Eelkesweblok


Een reactie plaatsen

27 02 2019

Earlik is ek moedich

Der giet in flústering troch in hiele lân. Elkenien huvert der súver fan. Want we bin wer werom yn 1345. De hjoeddeiske fryske politisi blike ûnferskrokken Grutte Pieren te wêzen. Dy doare alles. Alles! Fryslân is de ienigste provinsje dy’t in mei-stimwizer krijt. Ja in mei-stimwizer. Wit jim net wat dat is? Dan stiet der in kear wat te pronk yn de Fryske polityk en jim witte net iens wat it is? Skandalich.

Jim wurde fia de sosiale en echte media de kommende wiken teistere troch ferkiezingsgedoch, grutspraak, nepnijs en loaze beloften. En stimwizers. In stimwizer freget bygelyks at jim foar wynenerzjy binne. Dan seit 98% ja. Want hy freget net at je ek sa’n ding njonken de doar ha wolle. Neuh, hy giet gewoan fierder en freget nei it sân by Mirns. Dan seit 60% nee. Moai, dan stimme jim neffens him op it CDA of de VVD. Noch ien fraach, jim hâlde mear fan jimsels as fan in oar? Ja. Dan bin jim VVD-er. Dan seit Maurice de Hond dat in soad lju VVD stimme sille. En wy  wolle ek winne, dus stimme we op winners. Dus de VVD wint. Sa wurket dat ûngefear.

In mei-stimwizer is nochal wat oars. Dy sjocht nei wat der ôfrûne fjouwer jier bard is. En wat wy dêrfan fine. Dan krij jim de fraach…… eeh: de provinsje hat beslúten dat it wetter yn it feangreidegebiet noch mar net tsien sentimeter heger moat, hoewol elkenien seit dat it wol better wêze soe. Bin jim it mei dat beslút iens? Nee fansels. Dan falle partijen as FNP en SP, dy’t harsels o sa grien skilderje yn de ferkiezingsbeloften, dochs ôf. Mar dat let neat, want ik kin tsientallen saken betinke fan de ôfrûne fjouwer jier en dan lizze alle partijen op’e dwinger. In mei-stimwizer soarget dus foar in tige lege opkomst.

Sa’n mei-stimwizer, eins in tsjin-stimwizer, hat gjin doel. Utsein dat wy ôfrekkenje mei de bestjoerders dy’t we de ôfrûne fjouwer jier hân ha. En dat is no krekt de moed dy’t Fryske politisi ha. Want se plege fansels harikiri. Dat kin net oars. De meistimwizer lit sjen wat we fan it belied fûnen en ik ha mar in hiel lyts bytsje minsken heard dy’t it dêr mei iens wiene.

We krije ferdomme in grut wynpark yn see by Makkum en deselde man dy’t de Iselmarkist sa moai fynt regelt soks. Dach Sander. We stride tsjin fersakkingen, mar we krije in boaring by Ternaard. Dach Michiel. We ha in moaie nije Ofslútdyk, mar we kin’t net belibje, want de brêge wol net ticht. Dach Klaas. De lânbou hat de natoer yn Fryslân ferdreaun. Dach Jehannes. Ja kulturele haadstêd moai, mar wat hat dat in slompe jild koste en inkeld de kroechbaas hat der oan fertsjinne. Dach Sietske.

Mar dy partijen smite harren der echt net mear út. En sa wurdt de ôfstân tusken polityk en gewoane minsken inkeld mar grutter troch in yn Arnhim betocht spultsje wat net ien doart te brûken. Inkeld wy bin sa ûnnoazel om der mei te boartsjen.

Smyt al dy wizers fuort. Lis je publyk net altyd sa leech dat je hiele simpele fraachjes nedich ha om elk in miening ta te skikken.  Elkenien is âld en wiis genoch om sels te beslissen wêr’t se op stimme. Hâldt ek mar op mei al dy kampanjes. Ha jim se stean sjoen te sjongen op it stasjon yn Ljouwert?

En at se mei dy folderkes by de doar komme wurd ik aggresyf, krekt as by Jehova’s, Leger of oaren. Ik bin ommers oan it tussjettriedzjen. En ik wol ek net at ik om in pear skuon moat, oanhâlden wurde troch allerhande lju yn griene of reade jaskes. Dy behannelje ik as dy studinten dy’t der altyd mei de NRC stean  te swaaien. Bliuw fan my ôf.

