Eelkesweblok


Een reactie plaatsen

12 02 2020

Eiffeltoer

Der bin bakken fol jild útjûn om de Sintrale As nei Dokkum oan te lizzen. Likegoed seure se dêr yn de Noardeasthoeke fan Fryslân noch hieltyd. Ald geseur, want it tal toeristyske plannen dat dêr yn de rin fan de lêste 50 jier makke is, is net te tellen. Dêr gean se mar mei troch.

Dizkear wurde der yngreven winsken op tafel lein. Se wolle yn Dokkum in publykslûker fan komsa. Dan kin de omlizzende streken fan Noardeast-Fryslân, Dantumatiel, Tytjerksteradiel en Achtkarspelen dêrfan meiprofiteare. De útstrielingsfaktor fan Dokkum moat in soarte Eiffeltoer wêze.

No is de Eiffeltoer yn Paris in produkt fan in wrâldtentoanstelling út 1889. En ik sjoch noch net dat der ynkoarten in wrâldtentoanstelling yn Dokkum komme sil. Ik soe net iens witte at der sa no en dan noch wolris ien hâlden wurdt, de wrâld lient him optheden seker net om tentoansteld te wurden.

De Eiffeltoer yn Paris hat per jier likernoch 6 miljoen besikers. Dy kin se yn Dokkum net kwyt. Mar de gemeenten roppe allegear: “at jim dy Dokkumer Eiffeltoer sjoen ha, dan kin jim wol by ús te plak”. Tsja, ik soe  net echt witte wat Sjinezen en Amerikanen yn Kollum of Bûtenpost moatte. Besites oan de elektrisiteitssintrale yn Burgum yn gearhing mei de stjonkfabryk fan Sumar bin ek net echt hichtepunten.

Boppedat is it natuergebied yn noardeast Fryslân noch wat skraal. Ek al fanwege dy sintrale as. Likegoed is der bêst wat moais te sjen.  Tytjerksteradiel hat sels it moaiste wat der is, de Alde Feanen. Mar dêr moat je mei de boat hinne en de steigerkes lizze dêr al fol. En de Marrekrite wol der net mear oanlizze, want dan doch je skea oa it lânskip.

Nationaal Park Lauwersmar is ek o sa moai, mar dat moast ingelsk en is dus in Dark Sky Park wurden. Dêr kin je gjin hân foar eagen mear sjen. Dan is der noch de Waadkust. Je kin by de twa Sens of Place bylden lâns, mar it wetterskip en Ids Willemsma wolle gjin 6 miljoen lju op dy dyk omwâldzje litte.

Soksawat as in Eiffeltoer yn Dokkum. Wat moat we dêr foar betinke. Dat stiet net yn de rapporten. Der stiet inkeld yn dat se oer tsien jier 185.000 besikers mear ha wolle en 300.000 oernachttingen mear. Mar wêrom at dy lju dêr komme moatte wit we net.

Yn Dokkum stiet in fontein. Dêr sit lykwols net folle leven  yn. Dy friest inkeld mar. Je kin der inkeld je ijsko efkes fiif menuten op sette, at je pisje moatte. Yn it rapport stiet ek noch dat Dokkum it kearpunt yn de alvestêdetocht is. Ja, oars kom je op it waad of yn Grins telânne. Mar der falt neat fan te sjen, se ha klúnplak en stimpeltintsje yn ‘97 al oprêdden.

Dokkum hat mar ien echt ferneamd saakje: Bonifatius is der fermoarde. Dan moat we alle histoaryske ferhalen fan dat it ek wolris earne oars wêze kinnen hat, mar ferjitte. De moaie Bonifatius tsjerke stiet yn Dokkum. En se helje dêr hillich Bonifatiuswetter út de grûn.

Ik tink dat we dus sa’n tsien, tweintich rabouwen út de buert bewapenje moatte mei kneppels en knyften. Pistoalen wiene der in 754 noch net. Dy rabouwen kin je dan loslitte op dy 6 miljoen toeristen. Der bin bêst wol in pear by dy’t soks wol noflik fine, ik lês net oars. Ja, ik tink dat der dan wol mear as dy 6 miljoen op Dokkum ôfkomme. En dan kin dy âlde buorden fan Moordstad Dokkum wer  oan de dyk set wurde.

