Eelkesweblok


Een reactie plaatsen

24 04 2019

Drones

Yn- en yngemeen. Krekt foar dat elkenien de peaskejas oanluts, en daliks ek wer útluts fanwege it moaie waar, fertelden se ús ynienen dat se op syk sille om yn it noarden fan Nederlân en Dútslân romte te finen foar oefenterreinen fan definsje. Je tinke oan in 20 april grap fan de krante en der stiet dat it mar om in ûndersykje giet, dus je set je ta kuierjen, fytsen, farren, barbecuen, nei pake, aaien ite of wat lawaaierich geskuor op in motor.

Mar we hienen de bek iepenskuorre moaten. Want sa nimme pr-funksjonarissen de earste horde foar in net te akseptearjen died. Sju,, we seine neat. Mooi, dan mogen we dus doorgaan, sil se letter sizze. Nee bliksemse jonges. Gjin ûndersiken dwaan. Soademiterje op.

Ik moat der net oan tinke. Se tinke aanst fan ‘ach in bomke op dat noarden dan bin we fan dat geseur fan Merkel en Rutte ôf’. En we ha dy fleanbasis hjir al as earste mikpunt fansels. At se in kear goed op dy kearnwapens yn dy F35-ens sjitte, dan hat it hiele oefenterrein  gjin doel mear.

En wat moat we no tegeare mei Dútslân. Dat fielt net goed. Watte, je koene de hiele peaske dy fize peaskebulten fan Dútslân al snúve yn ús sa mei soarch troch de boeren mei bestridingsmiddels behannele frisse plattelân.

Yn- en yngemeen. No ja, der wiene in pear lju dy hienen it earste stikje lêzen en seine: dy fleantúgen fan Lelystêd narje aanst inkeld noch Oerissel en Gelderlân. Dy lju ha noch mar krekt de stront út de earen fan it saneamde Frisian Flag gedoch. Beskamsum dat de Fryske flagge wappert omt hûnderten militêre fleantúgen út de hiele wrâld hjir komme en elkoar sabeare besjitte boppe US waad. Sa yngreven, dat de garnalen net iens mear pulst hoege te wurden. Dy swimme sa mar yn de netten, want dy wolle dêr wol graach wei.

Moat ik jim noch fertelle hoe’t wy soms yn sliep falle kinne, sadat der de meast ferskriklike saken troch ús noas board wurde. Koartlyn noch, dat sâneilân. Der hienen se al tsien jier oer flústere,  ynienen soe it wêze. Fryslân moast rêdden wurde troch de FNP. Dy kin lykwols neat dwaan tsjin dat oare stiekeme gedoch, de fleantúgen dy’t nei Lelystêd sille. Dat wie ek al tsien jier súntsjes oan de gong. Wynmûnen lyk sa. Se beskermje har efter it wurd ûndersyk, mar dat wurdt yn harren wurdboek fertaald as “tapakke”.

Net yn it nije wurdboek Frysk. We moatte daliks by it wurd ûndersyk  roppe dat it net trochgiet. Krekt as by de dividint-belêsting, der wiene we op tiid by. Of de twa dammen nei Amelân. Dus it kin wol.

It moat wol yngreven. It jout hielendal neat dat Brok nei de Paus gie en sei dat we allinne foar God knibbelje. Dat jout neat, want Rutte harket net nei de Paus, want hy is herfoarme.

Ik kin my foarstelle dat der lju binne dy’t sizze ach, Grins leit moai tusken ús en Dútslân yn en it liket dêr at de hûzen al besketten binne, da’s in moai oefenterreintsje. Mar de kantinebaas fan de Ljouwerter fleanbasis riidt dan wol de hiele dei tusken Ljouwert en Godlinze hin en wer.

Nee we moat wat konkreets dwaan. No. Net moarn. Ik stel foar dat we mei syn allen op dy dyk foar fleantúchspotters stean geane by it Ljouwerter fleanfjild. Net mei in kamera, mar allegear mei in drone. En sadré at in fleantúchmoter oanslein wurdt, dan zoem zoem allegear de drone los litte boppe dat fleanfjild. Dan giet dat fleantúch  net omheech, want dan barre ûngemakken en dat moat net. En at de moter dan wer útdien wurdt, dan de drones werom komme litte. En oplade, want definsje besiket it noch wol in pear kear.