Debatten en diskusjes is noch wat, al soe’k de politisi oanriede wolle deryn ris wat dúdliker en foaral earliker te wêzen. We ha ús nocht fan paaiferhaaltsjes dy’t dochs efterôf net wier blike te wezen. Ja, dat soe de echt wat wêze fan de polityke Friezen. De wierheid sizze. Dat soe pas echt moedich wêze.

Advertenties


Een reactie plaatsen

20 02 1029

Hynder

Ik kin der neat oan dwaan, mar we moatte it efkes oer de Ljouwerter Krante ha. Eartiids hienen se deryn njonken ferslaggen en ynterfjoes ek noch swiere kommintaren. Evenhuis, Noordmans en Ten Cate  skôgen de wrâld. Mar yn de oare stikken stie nea in miening fan de sjoernalist. Inkel de sportferslachjouwer mocht skriuwe dat PSV jusjes better fuotballe as Hearrenfean. Mear net. Tsjintwurdich skriuwe sjoernalisten gewoan dat de sânwinning net trochgean moat. Kommintaar yn it ferhaal.

Je ha ek columns. Dêryn kin súntsjes jittik miegd wurde. Ik mocht it sels ek in jier as acht dwaan yn de Ljouwerter. Hearlik. Je tinke sels dat it goed is, omt je ommers alles better witte as wa dan ek. En soms is dat ek sa: Jantien har lânskipspine kaam yn it Wurdboek.

Nij yn de Ljouwerter Krante bin tsjintwurdich de analyses. Hartstikke goed as tsjinwicht tsjin flechtige soasiale media. Alles op in rychje. Bygelyks oer de sitewaasje by Hearrenfean of yn de Fryske Marren. Gjin mieningen, feiten.

Sneon wie der ek sa’n analyse. Mar dat like mear op in fonnis yn de Frânske revolusje. Deputearre Sietske Poepjes har holle lei op it hakblok. Ja, ik wit in hiel soad saken fan Sietske Poepjes weryn dat terjochte wêze soe, nim allinnich mar it meidwaan oan Heel Holland Bakt. Mar de Ljouwerter wie fallen oer dat Sietske sein hie dat at de provinsje earder yngrepen hie, it finansieel debakel fan de fonteinen net sa grut west hie.

Sjoch, yn maaie 2017 hat Sietske de fonteinen nei har talutsen omt de kulturele haadstêd fan alle finansiële saken in potsje makke hie. Der moast doe noch in miljoentsje foar de fonteinen komme. Sietske hat 230.000 ophelle. Dan is it toch logysk dat je sizze at je earder begûn wienen, dat it dan mear west hie. De Ljouwerter neamde dat  in snear.

Je meie bêst sneare dat snearen ferkeard binne, mar dan moatte it wol snearen wêze. Hoe’t je ek oer alles tinke, at de provinsje en gemeente alles net út hannen fan kulturele haadstêd skuord hiene wie alles nei de barrysjes gien. Sietske koe net oars.

Dat fonteinegedoch hie fansels noait wêze moatten. Ja, der bin in soad lju by lâns reizge fan ’t simmer en o wat sil we dûnsje om dy befêrzen izeren platen yn Dokkum. Oer in heal jier skat ik. Likegoed fine de measte minsken de fonteinen prutswurk oant net bysûnder. Elkenien fynt it te djoer. It hie net hoecht. Wy binne net in folk foar sok útwrydsk gedoch.

Mar ta myn ferbjustering skreau de Ljouwerter juster oer in hynder by de Ofslútdyk. Dat plan wie der al, mar wy tochten dat sjoen de fonteineskiednis dit wol ûnderyn in laad kaam wie. Nee, in nije stichting sloech swee. It hynder moat 28 meter heech wurde, en as in soarte fan Frijheidsbyld by it sjauffeurskafee fan Surich stean. No komt der noait mear ien oer de Ofslútdyk, mar je kin it fanút Noardhollân al sjen.

Dêr wennet Cees Roozemond, en dy is foarsitter. Hy hat sein dat it hynder der altyd komt, al moat hy it sels ek boue. No kin Cees it wurd sels wol goed, want hy hat himsels as stiftingsfoarsitter earst sels as foarsitter fan de Ried fan Kommissarissen en letter sels as direkteur fan SC Hearrenfean beneamd. Dy kin alles sels.