Sjoch je wol hoe gau at je fan de dyk gean, at je de aspiraasjes te heech stelle. It is prima dat de lju dy’t der wenje tinke en fine dat it noardeasten in moaie noflike streek is. Mar it is simpelwei gjin streek foar tsientûzenen toeristen. At je op de telefyzje sókke toeristesintra sjogge, dan mei we bliid weze dat wy hjir noch in moaie redelik rêstiche noardeasthoeke ha. En soargje dan earst ris dat je wer noflik kuierje kinne oer dy âlde boerepaden. Dat de boeren dat wer wolle en dat it ûnkrûd fuorthelle wurdt. Der bard no neat mei. Net ien wit wa’t dêr ferantwurdlik foar is, elk hâldt de sinten yn de bûse. Mar soks kostet minder as in Eiffeltoer.


Een reactie plaatsen

05 02 2020

Raze!

At de boeren net op trekkers nei Den Haach gien wiene, hie it grutste part fan dit lân net iens witten dat boeren bestean. Ik bedoel: je moat roppe om heard te wurden. Fryslân is optheden fiersten en fiersten te stil.

Doe’t amtners fan de provinsje fanwege Lelystêd nei de fergunningen yn de loft seagen, ornearren se dat dy âlde, noait mear brûkte, leechfleanrûte fan Anjum nei Meppel wol skrast wurde koe. Wit jim wat it ministearje sei: Nee, dy bringe we wer ta libben, moai foar de F35’s. 75 meter boppe de grûn, dwers troch de Bonnematoer hinne.

De bek foel ús allegear iepen, mar ….  dat wie’t dan ek. Der kaam gjin lûd út. No, ja Sijbe Knol fan de FNP hie in hantekenaksje. Yn it wykein wiene der al hast 2000 hantekens set. Sijbe wakker grutsk, mar wit hy wol dat hjir 650.000 minsken wenje? De FNP tsjinne yn de ried fan Achtkarspelen ek in moasje yn. No, no. It moat net raarder. Slimmer wie dat we neat fan de oare polityke partijen hearden.

Ja, dy seinen dat se it wol regelje soenen mei de hegere mieters yn harren partijen. Mar ik tink dat Saskia van Westhreenen fan de  de LC der foar soarge hat dat de steatssiktaris no seit dat de safolste ambtenaar net wol dat de befolking wat fynt. Dat hie net moatten sei se. Likegoed bliuwt it rigeltsje stean. Ek nei justerjûn yn de Twadde KJeamer, doe’t de grutte partijen oan it wurd kamen. Der is echt neat wûn. Want we meitsje fiersten te min leven

Dat meitsje de F35’s op de fleanbasis Ljouwert echt wol. Op twitter ha de minsken dy’t dêr omhinne wenje ûnder de namme  “Geluidsmeetnet rondom vliegbasis Leeuwarden” dêr deistich hiele negative berjochten oer. Se mjitte alles sels nei. Se fertelle ús dat it delkommen fan in F16 sa’n 80 desibel opsmiet en in F35 105 desibel. 80 is in wekker, dat is al hinderlik; 105 de grutte trommel fan in dakkapel, dan kin je al neat mear sizze. Boppedat rint in kapel foarby, mar komme der alle dagen fleantúgen del. Ek noch faker as oars al, sa seit het geluidsmeetnet.

Wy dogge der neat mei. Ik tink dat ús bestjoerders it net iens lêze. At der wer klachten komme sille se wol sizze: ferwurkje  dat mar yn in wittenskiplik rapport en kom oer fiif jier mar wer. Dan bin hjir yntusken 80 F35’s, 80 kear dy grutte trommel, dat is…..no ja, dan bin we al lang ferhûze. Drônes boppe de fleanbasis, oant dy ôfbrutsen wurdt.

Ik sil jim in oar ferhaal fertelle. Oer dat we der algeduerigen mei syn allen nei frege ha, mar dat it regear no seit dat de eventuele skea by ierdbevings by de lytse gasfjilden yn Fryslân net op deselde wize ferwurke wurde sil as no yn Grins. Dat wy dus earst noch mar bewize moatte dat soks fan gas of sâlt kaam is. Wit jim wat deputearre Douwe Hoogland sei: It is net oars.