Twa dagen letter komt der in militêr mortierkommando fan t Harde nei dy dyk. No en dan bin der wite flaggen en dan gean der trije lju efkes mei de militêren mei en dy sizze ‘at jim ophâlde mei de plannen foar sa’n oefenterrein, dan hâlde wy op’. Oke. Dan hoege we inkeld noch DNA ôf te stean, want dan bin we echte blokkearfriezen wuren.

Advertenties


Een reactie plaatsen

17 04 2019

Frysk

Ik lies moandei de kollum fan Nynke van der Zee oer har seksuele ynburgering. Ik bin nochal wat âlder as Nynke, by ús gie it noch oars. Mem sei neat, mar joech, doe’t ik nei de HBS soe, my swijend it boekje “Mammie waar kom ik vandaan”. It wie fan de ferieniging foar seksuele herfoarming, de NVSH. Ik ha’t boekje lêzen en fierder rêdde it him wol. Inkeld oer soksoarte saken as homo’s en dûbelfluiters wisten wy doe hielendal noch neat.

Tsjintwurdich witte bern soks al, at se by wize fan sprekken noch embryo binne. Alles is bekind en yn byld. Allinne wy komme yn it Frysk dêrmei fansels efterop. Dat wie al sa doe’t we langút oer de Smearlappen fan Anne Wadman foelen, wylst sels hiel Staphorst “Ik Jan Cremer” al lêzen hie.

Bart Kingma hat it oplost. Hy skreau “Seks to the Max”, in Frysk boekje oer Max Wouda dy’t op knoffelige wize dat seksuele ferhaal oanrikt krijt. Ik fyn it moai, mar da’s gjin kriterium. Wol dat bern dy’t op de gruttte skoalle komme, nofliker harren pakket oan gefoelens meitôgje kinne.

Jelle Bangma fan Cedin stjûrde it nei de skoallen, as ûnderdiel fan in oanrikt lespatroan. Seks yn it Frysk, der wie wer in horde naam. Nee dus, de skoallen woene it net allegear ha. De kombinaasje Frysk en seks is net foar bern fan 12, seine se. Jelle naam it wer werom, miskien wol benaud dat net alle leararen likegoed mei dy matearje omgean kinne. It boekje is no gewoan op de merk, it ûnderwiis hat der gjin rol mear yn. Alders bin wer ferantwurdlik, mar betink wol dat dy it der noch altyd swier mei ha.

We tinke net gelyk, hè. It wurd mienskip is ferline jier útfûn en stiet op al ús t-shirts, mar dat jild net foar it Frysk. Guon lju ha twifels by it Frysk yn it ûnderwiis. Dat komt benammen omt de hjoeddeiske ûnderwizers faak yn it hollânsk opfieden waarden, omt je oars net iens foarby Wolvegea kamen. Watte, net iens ýn Wolvega.

Dy generaasje wit dus net wat taalfertuteazje is, wylst se it sels dogge. Ik kin skoallen wêr’t it hartstikkene goed giet, mar earne oars bin soargen. Se ha Keamerlid Harry van der Molen foarút skood.  Dy die wat hy altyd docht, dy stelde fragen. Kin de minister net soargje dat de provinsje sels de ynspeksje fan it frysk yn it ûnderwiis wurd?

Dy minster, Slob, spruts ferline wike yn in seal mei sa’n 1000 minsken de ynspeksje fan it ûnderwiis ta. Der wie in ûndersyk ferskynd dat de inspeksje it ornaris goed docht, mar it ûnderwiis oan swarte skoallen koe better. Dêr sil se oan wurkje. Dus doe koe Slob net oars as tsjin Harry sizze dat de ynspeksje him dan ek wol mei dat swarte frysk rêdde sil.

Oer fiif moane, want we dogge simmers net oan it Frysk, dan komt de wurkgroep Sis Tsiis op’e nij mei in demonstraasje dat it Frysk op skoalle better moat. Twa moanne dêrnei komt it op de gearkomste fan de FNP wer yn de polityk. Jehannes Kramer wurdt nije wike wer deputeare fan de guozzen, dus dy kin neat, en úteinlik moat Sietske Poepjes Harry wer freegje om in pear fragen te stellen.