Ach en dan moat der ek noch in miljoentsje by, dus sis mar 3,5 miljoen moat se ha. Wêr’t dat jild weikomme moat? Sponsorje fansels. At je as bedriuw oan de nije Ofslútdyk wurkje, moat je as straf dat hynder sponsorje. En wy, hè. Der sil wol in tolhek op de Ofslútdyk komme wêr’t wy ryksdaalderkes oan it hynder fuorje. Of je sjogge wol, boue sa’n ding en dan is der gjin jild genôch. En dan stiet Cees op de stoepe fan it Provinsjehûs.

Mar dêr is Sietske ek noch. Want de Ljouwerter kin mei harren antiferkiezingskampagne wol besykje har fuort te krijen, mar dat ha’k no rjochtbreide. En Sietske seit dan tsjin Cees, at der no ek noch wat wetter út dat hynder komt, dan betelje ik it wol. Want oars stiet der yn de Ljouwerter dat de provinsje ek wolris byspringe kinnen hie.

 


Een reactie plaatsen

13 02 2019

Snieradio

Hjoed is it ynternasjonale radiodei. In app fan Omrop Fryslân fertelt my dat de programmakkers fan doe en no fertelle sille wat radio foar jim betsjutte kin. Ik sit dêr blykber krekt tuskenyn, bin net frege. Mar dat hindert neat, ik ha ommers dit hoekje noch.

Dan sjoch ik frjemdernôch ek nei de dei fan moarn. Want dan is it presies fjirtich jier lyn dat we fiif dagen sniewinter hienen. Efterôf kin je sizze dat wy doe ynn1979 as radio folwoechsen waarden.

Ik wie de foarige jûns túskaam troch sniedunen. De oare moarns kaam ik net mear fuort, ek al hie’k de skeppe yn de auto. Mei de smoar yn tús, want ja kompjoeters wiene der noch net. Alle wurk lei op it wurk. Doe hearde ik foar radio twa Klaes Wielinga, ús doetiidse baas. It wie sa’n rare tastân dat Radio Fryslân, sa hjitten wy doe noch, soe fan 11 oere de hele dei yn de loft. Moat jim witte dat ús fêste programmearing wie in healoerke middeis, in oerke jûns. Net mear.

Tsjinoer ús wenne in plysjeman. Ynienen in plysjeauto foar syn doar. Wêrhinne? Besykje yn Ljouwert te kommen. Ik njonken de skokbrekkers, dy’t al efteryn leine. In deaderit, want at je op gong wiene moasten je trochfege. Mar ik kaam yn de studio. Dêr wiene mar in pear oaren, we wennen ommers rûnom yn Fryslân. En dat Fryslân kaam linkendewei meters ûnder de Dútse stosnie.

We dienen wat we noait dienen. Telefoantsjes. Elk oere earst waarman Hans de Jong. Dan de man fan de bussen. En Steunebrink fan de spoarwegen, dy’t elk oere fertelle moast dat de treinen ek net rieden. De skoallen hâlden op. Bedriuwen ek. Elk besocht tús te kommen en dat wie in hiele heis. En wy mar sizze wat der allegear net trochgie, oant begrafenissen en houliken ta. Mar we koenen ek net inkeld fertelle wat der wol trochgie, want dat wie hielendal neat.

Let op’e jûn wie it dúdlik dat der gjin  minsken omkaam wiene. Ek net yn de ûndersnijde auto’s. Mar we giene troch, fiif dagen in soarte fan sa no en dan twatalige rampesender.

Wy sliepten yn’e stêd. We koene net mear tús komme. Bert Hooijer de technicus koe ek net komme. Der wiene twa ynstallateurs út Hilversum, dy diene alles, al rûn it swit har tappelings oer de rêch. Soks hienen se noch noait dien. We moasten wize, want se ferstiene ús net. En we ha alle musyk dy’t we hiene yn dy fiif dagen twa kear draait, we hiene fierstentemin. Alfêst wat leard.

We koene amper op reportaazje. Marten van Kammen die in pear pogingen. Gryt en Aly brochten mei in helikopter in molktank by in boer. Oare boeren skillen ús. Dan kaam der in ploech út it doarp en dy skepten harren oprit sniefrij. Boerinnen tanken ús skriemende. Yn de útstjoering. Fryslân skriemde mei.