Ik hie in grut betrouwen yn Douwe, mar dat is no yn ien kear fuort. We stean al ta dat se hjir noch hieltyd oates en toates yn de grûn omwrotte. At Grins ticht giet, wêrom moat dat gas hjir wei komme.  Dat moat we net tastean.

We bin der noch net. At we mei syn allen graach wolle dat dy grutte frachtskippen net mear sa ticht boppe de eilannen lâns farre, dan mei it net sa wêze dat de minister ûndersiket hoe’t dat moat en dan seit ja dat kin we net alinnich dwaan, dat moat mei Dútslân en dêr ha’k gjin sin oan. Utsein Lutz Jacobi is der net ien yn it gewear kaam

Wêr’t de barrikaden bin ik net, mar we moat der op. Roppe en raze. Balte en skreauwe. Stampe en fechte. Dêr bin genoch wurden foar. En it spandoek is simpel: Grûn, loft en wetter bin fan ús.

At ik dat sa sis betink ik ynienen: da’s in FNP-spandoek. Tsja, dan moat se dochs mar yn de Twadde Keamer. Ienlingen meitsje dêr trouwens ek mear leven as grutte fraksjes. Mar tink der dan wol om, gjin sprút begryp toane. Noait! Bliuw roppen en razen !!!


Een reactie plaatsen

29 01 2020

Iis

Eartiids waarden doarpen opboud om tsjerken en iisbanen hinne. Yn de tsjerke komt net mear in soad folk. De iisbaan leit no bûten it doarp. Dat wie wol handich fan gemeentebestjoeren yn de 70-er jierren. Moaie wenten midden yn it doarp op it plak fan de iisbaan en de iisklub krige in moaie baan bûten it doarp. Dat koe finansieel wol út. Dat úteinlik dêrtroch in hiel soad bern der net mear kamen murken se net, omt it der altyd like drok like. Mar in iisbaan bûten it doarp is de helte kâlder, de wyn hat dêr mear grip.

Likegoed is de meast ienriedige feriening yn in doarp noch altyd de iisklub. In doarpsbelang wol wolris in bedriuw op it plak ha dat de oerbuorlju net sitten sjogge. Dat kin wrikke. It wurk fan de iisklub is foar elkenien like needsaaklik. At it begjint te friezen moat de iisbaan klear lizze.

In iisklubbestjoer bestie eartiids út timmerlju en skippers, dy hiene toch neat te dwaan at it begûn te friezen. Se soargen foar de baan, de lampen en de flaggen en harren froulju foar de poeiermolke yn de molkbus. De skathâlder wie de boekhâlder fan it molkfabryk. De siktaris wie de skoalmaster, dy die ek de administraasje by de wedstriden. En de foarsitter wie de grutste boer út de omkriten. At se der ien kear yn sieten dan bleaunen se langer as 25 jier. De jierlikse gearkomsten wiene gewoan gesellige doarpsjûnen.

Fryslân bestie yn de 19e iuw noch in soad út terpen en eilantsjes. Je seagen je famylje hast nea. Inkeld at it winter waard dan koene je in kear by elkoar del. Dan hiene je it ek noch oan tiid want je koenen net folle oars. En de kroegjes lâns it ta iis wurden wetter wiene ynienen iisherberch en dêr wie dûnsjen. Winters koe wreed wêze yn snie en hurde wyn, mar ek tige gesellich.

Ik ha noch nea op elitaire Weissensee west, mar wol yn Finlân doe’t dêr noch de 200 km riden waard, omt it yn Fryslân net koe. Wy moasten fan de organisaasje dêr in kear de deis tefoar sauna’s besjen.  Yn de earste sauna seach ik nei bûten. Dêr siet in âld mantsje te fiskjen yn in yn it iis hakt gat. Dêr gie ik hinne. Njonken him stie in grutte tonne en dêr rikke hy de fisk yn dy’t hy fong. Hy ferstie gjin frysk, ik gjin Finsk. Likegoed krige ik fisk. En wat út de flesse, neffens my boppe de 85 persint.

Letter op de dei wiene we dikke maten, wie de flesse leech, de fisk op, en ik gie betiid op bêd. Ik bring my noch faach yn’t sin dat de soan fan de fisker efkes lâns kaam en yn dúdlik ingelsk fertelde dat hy simmers syn heit komselden seach, it wie in pear hûndert kilometer. En no oer it iis mei de auto mar 20. En dat ik doe fertelde hoe moai at by ús eartiids wie. It selde byld, inkeld gjin auto’s, mar redens.

