorman  yn bad giet. Myn straaltsje begjint ek al te miezerjen….

Yn Fryslân-wetterlân hat wetter as in miegerich brún wetterstraaltsje. We moat wat dwaan. We dogge neat. Mar we ha hjir no dochs dat massale draaihouten gebou yn Ljouwert weryn Wetsus sit. Weryn wittenskippers, gelearden en studinten dageliks dwaande binne om de meast elementêre saken fan wetter te bestudearjen. En ek út te fieren, sadat we der mear mei kinne. Mar we há gjin wetter. En we hearden de politisi yn Fryslân dochs neat oars as roppen dat Wetsus krekt yn Fryslân goed te plak is. Wy brûke wetter, mar we ha der ek leafde foar. Mar studzjes oer wetter moat wetter ha. No, Den Haach jout aanst gjin lover mear foar Wetsus, studzje op ruskwetter in Fryslân droechtelân.

We hienen dus mear wetter út de grûn helje moatten by Noardburgum. Mar dat ha we net dien. Want, sizze se, we hiene net ferwachte dat de bedriuwichheid hjir sa grut wurde soe, sadat der safolle mear wetter nedich west hie. Dy selde politisi ha altyd bedriuwichheid easke en predike en no’t it der is kin we dat net oan. Ja, sliepende bestjoerders, dy grutte molkefabryken ha mear wetter as molke nedich. We ha altyd smaaklik lake om dy provinsjes dy’t wetter helje en suverje moatte út de troch de brêge by Koarnwertersân fersmoarge Iselmarwetter. No moat we dêr sels ek hinne, want oars dondert Noardburgum aanst yn de Grinzer dobbe.

Kin we dy slogan Fryslân-wetterlân ek weibargje?

 


1 reactie

07 06 2017

Us wapen is in ûndersetter

De wei fan Amsterdam nei Bremen dêr sit noch ien stopljocht yn. Dat is yn Grins by de ôfslach nei Assen. Foar 160 miljoen sil dat feroare wurde. Bliuwt oer foar de lju dy’t fan Amsterdam nei Bremen ride wolle dat de brêge by Skarsterbrêge noch bestiet. Geregeldwei stean der files oan Lemmer en Hearrenfean ta. Dêr soe earst in akwadukt komme, mar ien of oare minister hat dat jild der wer oars útjûn. Fryslân fynt wol dat der dochs in tunnel komme moat. Mar hearre jim dat se dat noch sizze? Ikke net!

Holwerd aan Zee is in bêst plan om it Waad yn Fryslân te yntegrearjen en tagelyk de krimp tsjin te gean. Elkenien is it dêr oer iens. Mar it hinget ôf fan in stik as seis ministeries. Dy kinne en wolle net gearwurkje. Holwerd hat in ploechje dat fertelt hoe’t je ien plan meitsje kinne soenen, mar it komt net fierder. It soe sa moai wêze at Fryslân lûdop stride soe foar sa’n plan. Mar ik hear neat.

De krimp is sowieso in probleem fan Fryslân. Wat de regearing dêr tsjin docht is beskamsum. Troch neat te dwaan stimuleare se de krimp krekt. De provinsje Fryslân wit totaal net wat se dêr mei oan moatte en soargje der inkeld mar foar dat it boek 419 doarpen de folgjende kear útjûn wurde sil ûnder de titel “minder dan 400 dorpen”. Fierder is Ljouwert stil.

We laitsje ús allegear stikken oer Grins. Net iepenlik, mar in bytsje ferhûdûke. Eins wat gemeen. En stom. Want we ha fansels deselde swierrichheden. De provinsje lit de gemeenten it swiere protestwurk opknappe en dy kinne net op tsjin de macht fan Shell. Ek yn Fryslân wurd mear en mear board. Ek by ús sil de grûn fersakje, want nimmen wit wat der ûnder de grûn bart. Ek Shell net. Fryslân soe as ien gehiel yn it ferhef komme moatte. “Pas at jim witte wat der bart, en dat kin jim lekker nea witte, dan mei jim pas boare. Ek net op it Waad. En net foar proef. Opsoademiterje. Wy wolle net like sielich wurde as Grins”. Mar ik hear net iens it lûd fan de âlde FNP-baas Jan van der Baan dy’t jim in soad fertelle kinne soe oer de bewegingen fan de oaljegasmacht yn Den Haach. Watte? We hearre hielendal neat.

Trouwens, we bin al in sielige provinsje. Ferdield troch fierstentefolle lytse gemeenten dy’t allegear ek noch wat oars wolle as buorman. En at de provinsje dan net bysteat is om dêr in goede rezjy yn te fieren, en soks hat al bliken dien, freegje dan asjeblieft oan Den Haach om der mei te rêdden.

Dat hat Den Haach ek al dien mei it Frysk. Wat elkenien ek ropt, Den Haach falt neat te ferwiten. Inkeld ússels. We ha neat dien om de taal libben te hâlden by de lju dy’t him brûke kinne soenen, de ynwenners fan Fryslân en de bêrn dêrfan. Wy bin fersille yn oerdreaun gedoch en dat jaget lju fuort. Dan gean se wer oer op Nederlânsk of Ingelsk. Pieter de Groot hie sneon noch in stik yn de krante dat subsidiearde Fryske ynstellings frege wie om in Nederlânsk ferslach. Hy fynt dat se yn Den Haach mar Frysk lêze kinne moatte. Mar je kin toch oarsom ek fine dat je as Friezen ek it Hollânsk respekteare moatte as taal fan de oerheid. Dat isolasjonistyske tinken oer it Frysk sprekt allinnich in lyts ploechje Bewegers oan. Net iens allegear. Mar dy raze en dus graaft de provinsje Fryslân himsels hieltyd wer yn. Yn neatsizzende ferhannelingen oer rjocht en datsoarte ûnsin.