Wat dy sjauffeurs fan de molkweinen ek net belibbe ha. Want it sniestoode mar troch. Ek dy jongens fan it PEB, it elektrisiteitsbedriuw. Wat jim net witte is, dat it doe trije dagen letter noch hiel wierskynlik wie dat alle stroom yn Fryslân útfalle soe. Hans van der Zee hat my letter it elektrisiteitshokje fan Pikesyl sjen letten, stiet yn de bare rûnte. Doe folstood mei snie en dy jongens klauden  troch trije meter snie dêrhinne, want oars…

Oars hiene wy net mear útstjoere kinnen. En it waard aloan geselliger. Se fûnen út dat at immen in plastiken (dat mocht doe noch) pûdsje oan de doar hong, dan waard dy holpen. Dat koe, want ploegen ferwoeste manlju wrotten troch de snie nei de bakker yn in oar doarp; se kamen mei sliden fol bôle wer werom.

En wy? Wy wiene fiif dagen de spin yn it it web, sa’t Rein Tolsma sei.  Bestjoerders koene elkoar net berikke, mar fia ús wol. Mar se moasten prate mei elkoar yn de útstjoering. Sa waard it transparant foardat it wurd bestie. It sintrale rampesintrum fan de provinsje koe ek net sûnder ús. Sels doe’t  ministerpresident  Van Agt ynflein waard en mompele dat it bag en boos wie, hie ik him al ynterfjoed foardat loko-kommissaris Renkema oan de bak koe. Dat smiet ek gjin sint op. Se ha it dêr noait begrepen. Noch net, at wy no gnize en trochride at se it oer koade  read ha dêrre.

Fiif dagen hie hiel Fryslân de radio oan. It wie de start fan ús nije karrière, in omrop foar alle Friezen. Der wêze at je der wêze moatte.  Dêr ha we fansels ek in hiel moai gewest foar. Elkenien wie dwaande om in oar te stypjen. Moandeis, de seisde dei, wiene we wer gewoan. Rients Gratama moast wat by ús opnimme. Sei dat hy ek harke hie nei radio Grinslân, want dêr lei ek snie. Hy sei, dêr hearden je inkeld : wie sal dat betoalen. En hjir? Hjir wie’t mienskip.

 

 


Een reactie plaatsen

06 02 2019

Net bêst

Net in bêste wike foar Fryslân. Justerjûn wie de limit doe’t we hearden dat deputearre Poepjes meidwaan sil oan Heel Holland Bakt. Jig.

Justerjûn 5 febrewaris wie de nijjierresepsje fan de SC Hearrenfean. It is al hast wer Kryst, mar krekt as de fuotballers fan Hearrenfean bin ek de oerbleaune bestjoerders hieltyd te let by de bal. En jim ha yn it nijs al hearre kinnen dat soks wol it hiele jier sa bliuwe sil. At it al net te let is.

Wis te let is it gesoademieter op de ôfdieling reumatology yn it sikenhûs fan Snits nei bûten kaam. Noait bekind makke oan de pasjinten. Dy’t net holpen wurde, omt it pear dokters it net mei elkoar iens binne. Tekenjend foar de sûnenssoarch yn dizze tiid: inkeld eigenbelankjes.

Pyt Paulusma moat noch alve moanne ‘oant moarn’ roppe by SBS, mar de media skriuwe no al in “yn memoriam”. Net wittende dat hy al folle langer waarman fan Omrop Fryslân is. At hy dêr ferdwine soe, dan is it pas slim. Omrop Max wol him ek ha, mar at je dat roppe sûnder earst mei him te praten dan wol je inkeld misbrûk meitstje fan de publisiteitsweach.

Gaston fan de Postkoadelotterij kaam yn Holwerd. Marco Verbeek ropte enveloppe iepen. Bliksems! 15 miljoen. En net iens in lot kocht. Mar at je dan op twitter sjogge nei de orgastyske bliidskip van politisi, dy’t sels Holwerd jierren lang op de tok hâlden ha, dan sakket my de broek ôf. Tink der marris oer nei, dat dit net betocht is troch de polityk, mar troch fjouwer entosjaste jonges. Dat partikulier ynisjatyf hat no partikulier jild opsmiten. Mar no moat dat taseine oerheidsjild der noch gau by, oars is it inkeld in drip op de gloeiende plaat.