Stadich oan is ús winterbyld feroare. Dêr. Hjir ek. De iisklubbestjoerders ha kleurde sponsorjaskes oan. Se regelje de wedstriden op laptopkes, al kin dy de list noch net oer de kop dwaan. We ride miskien ien, twa kear yn de wike op Thialf of de Elfstedenhal. Fierder stean we op de tribune te sjen nei reedridende famkes dy’t harsels opturkje foar in galabal, en jonges dy’t har mei bleat boppeliif toane op instagram. In hiele oare wrâld. As ik fertel oer eartiids, dan sjoch se my ûnbegryplik oan.

Wurdt it noch wat? Winter bliuwt hjir altyd gesellich. Frits Korbach sei altiten tsjin my: “jullie werken altijd hard maar als het vriest staat iedereen op het ijs”. Tsjintwurdich at it wurd friezen falt, skuort Hilversum elkenien derfoar om ús smûke ferhaal te fertellen.

Mar jonges, at de wyn yn novimber binnen de dei wer út it easten wei is nei súdwesten, dan komt der echt gjin echte winter. Miskien komme der yn febrewaris noch twa dagen iis. Mar harkje no ris goed nei Piet Paulusma. Dy seit noait mear as “it kin”. Hy soe ek sizze moatte “miskien wol net”. No dat sis ik dan mar.

 


Een reactie plaatsen

22 01 2020

Revolusje

De Fryske feangreide is folslein nei de bliksem. De miljoenen dy’t dêrfoar op it kleed lizze bin fierstemin.

Der wurde hjir te min hûzen bout. Alle hûzen bin boppedat te djoer. Ynfestearders meitsje dêr gigantyske winsten op. Ek yn dizze provinsje. Dat kin inkeld betelle wurde troch fan bûten kommende rike lju. Wy moat nei it azc yn Syrië. De gemeenten hjir ha ûnfoldwaande plannen om boue te kinnen.

De boeren sitte ek yn Fryslân yn de nederklits. De oerheden soene komme moatte mei sanearing. Mar ek mei metoaden om se hurder bio- of kringloopboer te meitsjen. Lykwols: Oerheden wachtsje allegear op elkoar.

Us natoergebieden gean nei de bliksem. Yn de loft stikstof. Yn de grûn sit PFAS. Yn it Waad driuwe de konteners.

Oeral wurde wethâlders de gemeentlike doar út kwakt. De bestjoeren fan Smellingerlân en Amelân lizze folslein yn de hobbel, dêr bart aanst in jier lang neat.

Alle Fryske gemeenten sitte mei in grut finansieel tekoart. Boargemasters ha it ek net oan tiid om it op te lossen, want se ha it te drok mei it slúten  fan drugshûzen.

Provinsje en gemeenten kinne absoluut net soargje foar in goede kulturele neifolging fan it kulturele haadstêd jier. Elkenien is  deawurch. De kulturele ponge is leech. Dat makket de nije kultuernota net goed.

It ûnderwiis giet nei de bliksem, net ien wol it jaan. En it ûnderwiis yn it Frysk fertuteazet omdat der gjin goed ûnderwiis jûn wurdt. Der is mar ien Fryske tolk yn de rjochtseal, der sil in nije Kneppelfreed komme moatte.

Se boare noch hieltyd yn ús hillige boaijum om. Gas of sâlt. Dusdanich  dat we aanst fersakje. Mear noch as Grins, want ús grûn is folle weaker.

We bin wol hiel grutsk op dat we hjir útfine wat we allegear mei wetter dwaan kinne soenen, mar it eigen wetterskip leit sa’n acht miljoen efter. Dat moat fan’t jier oplost wurde, oars gean de boeren takom jier faillyt oan wetterskipslêsten.

We wolle hjir ljippen en skriezen hâlde, jouwe dêrfoar bakken fol jild út. Dat helpt net. Der moat nij belied komme. De wolf is guon lju wolkom, mar de skiepeboeren fine dat er werom nei Dútslân moat.