De nije minster fan ûnderwiis seit dan dat by de ûnderwiisynspeksje in siktaresse sit wa’ns beppe út Doanjum kaam en dat it Frysk dus by de ynspeksje yn goede hannen is. Yntusken ha dan alle ûnderwizers, alle wurkgroepen fan de Ried fan de Fryske Beweging, alle polityke partijen yn Fryslân útsein Foarum, Tresoar, Akadeemje, Afûk, wurkgroep Frysk fan de gemeente Ljouwert, Frysk dit en Frysk dat, Rimmer Mulder op persoanlike titel harsels hearre litten. En dan bin we wer net in tried fierder. Want dy fine ek net allegear dat Sietske  Poepjes de bêste ûnderwiisynspekteur is, dy’t efteryn de klasse sitten giet om te hearren at se fertuteazje wol geef útsprekke.

It is mei alles sa en dus ek mei it Frysk. At we echt wat wolle dan moat we ien mienskiplik doel ha. Dêrnei kin we pas fragen en easken stelle. Dy bin no bespotlik.


Een reactie plaatsen

10 04 2019

Harry

Harry van der Molen is Twadde Keamerlid foar it CDA. Hy hat optheden ek noch in bybaantsje: hy moat in kolleezje fan deputearre steaten foar Fryslân yn elkoar prutse. Ta myn ferwûndering docht hy dat der mar wat njonken.

Want Harry is in o sa drok man. Doe’t hy dat bybaantsje al hie, wie hy yn de Twadde Keamer likegoed noch warber om in gebarentolk by parsekonferinsjes fan de oerheid te krijen. Dat moat ek, al bin ik no al wis dat der gjin gebarentolk by de parsekonferinsje oer it nije Fryske kolleezje wêze sil.

Harry wie ek dwaande mei in oanpast OZB-taryf foar sportferienings en Fryske doarpshûzen. Hy siet der ek oer yn dat frijwilligers fan de Oranjeferienings der mei ophâlde, omt syn oerheidsmaten allegear  drege rigeltsjes betocht ha. Hy makket him ek ôfgryslik drok oer dat hy net oer de Ofslútdyk nei de Keamer fytse kin. Hy hat elke dei wol in fraach oan ien of oare minister.

Harry hie ferline wike ek noch geweldige diskusjes. Hy fynt dat polityke partijen net in omrop oprjochtsje meie. En dat wylst de NCRV/KRO fan it CDA is, de AVRO/TROS fan de VVD en BNN/Vara fan de PvdA, de EO fan de ChristenUnie. Dat mei fan Harry dan wol wer. Mar it liket dat Harry yn de Fryske tuskentrochjes leard hat dat dy Hiddema fan Foarum sa gau as mooglik in eigen Holwerter omrop ha wol. Dat mei wer net. It liket my swier in ûnderskied te meitsjen yn wat wol en wat net mei, mar ik ha in radio en telefyzje mei in útknop, dus it kin my net in moer skele. Mar Harry wit dat de media de ferkiezings bepale. Dat de wrâld oars en transparant wurden is.

Harry is net tansparant. En soe gjin tiid ha moatte foar al dat Keamergedoch; hy moat ommers dei en nacht dwaande wêze sa gau mooglik in nij kolleezje te meitsjen. De ferkiezings ha ommers opsmiten ha dat it hjoeddeiske kolleezje net doocht. Mar hy fertelt ús neat.

Dus ik twittere: wat bard der no yn Fryslân Harry, moat wy mar wachtsje? Harry twittter binnen it oere werom en sei dat myn libben inkeld bestiet út it ôfwachtsjen wat der bard en dat ik der dan pas wat fan fine mei. Oftewol: bek hâlde, oant ik fertel wat we yn dy efterkeammerkes beslikke ha. Ik siet ik ferslein op de stoel. Selden krij je sa’n klap foar de harsus.

Lokkich bestiet Atze Jan de Vries fan de Ljouwerter Krante. Dy hat der ek it mier oan dat alles sa hûden en tsjuster bard. Mar hy wit ek dat it gjin doel hat Harry te folgjen, want dy is inkeld dwaande mei gebarentolken, dy’t fertelle dat je net fytse kinne op de Ofslútdyk.