Partikulier, dat wol trouwens bêst. De Tsjûkemar hat no ek sa’n ploechje. Moai ferbetterplan makke. At de minister gjin akwadukt wol, dan komme sy mei in fytspontsje oer de Skarsterrien. De oerheid seit at se ek meidogge, mar ien fan dy mannen sei: “no ja, we zetten ze aan tot meer tempo”. Itselde as yn Holwert. Dwaan. Op’e nij in blide bestjoerder, deputearre Kielstra. Dy’t yn oermoed rôp dat Hearrenfean no ek mar oer it wetter tichter by de Tsjûkemar komme moat. Dat kostet noch al wat Klaas. En do wolst ek noch dat dy gemeenten mei elkoar gearwurkje. No dan silst it net mear belibje.

No hat hy dat hielendal net oan tiid, want syn Ofslútdyk blykt in libbensgefaarlik rûte te wêzen. Want de kompjoeters doge net en de minsken moat it hieltyd sels dwaan. Dat is tricky. En it is dochs net te leauwen dat je oardel jier nedich ha om in kompjoeterprogramma te bewurkjen. Of it bin seldseme kloaten by rykswettersteat. Beide leau ik net.

Der is wat oars oan de hân. Tink dat it in opsetsje is, de publisiteit sá negatyf meitsje dat it jild foar in nije slûs der wat gauer komt. It gemekker yn de Fryske hoeke kin foar my wol ophâlde. Dat los je simpel op: wy gean fanút Fryslân net mear de ôfslútdyk oer. En we litte der ek gjin minsken mear oer ynkomme. Sjoch dan mar hoe gau dy nije slûs der is.

Olaf Storms wol graach sân winne en hy krige alfêst in stien troch syn  ruten. It duorret wat te lang om dêr sân fan te meitsjen, dus in Limburgske oannimmer moat it neffens him mar út de Iselmar helje. Dat wolle in hiel soad minsken dy’t yn Gaasterlân wenje net. Rêst en útsicht nei de bliksem. It is frjemd dat de provinsje it goed fûn. Ek it kolleezje fan Fryske Marren seach mear jild as swierrichheden. En no moat de ried kedize.

Se bin dêr krekt begûn om de minsken mear meiprate te litten. Yn petear. Moandeitejûn. Doe sei in ynwenner dat troch dy sânwinning der folle minder toeristen nei de kust komme sille. Doe frege ien fan de gemeenteriedsleden út hokker ûndersyk dat blike soe. At jo op dy toan en wize yn petear geane mei de mienskip en de oannimmer mei sizze dat ynsprekkers ûnnoazele lju binne, dan is der folle mear mis as dat je in inkeld in ferkeard eilân oanlizze wolle.


Een reactie plaatsen

30 01 2019

Jehannes Hulk

At je de túnfûgels telle moatte, blykt dat der noch in soad mosken binne. Dy sjoch je eins noait. Inkeld at se je koekje by de kofje op it terras weipikke. Ik sjoch troch de moskjes hinne yn myn tún in winterkoaninkje. En de kleurde finkjes en mieskes. Je sjogge ek yn de greide net de blaue mar wol de wite reigers. Dy bin opfallend tusken it grize guozzeguod.

Kleur en status meitsje it ûnderskied. We bin o sa bliid dat de Frânsen ús skriezen net mear ôfsjitte meie. Mar we roppe net hurd genôch dat se ek fan ús ljippen ôfbliuwe moatte. En se sjitte ek noch wol in skries. Sterker, ús fjildminsken sjitte ek wol in soad beskerme bisten. Der sitte ommers fierstentefolle mûzebiters op de hikke. Ja, inkeld op papier bin we roomser as de paus sels.

Dat moat oars tocht in man yn in fûl blau-eftich pak. Ynienen stie hy foar ús as de Hulk. Hielendal grien wurden. Hy sloech alle piketpealtsjes oan smots en raasde: wy! Wy, al ús boeren moatte alhiel biologysk buorkje. Fryslân ien  grutte ienheid fan biologysk fee, fleis, molke, greide en maïslân.

Jehannes Kramer hat no dus in trijefâldige persoanlikheid. At jo him oansprekke as deputearre dan seit hy dat hy der noch efkes nei sjen sil. As FNP-er seit hy  dat we like grien wêze moatte as Grien Links. Mar as griene Hulk is hy listlûker fan de FNP yn de kommende ferkiezingstiid. En dan moat je sweeslaan.