We bin wakker grutsk op Holwerd oan See. Bliid dat de slûs yn Koarnwertersân oanpakt wurde sil. Mar yn beide gefallen sil der noch gâns  jild bykomme moatte om it klear te krijen.

We krimpe. De doarpen fechte har dea, mar der bin aanst inkeld yn Drachten, Snits, Hearenfean en Ljouwert noch skoallen. Sels de tsjerken rinne leech. Fryslân wurdt in lân fan leechsteande boerepleatsen, tsjerken en fertuteaze doarpen.

Sa soe’k noch oeren trochgean kinne. It spyt my dat ik konstateare moat dat de útklaaide burgertop ek gjin oplossings jûn hat. Dat Fryslân grien bliuwe moat en dat we sûner ite moatte, wisten we allegear al lang.

Folle slimmer. Wit jim wêr’t de Fryske politisi yntusken oer lulle. Oer at der al of net in hollânske flage yn de steateseal hingje moat. Der bestiet net iens in hollânske flagge. Read-wyt-blau is de flagge fan The Netherlands. Sa hjitte we tenei by OS en Songfestival.

 

 

Dan witte dy bûtenlânske toeristen teminsten dat se net inkel de  Amsterdamske grêften en de Keukenhof sjen moatte. Nee fyts troch Drinte. Of syl yn Fryslân. Dan sjocht elk dat wy hjir in oare flagge ha.

Dy brûke boeren yn it hiele lân. Se wolle hjir wol boer wêze. Hjir wachtet de oerheid ommers moai op Campina en Campina op de oerheid. Likegoed kleije de boeren hjir ek. En we hoege gjin mear kleijers. Jou ús dy flagge mar werom. De FNP woe him jierren lyn ek al yn de steateseal ha, dy begûnen no fansels ek al wer te sangerjen.

Komt it folk mei in goede beslissing troch it fjoerwurk of te skaffen en no wol nei de FNP ek it CDA it karbidsjitten as Fryske kultuerhistoarje bewarje. Eartiids skeat in boer ’s nachts tolve oere ien kear in molkbus ôf. Mear net. By de eigenheid fan Fryslân heart echt gjin karbidsjitten.

Politisi dy’t jeuzelje oer flaggen en karbidsjitten. Omt se blykber fan it echte ferhaal neat begripe. Ik ha my mysels ôfpraat at noch ien politikus it wurd flagge of karbidsjitten brûkt, dat ik de revolusje útrop.


Een reactie plaatsen

15 01 2020

Nijjiersredes

Yn jannewaris bin de boargemasters ús helden en heldinnen. Se lulle efkes yngreven, wylst wy in borrel nimme. Se sizze dan dat se wat dwaan sille. Sa dat it liket dat wy se healwei it jier op de skouders rûntôgje sille , en dan tsjin Den Haach roppe “sa moat it”.

Us earste held is fansels Sybrand van Haersma Buma, boargemaster fan Ljouwert. Dy hout der al yn om. Hy hie’t smoardrok mei it slúten fan elk hûs wêr’t hy in faach drugsluchtsje rûke koe. Hy hie in peloton plysjes by him, dy stoden der dan yn en rôpen: dit hûs is slúten.

No is soks ek wer net sa swier. Jannewietske de Vries, de boargemaster fan Súdwest-Fryslân woe’t ek besykje. No, de plysje dêrre wist al jierren fan noch wol sa’n hûske, gjin inkeld kwea by. Mar at Jannewietske ek in kear wol, toe dan mar. Slúten.

Jannewietske hie ek in oar boadskip. Wy âlde toarre sekken moat fitaler wurde. Se liet alle lju op de nijjiersresepsje in ballontsje yn de loft smite. Dêr wurdt je o sa fitaal fan. En tink der om sei se, gjin gekke dingen mear frette en sûpe. Yn de bitterballen dêrre siet in frjemde reade substânzje. Dat sil goed guod west ha, de smoargensbak lei der teminsten fol mei.

Buma wol ék dat we fitaler wurde, mar dan moat it wol goed. Hy seach op tillefyzje nammentlik dat de hoerebuert yn Ljouwert fierstente goedkeap wie. Hoe kom je as sjoernalist op sa’n ûnderwerp? Mar goed, no wit we dat seks mei in plastiek popke op de Weaze mear kostet as in echten. Buma, in echte fakbûnsman, wol no dat dy froulju wat mear fertsjinje. Leaf. Hy wit noch net dat der yn it hiele lân ditsoarte buertsjes binne, dêr krijt hy it noch drok mei.