Nim no Wiegel. Dy docht it selde wurk as Harry yn Súdhollân. Hy jout parsekonferinsjes. Harry stjoerde inkeld ien fotootsje dat hy oan in tafel sit njonken in famke mei in laptopke. It ienige wat Atze Jan te hearen krige wie, dat der no praten wurdt mei fiif partijen, wêr’t dan fjouwer útrolje moatte. Dat koe net oars as bekind wurde, want Grien Links en de ChristenUnie dienen ynienen net mear mei en at je net mear meidogge dan mei je de mûle wer iepen dwaan.

Dat mei ik dus net fan Harry. Mar ik doch it lekker wol. Bêste Harry: Fryslân hat neat oan in rjochts moterblokje CDA/Foarum/VVD mei  oanhingweintsje FNP, dat net iens hingje bliuwt at se in kear goed nei har eigen programma sjogge. Nee, Harry: Fryslân hat behoefte oan in goed gearwurkjend ploechje dat wurket oan in kompromis tusken rûchwei sein ekonomysk en lânskiplik tinken. Dat is by it wetterskip Fryslân alhiel net slagge. Te mear reden foar dy om it wol goed te dwaan.

Dus CDA/PvdA/VVD/FNP. Want Foarum tinkt net om de mienskip, inkeld om harsels. Sjoch Harry: ik ha ek leaver Grien Links as de VVD. Ofsjoen dat it krekt ien te min is, mar wat je wolle docht der net ta. Wat nedich is, is folle wichtiger. Want at we it net dogge slagge we elkoar oer twa jier mei de wynmûnen om de harsus. Hearst my wol Harry? Of moat ik der in gebarentolk by helje?


Een reactie plaatsen

03 04 2019

Wintertiid

Ek al ha diskusjes pas in pear dagen lyn west, dan is it net wenstich dat ik der hjir nochris oer begjin te âldehoeren. Dat hat ommers gjin doel. Jim ha alles goed lêze en hearre kinnen en jim bin grut genôch om der sels in stânpunt oan op te hingjen. En dochs wol ik it no efkes ha oer dé diskusje fan ôfrûne wykein. Nee, net Ajax-PSV. Net Baudet. Net Fryske Marren. Nee, wintertiid of simmertiid. It ôfrûne wykein moast de klok wer in oere foarút. We ha wer simmertiid, it waar paste him bjusterbaarlik oan.

Inkeld, we wolle dat gepruts mei de klok net mear. De allermachtigste yn ús mienskip, de Europeeske Unie, hat no ek sein: we nimme aanst noch ien tiid en jim mei sizze at dat wintertiid of simmertiid is. Diskusje. Elkenien eamelt der yn om. Ik tocht earst dat it my net in moer skille kin at ik no by tsjuster of mei ljocht myn skuon oan doch, want ik doch de fiters toch net los en kin blyn mei in hakketrekker wurkje.

Mar ynienen, midden yn de nacht waard ik skril wekker. We kin ommers gjin simmertiid ha. Klimaatferoarings, formalisme, te grutte belangstelling en Pyt Paulusma lit ús dan wol twifelje oer al of net in alvestêddetocht, simmertiid yn de winter sil him echt fermoardzje.

At sis mar op 12 jannewaris 2020 om healwei seizen it startskot klinkt yn de Alverstêdehal yn Ljouwert is it roettsjuster. Dat bin we wol wend. Mar betink wol dat de hjoeddeiske wedstriidriders hurder ride as at se ea dien ha. Sûnder mis sil it foarbyld fan Fausto de Mareiros yn de alvestêdetocht fan 4 jannewaris 1997 ek neifolging krije: in lampke op de reedridershelm. It wurdt moarns no ien dwarreling fan ljocht. De earsten dy’t útfalle ha gjin stompe of omklapte redens, mar sizze ferheard “myn lampke foel út”. Ja, dan doch je net mear mei.

Wis, dat earste ein hat altyd tsjuster west. Mar yn 1997 riden de riders ek folle hurder as yn 1985 en dát wie yn febrewaris. Fausto foarop yn Balk en sa kamen se fan de Luts op de Holken. Eartiids waard it dêr ljocht. Yn 1997 noch roettsjuster. En je moat om in hoeke, dat je sjogge net daliks de lampen fan de Galamadammen. Se hienen dêr ek neat ophong, ik soe ek net witte wêr’t dêr de stekker yn moat. Elkenien stode witwer hinne. Kânshawwer Peter de Vries botste op in peal en bruts syn skouderbonke. It wie in wûnder dat se net allegear it lampke fan Fausto folgen, want dy gie de ferkearde kant op.