Jehannes Kramer de deputearre en Jehannes Kramer de FNP-er witte ek wol dat Jehannes Hulk in te oerdreaune skets makke fan de takomst fan de Fryske lânbou. Dy boeren krewearje no foar de wrâldmerk, mar dan inkeld noch foar de wrâldwinkel. En wy folk, dat altyd tefreden is, sels al ha we gjin stoer mear, betelje dan ûngefear  trije kear safolle foar ús iten.

Jehannes Kramer hat lykwols it folsleine rjocht dat te roppen. Hy wol dat. Hy krige sels de Ljouwerter Krante mei. No, je moat wol hele brike stânpunten ha wol je dêryn trije pagina’s krije. Se skrokken har dea by it CDA en VVD. Dy skriemden, spuiden dat ferhaal fan dy sinten daliks út. Bliksems de FNP yn it sintrum fan de gewoane en sosiale media. De PvdA koe net oars as súntsjes sizze dat Jehannes Hulk wol wat gelyk hat. Se prakkeseare har dêr dea oer hoe’t se de FNP no wer foarbygean kinne yn de belangstellingsfear. Je kin toch net wat roppe wat net kin?

No ja, Jehannes de Hulk seit net mear as: at jim no op ús stimme, dan besykje ik as Jehannes Kramer de FNP-er, deputearre Jehannes Kramer sa fier te krijen dat we mear biologyske lânbou krije. Yndachtich it kringlooplânbouferhaal fan minister Schouten is dat goed. Fryslân moat gebrûk meitsje fan de sinten dy’t dêr wei komme. Net seure at it no biologyks of kringloop neamd wurdt. De FNP wol inkeld dat der in eigen spesiale nasjonale toansetting komt fan de Fryske lânbou. It liet wurdt dêrfoar makke troch Jehannes Kramer de komponist.

Hy hat de Ljouwerter al yn’e bûse. Jim  hearden de Hulk sakrekt op de Omrop. Gewoan nei bûten ta krekt dwaan as is Fryslân sa biologysk-kringloperich as de pest. Dat moat it byld wurde. Dan wurdt der op je stimd. Dan moat der ek wat mear biologysk-kringloperich wurde as de tsien persint fan no. No ja, at der mar ien of oar ûndersyk sa’n útkomst hat, da’s ek al goed.

Mar, en dêr prate we dan net sa lûd mear oer, in part fan de wenstige Fryske lânbou bliuwt gewoan bestean. Ja, wol it wetter wat omheech; oars hâlde we gjin feangreide oer. Mar trochwurkje foar de wrâldmerk, útsein Bhutan. Dan kin al dy suvelfabrykjes hjir teminsten ek bestean bliuwe. Mar dy fabrieken moat fan de Hulk wol bytsje reklame meitsje foar dat wrâldwinkelguod. Dus de affiche meitsje.

Omt Jehannes de burger, dy’t op de tribune sit by SC Hearrenfean, dat dêr leard hat. Dy ha in degradaasjeploech mar sizze dat se gean  foar Europeesk fuotbal. Sa ûngefear. Wat kleurde fûgeltsjes dy’t de moskjes net de eftergûn triuwe. Dy ite dan de koekjekrommels wol op.


Een reactie plaatsen

23 01 2019

Skrieme en flokke

Freark Dam, de lettere konservator fan it Frysk Letterkundich Museum en Dokumentaasjesintrum wie yn 1950 haadredakteur fan de Drachtster Courant. Dam wie in hurde wurker. Hy hie der dus foar soarge dat er doe sawat elkenien yn Drachten wol koe. Mar dat wie yn 1950 ynienen oer. Philips-Eindhoven kaam nammentlik ek yn Drachten. Se begûnen op 13 novimber yn it âlde VVV-gebou. Dêr wie wol wat romte foar benammen froulju om lyts guod yn elkoar te prutsen.

Net dat ik dat sjoen ha hear, ik wie noch mar in pear moanne. Doe’t wy dêr letter basketballen, wie Philips al ferdwûn nei in eigen fabryk tusken it Mûnein en de Lange West. It bedriuw luts meiwurkers oan út de hiele Wâlden. Spesiale bussen rieden lâns de doarpen om wurknimmers op te heljen. Letter liet Philips wiken fol hûzen boue yn Drachten en se treauwen al dy arbeiders yn sa’n Philipsgetto.