Jan Rijpstra, boargemaster fan Drachten sis mar Smellingerlân, wol dat elke wâldman syn knyft ynlevert. Yn Drachten nota bene. Dêr stiene eartiids de Houtighaagsters en Oerterpers tsjin oer elkoar en ik wist echt wol dat se allegear in mes yn de bûse hienen. Der waard ek wolris ien stutsen, mar dat hearde noait ien. Wy bin yn de Wâlden no ienris allegear opfieden dat je sa no en dan in hearring of in knyn ut de jas helpe moatte. Ik ha jierren letter noch in herder yn de auto lizzen hân.

Likegoed hat Rijpstra gelyk. Doe wiene it keardels fan 17/18. No rinne de embryo’s al mei molotovcocktails oer strjitte. Dus dy knyften bin wat oerdreaun. Moai is dat elkenien him of har dus aanst kompleet útklaaie moat foardat se Drachtster Suupkade opkinne, dat bin hast moaiere bylden as op de Ljouwerter Weaze.

Tjeerd van der Zwan, boargemaster fan Hearrenfean, wol jild fan syn ynwenners ha. Dat is logysk, want gemeenten kinne de jeugdsoarch  net betelje, wylst dat wol de opdracht fan it regear wie. Se ha no dus jild tekoart, en dat bringt Hearrenfean werom nei it tafersjoch fan deputearre de Rouwe. Dat wol Van der Zwan út noch yn net. Dan leaver dat wy it betelje. Ja, hy sil de regearing wol freegje minder belêsting fan ús te fangen, mar wit wol dat soks noait wat wurdt, want der moat no ek al wer twa steatsiktarissen fan betelle wurde.

Roel Sluiter, boargemaster fan Harns, dy’t altyd jusjes grutter tinkt as at hy is, woe ek meidwaan. Dat gesûp yn syn gemeente moat marris ôfrûn wêze. Ik moast efkes oan in persbal fan jierren herwerts tinke. Doe’t boargemaster Hans de Haan fan Harns yn de pisbak njonken my stie en lûd rôp: “kom tevoorschijn lafaard”. Ik wit net at elke Harnser syn pilske wol ynlevert. Kollega Fred Veenstra fan de Fryske Marren is fersichtiger, hy fynt dat bern gjin drank ha moatte. We koene him der fierder net nei freegje, hy is neffens my noch altyd oan it wurd.

Fierder yn de nijjiersredes “gelukkig dit en gelukkig dat” en “we zullen zorgen voor dit en dat”. Neat spannends. Ach, allegear bin se leaf. Inkeld, de needsaak fan nijjiersredes ferdwynt wat. Dat hat boargemaster Harry Oosterman fan Eaststellingwerf goed sketten. Hy hat net sprutsen. Hy hat himsels siik melden. En doe hie der al dy oaren noch net iens heard.


Een reactie plaatsen

08 01 2020

Bliksums

De tredde boere-aksjedei fan Farmers Defence Force ferline jier wie fansels ûnsin. Likegoed ha 17 miljoen Nederlanders Jitty van der Werf net in driichbryf stjoerd. Dat soe ek ûnsin wêze, want sa’n moai frommis út Hitzum wol je toch net oan de kant ha. Likegoed krige se wol sa’n driichbryf. En wie der nochal fan oeral.

Logysk, ik ha’t ek meimakke en meitsje noch wolris bedrigings mei. Dat komt om je de wierheid skriuwe en sizze. Dêr kin in soad minsken net oer. Jitty wie al út de Defence Force stapt, omt it har wat te grouwélich gie. Mar se hat wol har eigen wierheid.

En dat mei net. We libje yn in mienskip wêrfan sa rûchwei 20 persint it net aksepteart dat je oars tinke as at sy dogge. At je de bek hâlde fine se it wol goed, mar o wee at je wat sizze. Grinzen bin der net mear, de reaksjes sitte yn tusken snútslaggen en delstekke. Sa ha we in sike mienskip krigen, hy is terminaal.