Starum gie noch wol. Yn Hylpen wie lykwols it ljocht yn it  stimpelhokje net iens oan, en sa krige Piet Kleine gjin stimpel. Se wiene fierstentelet. De riders ride nó noch folle hurder en bin noch folle earder yn Hylpen, dan lizze se dêr noch op bêd. Net ien krijt in stimpel.

Tusken Warkum en Boalsert krigen de riders yn ‘97 wat mear sicht. Doe wie it tsjin noggenen. Mar it duorre oan Harns ta foardat it echt ljocht wie. Mei de simmertiid bin we aanst noch in oere letter. Dus Boalsert en Harns ek noch dik tsjuster. Frentsjer fier foarby, dan komt it ljocht der pas wat by.

De televyzje hat dan inkeld noch mar passaazjes sjen litte kinnen. Se komme op de Blikfeart pas yn de wedstriid. Yn Hilversum bin al lûden dat tenei ien kameraatsje op de Bonke wol genôch is.

De toerrriders ha it noch folle slimmer. In oere langer tsjuster by de start. Je kin je eigen fiters net iens sjen. En dan ek noch 20.000 oare harlekijnen. At de Luts noch wetter is, fan Sleat werom nei Wâldsein en dan op de Ie tsjin elkoar ynride. Se ha net allegear in lampke. Der komme wis in soad ûngemakken fan.

Wy moat as Friezen no oerein komme en de hiele Nederlânske befolking efter de alvestêddetocht krije, en dan nei it Europeeske Hof. Wintertiid. At we aanst op 27 oktober de klok wer efterút set ha, komme wy der noait wer oan. Ek net at alle oare idioaten yn de wrâld him dan op 29 maart 2020 wer in oere foarút sette. Wy net wer!


Een reactie plaatsen

27 03 2019

Formaasje

Wetterskip Fryslân. Je hearre der eins noait safolle fan. Inkeld at se werris in miljoentsje of sân kwyt rekke binne. Dat merke wy oan it jierlikse rekkentsje, mar dêr steure we ús net oan. Dat heart sa, tinke we dan, dy lju dogge toch goed wurk. En der komme lytse priizgjende stikjes yn de krante at ien of oare seedyk sân meter ophege is of at der fiif muskusrôtten fong binne.

Ferline wike barde der lykwols echt wat. Ik riidt yn de nacht fan woansdei op tongersdei troch de Lege Midden. Ynienen sjoch ik in skym op it Prinses Margrietkanaal. Wat is dat? In pream mei in oanhingmoterke. En in skipper. Hy hat in pet op. Op de Krúswetters gie de tsjustere kombinaasje rjochting Warten. By de brêge, dy’t ’s nachts net draeit en yn maart hielendal net, moat de mêst efkes del. Dan fart hy stadich nei de kant. Der stiet in frommiske. De man krijt in knuffel. En tegearre, hân yn hân, skoue se it Earmhûs yn. Dêr wennet net ien mear yn, want der bin gjin earme minsken mear, seit Rutte. It is no in museumpke. Ik slûp tichterby. Kin alles sjen, want in Earmhûs kin gjin gerdinen betelje.

It frommiske docht de lampe oan en har kapusjon del. Bliksems, dat is Tineke Cleveringa. Dat is eeeh sy fan Water Natuurlijk. Hat ommers oan de wetterskipsferkiezings meidien. It twatal rint troch nei de grutte keamer, foarsafier der grutte keamers yn in Earmhûs binne. Der sitte in stik as wat lju. Och heare, allegear heale en heule wetterskipsbestjoerders. Natoerlju, mar ek Bram Bonnema fan de FNP. En sy fan Van Asten fan de PvdA sit der ek. Dan docht de tsjustere preamskipper syn pet ôf. No ju, it is Gerben Gerbrandy (boeresoan-wetterskipsbestjoerder-wethâlder-boargemaster-takomstichearstekeamerlid). Wat moat dy hjir? Him wurdt gol de hân skodde. Dan begjinne se te mûskopjen.