Drachten wie foar 1950 net mear as wat hûzen om de Compagnonsfeart hinne. Philips makke Drachten dus grut. De fabryk hat lykwols sa no en dan ek  faai stien. De feroaringen yn wat minsken oan apperaten brûkte gienen hurder as at se it guod meitsje koenen. Mar je moat je altyd skeare, dus Philips bleau yn Drachten. Der wurkje no noch sa’n 1500 man. Niks mis mei.

Baron von Knobelsdorff, ein 60-er/begjin 70-er jierren boargemaster yn Drachten hie in hekel oan inkeld de flagge úthingjen. Hy gie leaver nei Sweden, en helle dêr gâns yndustrie foar Drachten op. Hy siet fierder ek net stil en sa groeide Drachten út ta twadde plak fan Fryslân .

Glemsford yn Ingelân hat ek in festiging fan Philips. Dêr wurkje 400 man. Mar ja, Brexit. Dus Philips pakt it spul dêr op, en bringt it oer nei Drachten. Ingelsen kin net sa mar de grins mear oer, dus Drachten krijt mear wurknimmers, al sil der wol net 400 bykomme. Mar de festiging Philips Drachten sil nea mear faai stean.

Hearrenfean kaam ek al op de foarside fan de Ljouwerter Krante. It krijt miljoenen foar in projekt om plestik op’e nij brûke te kinnen sadat je it net mear yn see hoege te donderjen om it kwyt te wurden. Wy rinne sizze se yn Frylân foarop yn wat se de circulaire economie neame, yn gewoane taal it wer brûken fan rotsoai.

Der is no sels in bedriuw yn Fryslân wat bitterballen fan  puoddestuollen makket en dy kweke se op kofjegrom. Oer lânbou sprutsen , it ynfieren fan de kringlooplânbou smyt goede saken foar it miljeu op, mar tagelyk komt der dêrtroch ek mear wurk yn de lânbou. It is gewoan in lannelik ferhaal, wat we lykwols hjir yn Fryslân hartstikke goed brûke kinne.

It wie dus in moaie wike. Wurk en sinten nei Fryslân ta.

It is fermakelik dat de boargemasters en wethâlders, dy’t faak al stean te dûnsjen at der in bedriuw mei fiif minsken komt, no net út de ploai kamen. Hearrenfean en Drachten hienen rêstige wille.

Mar ja, dat kaam in pear dagen letter út. Een grut hotel yn Hearrenfean, net elk hat dêr wille fan.  En Ie Sicht wurdt ôfbrutsen. Ie Sicht op de Headammen. It gesellige hoteltsje en kafee. Mei dat prachtige útsicht oer de Drachtster Wide Ie en it Grytmansrak. Der wer’t we oanleinen as we mei de boat fan Drachten kamen. Dêr hiene we sylwedstriden. Skûtsjesilen. Der sieten we noch efkes oan de grutte tafel at we reedriden oer Earnewâld, Grou en dan werom. Ik wit wol, de âlde klinte fan Durk Bakkker wie al in pear kear ferboud en it waard al wat nijmoadriger, mar Ie Sicht bleau altyd Ie Sicht. Us Ie Sicht.

Gerlof Bleeker hat it lykwols ferkocht, alles giet plat. Der komt in grut heech hotel. De rillings giene my oer de rêch. Ik wit, mear wurk, mear rekreaasje, mear fertsjinsten, ik soe der like bliid mei wêze moatte as mei Glemsford. Mar ik bin it net. Dêr giet no wer in stikje fan myn en in hiel soad oaren har ferline nei de bliksem.

Ik ha juster nei boppe west en in âld fotootsje dat ús mem makke hie fan de boat foar Ie Sicht opsocht. Ik ha flokt en skriemd.

 


Een reactie plaatsen

16 01 2019

Boargemaster

Der bin mar tolve kandidaten foar de funksje fan boargemaster yn  Smellingerlân. Ja, ik sei “mar”. Der moat optheden dochs folle mear aan wêze nei soksoarte wurk. Eartiids koenen je net iens sollisiteare. Dan smoezelen de grutte polityke partijen wat mei elkoar. Jim dêrre, dan wy dêrre. Yn in kristlik stimmende gemeente waard it in CDA-er, yn in readen in PvdA-er. En omt se sa goed yn it boargemastersjaske pasten mocht de VVD ek wol in pear leverje.