Fryslân soe him hearre litte moatte. Mar yn de hiele lûdrazende wrâld, sitte wy fredich yn in hoekje. Wy hearre ús politisi inkeld at der in kear fiif stuorkes oer binne. At we miljoenen temin krije, hearre se ús net. Op dit stuit wurdt der in regear foarme. Dêrby wurdt Fryslân net neamd. Nei ôfrin gean se efkes nei de kroech yn Den Haach en sette it bierfleske op in Fryske ûndersetter. It lêste wapenfeit fan Fryslân ommers om ek wat te sizzen. De tekst is al net mear te lêzen.


Een reactie plaatsen

31 05 2017

Winsemius

In pear moanne lyn hie ik al foarsein dat Arno Brok der as kommissaris foar soargje sil dat der allerhande ferneamde lju nei Fryslân ta komme sille. De Paus is noch net bekaam fan Trump, dat duorret noch efkes. Ik wik jim dat kening Willem Alexander hjir fan’t jier noch komt. Dan moat hy wol wat aveseare, want yn novimber komt Sinterklaas al nei Dokkum. Dokkum sit mei syn ferline yn de tizen. Yn 754 ha se dêr namentliik de hillige Bonifatius deakneppele. En se wolle dat no goed meitsje mei it wolkom hjitten fan in oare hillige, út namme fan alle bern fan Nederlân. It hat wol kans dat de Bonifatiusbron dêrre dan ek omdoopt wurde sil ta Swarte-Piete-Plaske. Leve het duo Blok-Brok.

En dochs hiene we Arno Brok net ha moatten. Ja, it is in pûrbêste man. Mar mar ferline wike hâlde hjir in oaren in ferhaal dat sta sei. Wat binne wy kloaten. Dat ferhaal  toande oan dat we hím ha moatten hiene. Fansels, Pieter Winsemius. De meast on-VVD-eftige VVD-er. At Rutte en Zijlstra ris wat mear nei him harke hiene, dan hienen se Klaver yn de earms sletten en wienen oerrûn nei Grien Links. Sa’n man is dy Winsemius.

Hy hâlde de Rede van  Fryslân. Dêr is Fryslân mei de iepening fan it nije provinsjehûs yn 2012 mei begûn. Immen in oerke sa mar wat lulle litte. Teulings fan it CPB wie de earste. Fryslân seach der o sa moai út en dat moast mar sa bliuwe. Wientjes, de meast VVD-eftige VVD-er, hie gjin oplossing foar ús sosiale problemen. Gerdi Verbeet fertelde in jier letter dat Fryslân bestjoerlik in ûnderdiel fan Nederlân is. Dernei spruts de sjoernalist Olaf Koens; in beskamsum ferhaal, benammen oer himsels. En ferline jier wie hjir in Carlos de Bourbon dy’t fertelde dat we útkoarre promtabak wer brûke kinne, at it wat bedroege is. Hy neamde soks sirkulaire ekonomie.

Mar no, Winsemius. En Winsemius hie’t oer ús. Hy hâldt fan ús, der sit ek noch wol wat Frysk yn syn famylje. Mar hy prate net oer himsels. Hy prate oer ús bestjoerders, dy’t fierstentemin mei ús prate. En at se it wol dogge dan harkje se net nei wat wy sizze. At se dat no, lykas eartiids, wol wer dwaan soenen, soe it wurd mienskip echt wer betsjutting krije kinne. Mar it moaiste wat hy sei wie, en dat die hy twa dagen earder ek al foar de lannelike radio, dat Fryslân noch de ienige mienskip is weryn de mienskipssin wer stâl krije kinne soe. En sjoch dan nei it ferhaal fan mienskipskenner Klaas Sietse Spoelstra, moandei yn de Ljouwerter Krante, dat it kulturele haadstêd gedoch eins de boaijem wêze moat foar de wei nei in iepen mienskip yn 2030. Dan wit je dat de bestjoerders, en wy ek, no daliks oan de slach moatte.

No ha ik inkeld noch mar wat ôfstanneliks sein. Ik fertaal. Jim kinne dat ferhaal fan dat âlde lampehûske op it dykseintsje fan de Lemster fjoertoerwei. Gemeentebestjoerders woene dat ôfbrekke. In pear dagen letter stie hiel Lemmer al op dy dyk te sjongen fan bliuw mei de poaten fan ús rommel ôf. De gemeente gie fansels wol omlizzen, mar it blykt dat sokke bestjoerders noait ris troch de Lemmer kuiere, en dan prate mei of harkje nei minsken. Dy gemeente hâldt him no dwaande mei it útjaan fan biobakjes en fia de mail te melden dat at dat it dekseltsje kapot giet, en dat gean se allegear, dat je dan fanút Bakhúzen nei de Jouwer moatte om in nij dekseltsje. Begryp jim it ferskil?

Prate en harkje. We ha it ferleard yn dit lân. Deasonde. Mar dan komt Pieter Winsemius en dy leit op in gewoane toan út dat fanwege de folksaard en de noch net alhiel fertuteaze struktuer it inkel noch yn Fryslân kinne soe. En  wat dogge we dan, we litte him gewoan wer nei hûs ride. Mar we hienen him op de skouders nimme moatten en yn triomftocht troch Fryslân ferfiere moatten as in soart krúsing fan Marijke Meu, Grutte Pier en Pieter Jelles Troelstra. Mar nee, elk gie gewoan wer syn eigen paad. En dat rint nei in lân sûnder mienskipsgefoel.