Njonken my ynienen wat geritsel. Der dûkt noch ien út de strûken. Dat is eeeh dy eardere CDA-wethâlder fan Skarsterlân, dy Bé de Winter. Ferhip, dy sit ek yn it wetterskip. Hy sjocht nei it mûskopjen.  Hy is CDA-er, mar hy flokt súntsjes. Dan stekt hy de fûst omheech en ropt ynienen oer it stille Warten: “wy bin de grutste, wy bin de baas, wy beneame ek in formateur”. Dan rint hy mei brede stappen fuort en skuord rjochting Hartwert. Boerebestjoerder Sjoerd Galama leit noch op bêd, want hy hat de moarns nei ferkiezingen altyd in melker. Mar Bé de Winter skuort him der ôf. Oan it wurk!

Sa sitte se yn Warten en Hartwert om de tafel. Tineke hat  fantefoaren al wat maten opsocht en seit, mei de twa natuerminsken dy’t net troch ús mar troch harren organisaasje beneamd wurde, dat sy de grutste is. Dus hellet Bé de lanboulju op, dêr wêr’t wy ek net oer stimd ha. En dan de oaren. It is een race tsjin de klok. It bard sels dat in nije wetterskipsbestjoerder skille wurdt troch Tineke en Bé tagelyk om op kofje te kommen. Dan moat je frekte hurd ja en nee sizze.

It hiele wykein wurdt der troch eamele. Want dat de grutste yn polityk en wetterrskip altyd de formateur beneamd is inkeld mar in oanwenst. It stiet nearne. Moandeitejûn moat no it hiele nije wetterskipsbestjoer dêroer oardiele. Se hienen noch net iens de eed ôflein dat se gjin muskusrôtten ferkeapje soenen.

Stimme. Foar lânbou út Hartwerd of foar natoer út Warten. Je kin beide roppe dat je dêrmei fuortendaliks net tsjin it oare binne, it bliuwt lânbou-natoer. Dan is it 12-12. Der is noch ien oer. Se sjogge allegear nei Annet van der Hoek. Se hat in fêste beneaming fan de Keamer fan Keaphannel yn it wetterskipsbestjoer. Se is ek PvdA-koryfee, hat yn it read yn steaten en Twadde Keamer sitten. De keazen PvdA-bestjoerders sieten yn it Earmhûs. Mar Annet van der Hoek fielde har better tús in Hidaard. Dat wûn mei 13-12.

In formaasje dy’t oars wiken duorret is no yn trije dagen dien. Prima. Mar Bé en Sjoerd kieze no fansels inkeld allegear eigen kofjefolk yn it bestjoer. Dat hienen Tineke en Gerben ek dien as it oarsom west hie. De lânbou is fjouwer jier de baas oer de natoer yn Fryslân.

 


Een reactie plaatsen

20 03 2019

Oars

Ik toch earst dat ik it hjoed net oer de ferkiezings ha woe, want de harkers wurde de hiele dei suver omfier blaast troch allegear ferslachjouwers dy’t absoluut net witte wat se freegje moatte. Oan stimmers, politisi, stimburofoarsitters

Stimburofoarsitters? Ho. Hjir yn de Gaastmar gean ik aanst te stimmen. En de foarsitter fan it stimburo dêr is Cees van Mourik. Eardere VVD-er, oergien nei de FNP. Dêr provinsiaal foarsitter fan wurden. Dy’t al sein hat, dat at it net goed giet mei de FNP hjoed, dat hy dan wer ophâlde sil. Wy ha ôfpraat as Gaastmarders dat at we yn it hokje stean en we stimme gjin FNP, dat we dan roppe “kinst wol nei hûs Cees”.

Stomme ferkiezings. Yndertiid hat Johan Rudolf Thorbecke it allegear krekt ferkeard dien. Doe wie it wol moai. Hy hie as Swollenaar fansels de regio wat omheech lutsen. Sa waarden de provinsiale steateferkiezings …  ja dêr sit ik. Wat is it Fryske wurd foar getrapte ferkiezings. Getrapt. Trape? Nee dat dogge se by Hearrenfean njonken de bal. Eeh …….Trept? Leidere? Nee, eeh …….  Wy ha der gjin wurd foar. Friezen hâlde net fan getrapt. Rimmer Mulder hie de oplossing, hy hat der yn de Ljouwerter in hollânsktalich stikje oer skreaun.