Der waard amper oer praat. No ja, soksoarten as de FNP ha 25 jier of langer sangere. Se krigen úteinlik ek ien, Piersma. Mar as lytse partijen hoegden je dêr net iens bliid mei te wêzen. Ik bedoel Ljouwert wie read, dus wisten je eins hielendal net dat Hayo Apotheker neo-liberaal wie. Dat die der net ta.

Minsken kin har no dus opjaan. Wat wy net witte is hoefolle fan dy bryfkes Brok daliks fuortsmyt. De ried dy’t no beslisse moat, krijt lang net alles ûnder eagen. Ik bin eins wol nijsgjirrich, soe bygelyks Max Aardema ek sollisiteard ha yn syn Drachten? Der stiet gjin PVV-er op de einlist.

Wol twa partijleazen. Soks kaam eartiids ek net foar. De heit fan de bruorkes Anker wie in lichtreade  boargemaster yn Utingeradiel. Mar Tien over Rood gie de evenredige man te fier. Hy waard partijleas. Mar hy koe noait mear nei in gruttere gemeente, hy siet net mear yn de polityke draaimoune. No bin partijleaze boargemasters net inkeld mear VVD-ers dy’t út lulkens oer Dijkhoff en Rutte út har eigen partij stappe. Elk kin meidwaan.

Want de boargemastersfunksje is feroare. Se bepaalden seker yn lytse gemeentes it polityke belied. De gong fan saken op it gemeentehûs wie dan foar de gemeentesiktaris. In boargemaster hie helemaal net safolle te dwaan. It wurk wie dan efkes dit en dan efkes dat. By elkoar propt hie’t wol yn twa dagen kinnen. It wie net foar neat dat boargemaster Wil van den Berg fan Ferwerteradiel, dy’t  ôfskie nimme moast fan syn ferdwinende gemeente, sei dat hy noch wol trochgean wollen hie. Safolle hie die man noait dien.

Tsjintwurdich is de boargemaster de manazjer. Je hoege net mear út de polityk te kommen, jo kin no likegoed in bank, in grut bedriuw of in sikenhûs bestjoerd ha. En krekt dy bedriuwen skite safolle bestjoerders út, dan sollisitear je dochs ek in kear as boargemaster. Offisier fan justysje Oebele Brouwer die dat en hupsee hy waard sa mar beneamd yn Achtkarspelen. Ferrassend, mar at je der oer neitinke, de Harkema….. eh no lit mar. Wol in sein foar oare manazjers. Mar it barde dus yn Drachten noch net massaal.

Boargemasterje is optheden de gong fan saken yn de hiele gemeente hoedzje en noedzje. Wethâlders en riedsleden bepale it polityke belied wol. At de rommel op it strân oprêdden wurde moat, sitte dy tús en moat de boargemaster himmelje. Of regelje. Dêrom is der tsjintwurdich yn in gemeente gjin boargemastersleas tiidrek mear, der wurde oeral waarnimmers optrommele. It is gewoan wurk.

Waarnimmers meitsje ien flater. Se sizze dat de gemeente wêr’t se efkes hoedzje sille, in moaie, noflike en warbere gemeente is. Mar dat seine se fan har echte gemeenten ek. Dat is it stomme gedoch wat net feroaret: dat in boargemaster de flaggedrager fan de gemeente is. Oates en toates opdrave moat as in úthingboerd wêrûnder je nije boeken, herbouwde gebouwen, ynisjatieven, lju dy’t hûndert wurde, de reinbôgeflagge en wat al net deldonderje kinne. Altyd wurde se optrommele.Guon dogge har bêst om net altyd foaroan te stean, se wurde der like goed hinne treaun.

Ek wy as media dogge dat. Elkenien lêst en heard dat de gemeente noch altyd personifieerd wurdt troch de boargemaster. Dus wurd der, at men it net iens is mei it belied fan de gemeente, oan de boargemaster skuord. Guon bedriigje him sels. Dat makket it meast toanber dat it in oare funksje wurden is.

En dus kin je je ôffreegje at de úteinlike beneaming noch dien wurde moat troch de riedsleden. Dy kieze meastentiids toch ien út it eigen krinkje. Dat is it maklikst.

Ik wit net wa’t it binne, mar se moat dêr yn Smellingerlân dochs mar efkes goed sjen nei dy twa partijleazen.