Fernuveringwekkend fûn ik bygelyks tidens it kryst-en-nijjiersreces,  dat ik dêr noch folle mear as dy 20 persint tsjinkaam dy’t ynienen sizze dat Timmermans net normaal is, dat Jesse Klaver net doocht, dat Rob Jetten mar opsoademieterje moat. It giet net iens om de partij, mar persoanlik om de oanfierders. In bytsje sa’t Trump dy Suleimani yn Iran deameitsje liet, sa fan dan pak ik se echt. Prima, seit elkenien ek noch. Se witte net dat wrâldoarloch trije yntusken útbrutsen is.

Minsken dy’t sa prate witte te min wat der bard yn de wrâld. Dat is oan de iene kant de skuld fan de media dy’t it hiel ferkeard en iensidich bringe allegear. Mar ek de skuld fan de minsken sels dy’t gjin krante mear lêze, inkeld nei boer zoekt vrouw sjogge. Net ynteresseard yn wat in oar fynt. Gjin inkeld respekt foar in oare miening.

It is in proses dat al lang oan de gong is, mar we ha’t allegear gewurde litten. It is te let. Want krekt in tal polityke partijen makket ek noch handich gebrûk fan de ûnfrede. De diskusje oer in fjoerwurkferbod makket dat dúdlik. At fjoerwurk in pear deaden feroarsaket, wurde we der warm noch kâld fan. Dan hiene se mar net yn dy lift stappe moatten. At de eachdokter yn Rotterdam ferteld hoefolle eagen minsken misse moatte, dan wurdt der sein dat se, ek al wiene se gewoan lânsrinnend, mar in fjurwurkbril opsette moatten hienen. Dus we moat tenei elke aldjiersjûn 17 miljoen fjoerwurkbrilllen útrikke.

Ja, sei Annemarie Jorritsma de tongersdeis op Radio 1 op dy fraach. It âld-Boalserter VVD-riedslid, letter ta minister roppen, wit fansels wol better. Likegoed ferdigene se it fjoerwurksjittten alderheislikst, har bernsbern dienen it ommers net. Se ûnderbruts elkenien dy’t oars tocht. Ik soe sizze dy’t normaal tocht. Mar Annemarie sei it oars, want se wit dat der rille gau ferkiezings komme en dan moat alle 130 riders en fjoerwurkôfstekkers op Rutte stimme. Baudet en Wilders fechte mei en tegeare mei it CDA wolle se de boeren ek noch ha. Willem Schoorstra kaam juster ek al ta dy konkluzje. Dêr heakje ik noch oan ta dat de oare kant eins op deselde wize oan de gong is.

Mar dêr komt noch wat by: Ik ha de tritiger jierren yn de foarige iuw net meimakke, mar der wol in soad oer lêzen. Ik wurdt hieltyd benauder. Ek doe stiene der, krekt as no, in tal lânsoanfierders op, dy’t mei gemak legers út de grûn raze koenen en dêrnei brûke. Doe wienen der ek in tal skytbroeken yn oare lânnen, no komme der oeral wylde razers en sjitters oan it bewâld. Dat komt omt yn de lannen genôch ûntefreden lju opnaaid binne.

We ha nei de twadde wrâldkriich lang in wrâldbefolking hân dy’t begrypte wat der allegear ferkeard gien wie, en sei dat soks nea mear barre moat. Dy tiid ha we wol wer hân.

Dus at je hjir immen tsjinkomme dy’t in driichbryf skriuwt, of in plysje in rotsje nei de holle smyt,  of seit dat progressieve partijen, oarstinkenden, homo’s, islamieten, swarte pyten, oarskleurde persoanen of wat dan ek, net bestean meie, dan is dat hiel normaal wurden. Dêrmei gean we hiel normaal nei de bliksem.

 


Een reactie plaatsen

01 01 2020

Segen’t nij jier

It hat gjin inkeld doel en sprek no ôfkarrende wurden oer wat der fannacht wer allegear ferkeard gien is. It soadsje wat soks docht leit allegear noch smoar op bêd. Fannemiddei de stille tocht yn Drachten foar Roan, it sein dat der yn ús mienskip in soad mis is.