Getrapte ferkiezings hâldt yn dat je op in partij stimme yn Fryslân en dat dy lju dy’t yn de steaten komme dan wer stimme op earste Keamerleden. Rimmer Mulder neamt dat útgongspunt fan Thorbecke ûnsin. Hy hat gelyk. De kampagnes foar hjoed ha ek sjen litten dat it ek folslein twa ferskillende wrâlden binne.

Tagelyk moat je de âlde Thorbecke ek wat yn eare litte: it moat wol wat de fine fleur fan Nederlân wêze dy’t de Earste Keamerleden beneame, want oars wurdt it krekt sa’n soadsje as yn de Twadde Keamer. Mar it gedoch dat aanst de FNP-stimmen yn Fryslân foar de Earste Keamer miskien wol it alderwichtichst binne foar hoe’t it yn it lân fierder giet, dat is yndied ûnsin.

It is in ellenlange diskusje. Dy’t nea ta in ein komme sil. Omt we it moarn wer fergetten binne dat we der hjoed lêst fan hienen. It is in selde diskusje as oer wintertiid of simmertiid. Dy ha we ek noch altyd beide. Sa sil it by dizze provinsiale ferkiezings ek moatte. Mar dan net mear getrapt. Elkoar oanfullend eins. Twa stimbiljetten.

Op de iene it provinsiale ferhaal. Kin dy listen ek wat oanpast wurde want de boppesten fan de Fryske listen hoege dan net mear yn steat te wêzen de goeie krúskes by de goeie Earste Keamerlju te setten. Want we ha dernjonken folweardige Earste Keamerferkiezings. Net elkenien sil it dwaan, mar dêr moatte de partijen dan wol de earbiedweardige lju op hun list sette, dy’t sjen kinne at de wetten fan de Twadde Keamer wol doge en oerien komme mei harren gewisse.

Dan soene je sizze kinne, dat dogge we op twa ferkiezingsdagen. Foar de kampagnes, it byld nei de minsken ta, soe dat logysker wêze. Mar nóch in ferkiezingsdei? Wurdt neat. Sjoch mar aanst yn maaie. By de Europeeske ferkiezings bliuwt der mar tsien persint oer. En dat bin dan meast ek noch de hjir hinne emigrearde Britten.

Ien dei. De lju dy ‘t inkel mar provinsiaal tinke en stimme wolle, bin der dan toch. En dy lju dy’t inkeld mar yn kleurde jaskes fan harren partij omrinne, dy dogge it Fryske ferhaal der by. Mar dan kin je ek provinsiaal op de iene partij stimme en lannelik op in oaren. Dan bepale jo sels wêrop at je stimme by de Earste Keamer, en wurdt dat net bepaalt yn de achterkeamerkes fan de FNP of Provinsiaal Belang of sa.

Trouwens net twa stimbiljetten, mar trije. Wetterskip Fryslân. Dêr soene dan gjin partijen op stean moatte, mar minsken. Behear fan wetter is net politiek, dat is in mienskiplik belang. Kin we dan net beter efter de kompjoeter stimme at we dochs dwaande binne ús medisinen of boartersguod te bestellen? Nee, dat kin hjir wis net, want yn Fryslân kin we dêr net mei omgean. We sitte hjir mei de measte gatten yn it dataferkear.

Gesellich. Gewoan nei it stimburootsje. Nei Cees van Mourik. Bin benijd.


1 reactie

13 03 2019

Formalisme

Somtiden sjoch ik wat. Dan ha’k in freeslike gedachte en dan moat ik efkes wreed gnize. Sa seach ik ferline wike in fotootsje fan Sander de Rouwe en Marijke Roskam dy’t op in middelbere skoalle in ferkiezingsdebatsje dwaan moasten. Se foelen helendal net op tusken al de oare bern.

Hawar, jim meie nije wike stimme en jim bin âld en wiis genoch om dêr mei te rêdden. Boppedat is it oant no ta iggeleas geâ;dehoer. Ek at ik sis dat ik graach wol dat jim op ien stimme dy’t net inkeld praat, mar wat docht. Ik wit ek net wa’t dat is, mar hy of sy hat noch in wike.

Foarbyld. Van 2015 ôf wiene we stjûrleas, mar we ha no eindelik wer in fizy wetterrekreaasje. Elkenien entosjast. Oannaam. Mar sûnder dán dogge we dat en dat. Sûnder sinten. It safolste plan wat net fuort útfierd wurdt. Want wetter is foar Fryslân wichtich. We meitsje der drinkwetter fan; we moat soargje dat we droege fuotten hâlde; de lânbou moat kwalitatief foldwaande wetter hat, ek wer net tefolle; we ha wetter yn en as natoer, as leefomjouwing en we meitsje der beropsmjittich gebrûk fan yn de ekonomy, toerisme, ferfier en fiskerij. En ús otters swimme der yn om.

It fiert wat te fier om oan te jaan wat der allegear yn dy fizy stiet, mar ik ha’m lêzen en nim mar efkes fan my oan dat op alle fronten yn dy fizy besocht wurdt om minimaal te behâlden wat we ha en dat eventueel ek noch te ferbetterjen. Benammen it jeugdplan, wat kin we mear mei wetter, út de jeugd wei sels betocht, docht aanst fertuten. Dat soe Sander en Marijke oansprekke moatte.

Soe fertuten dwaan kinne, de fizy leit yn in laad. It is toch wol in hiel pakket yn ien kear foar de steaten, en we ha ferkiezings, bla, bla. Begjin no ris. Al de lju dy’t meipraten ha, ha rjocht op dat der foar kommende simmer wat dien wurdt. Nee dus.

Want de fizy hat it breed makke. En dan begjint it geseik. Elkenien wol syn eigen nuanse oanbringe. Sa bin we ommers grut wurden yn dit formalistyske Nederlân. Dêr soene we as Friezen troch hinne brekke moatte. Smyt it wetterskip yn de provinsje. Sis tsjin de gemeenten dat hun plannen wêr’t wetter ynstreame kin, foldwaan moat oan de provinsiale fizy. Dat en dat dogge we allegear, en we dogge it mei syn allen. Ien skip, ien kaptein.

Want wit jim hoe’t it no bygelyks giet? Oeral hast lizplakferoardeningen, en dat betsjut dat oeral ynhamkes makke binne foar wenarken. Yn Opsterlân leit it gehucht Klein Groningen. No dy namme jout al oan dat it dêr oars is. Oer de Kompagnonsfeart leit dêr in brêge. By de brêge leit in wenarke op syn âlde plak. De trochfaart troch dy brêge is in heale meter minder, want dy arke leit der foar. Der is al jieren en jieren praat oer om dat oars te meitsjen.

Sterker, der is in goed plan om dat te feroarjen, kostet net iens safolle. De wenarke efkes fierderop yn in ynhamke, sadat net ien der lêst fan hat en de bewenners der wenjen bliuwe kinne. It bard gewoan net. Dy hat dit, dy hat dat en it saakje wurdt hieltyd wer yn it laad dondere. Blykber ha lju dy’t by de brêge wenje der ek noch wat oer te sizzen. Hoe at de saak ek begûn is, ynteresseart my net, los it op. Doch wat. Sels as wettersportprovinsje Fryslân kin we soks net oplosse

Sa giet it mei alles.

Guozzen. Feangreidegebiet. Wenjen yn doarpen. Wynmûnen yn doarpen. Krimp. Holwerd oan See. Iepenbier ferfier. It Waad. Kultureel trochgean nei kulturele haadstêd. Gasboaringen. Stânpunt oer Lelystêd. Frysk op skoalle. Poalen  yn Hearrenfean. Skriezen. Ofslútdyk. Lânskip. Natoer. Lânbou. Wetter.

Dêr wurdt oeral oer praat. Der wurdt neat dien. Earne yn Fryslân moat eins in stikje wâl efter reid ferbettere wurde. Foarjier, net oankomme, fûgels. Simmers, toeristen. Winters, iis. Miskien dat der op 12 septimber efkes in skip hinne kin. Mar dy dei hat de Noarse wrotmûs syn skoalreiske. Dan moat we it takom jier mar ris besykje.

Dan sizze we ek noch dat we grutsk binne op ús provinsje.