Ek wat oare saken oanbelanget. Bygelyks: In tal jierren lyn krige Fryslân ynienen in kwak jild fan Vattenfall. Noflik. Fansels ha we dat yntusken wol útjûn. In oantal goede ynfestearingen. Oer sokke dingen as kulturele haadstêd, wêr’t ek in soad jild ynpompt waard, kin je fan miening ferskille.

We sitte noch net yn de nederklits, mar oan it begjin fan dit jier moat je mei tearen yn de holle nei de ein sjen. Wat moat der allegear noch wol net barre. Alles kostet hannen fol jild. De measte gemeenten bin sowieso kommend jier faillyt, dy betelje net mear mei.

De loft fol stikstof, de grûn fol PFAS. Boeren en bou kin net troch sûnder dat dêr wat dien wurdt. De provinsje wol in eigen belied. Dat mei seit de minister, mar dan betelje jim it sels ek mar. De boeren stean al yn de rige.

Se betelje de fergoeding fan it wetterskip net. Wy dus ek net. En dat  wetterskip hat al miljoenen tekoart. Besunigje, dus it wetterskip nei de provinsje. Mar de ôfdieling wetter fan de provinsje hat grutte soargen oer al dy brêgen hjir dy’t oates en toates yn elkoar donderje.

Tagelyk moat it feangreidegebiet wer sûn wurde. En we wol ús hillige fûgels hoedzje, en dat kin Fryslân net oars as mei bakken fol jild. Dan ha we ek noch wintertoeristen, guozzen, dy frette it gêrs fan de boeren op. Fryslân hoedet syn toeristen, dat betelje wy dus grouwélich.

Thialf hat ek al wer in grut tekoart. Grut wie ek de bek fan de provinsje: reedriden is hillich, dus wy moat de bêste iisbaan fan de wrâld ha. Mar ja, op de poal friest it net, dus hjir hielendal nea wer.

SC Hearrenfean jout jierliks noch in miljoentsje as fiif seis tefolle út, Cambuur moat in nij stadion ha, en in earedivizy-budget. De rest fan de sporten kin net bestean sûnder de subsydzjes.

Kommend jier sil der noch hieltyd smoarge rommel fan de kontenerramp oanspiele. Net ien wol it mear betelje dus, Fryslân sil sels moatte. De Ofslútdyk sil kommend jier kompleet ôfsluten wurde. Foar trije jier, dat wurkjen mei al dy yn de file steande auto’s wol net.

Holwert oan see moat no ekris echt fan de grûn komme, oars binne de ynisjatyfnimmers nei it âldereintehûs. Dêr moat noch dik jild by. Boppedat kin je Holwert net opboue, at je yn Ternaard wer boare. De hiele provinsje moat yn aksje tsjin de gasboarings. Dat kostet gâns jild, sokken as de Fryske Marren moat sels in nij horloazje ha.

We sitte ek yn de mage mei boargemaster en korpsbehearder Buma. Dy slút alle drugshûzen, lachgassalvo’s, coffeeshops  en extacylaboratoria. Wit jim wol wat ôfkikke fan de helt fan de befolking kostet. Dêr waacht wat we fertsjinje oan it drugssmokkeljen  op it Waad net tsjin op.

De fleanbasis, dêr moat we ek echt oer te set. Se bin dwaande it gebiet boppe Fryslân, wat lêst hat fan it leven fan dy straaljagers, te fergrutsjen oant de hiele provinsje. En dy nije dingen ha noch mear leven. Provinsje fier aksje. Ek tsjin Lelystêd. Rop en doch no ris wat. Se fleane no al boppe it Waad sûnder fergunning.

Op dit stuit leit de kultuernota op tafel. Keunstners, musea, monuminten, skouburgen, fonteinen, festivals, toaniel en oarssoartige kulturele úteringen freegje jild foar mear as fjouwer nota’s. It Fries Museum hat, foardat ien wat sizze koe, al mear as in miljoen easke. Se neame dat in gefolch fan harren sukes.

Mar ommers, oeral wêr’t Frysk foar stiet bin we o sa grutsk op. De sinten wurde al dellein foardat se de mûle iepen ha. Dat hat te krijen mei it gefoel foar selsstaniggens wat we ha. Krekt as oer de Fryske taal. Dêr rêdde we wol mei, sizze we dan.

Der sels der mei rêdde is sels betelje. Oer in jier bin we faillyt. Gjin segen yn it nije jier dus.