Eelkesweblok


Een reactie plaatsen

25 03 2020

Reprise

Al moannen foardat it wurd corona bestie, rûnen der alle dagen, at it net reinde teminsten, twa manlju troch Heech. Tachtigers sa te sjen. It nuvere fan dy mannen wie dat de iene tsien meter efter de oare rûn, wylst de stoepe breed genôch wie. Ik tocht earst at de iene de oare ynhelle hie, mar it blykte dat se ûnderweis ek wol dingen nei elkoar rôpen. En se hiene itselde jaske oan, tagelyk kocht. Se hearden by elkoar. Mar werom dy tsien meter dan.

Ik kaam se fannewike wer in pear kear tsjin. Ik ha’t net frege, mar tocht moai, dizze risikogroep hat de oardel meter al ta útgongspunt naam foardat de corona der wie.

Corona dus. Ik wie frege troch de freonen fan de Omrop om op 22 april wat te fertellen oer de fjirttich jier dat ik by de Omrop wurke ha. Fansels fregen se derby om spesiaal efkes omtinken te jaan oan de sniewinter fan 1979.  Prima, want dêrtroch is dy freoneklub úteinlik ek oprjochte.

Dy byienkomst giet fansels net troch. Oars hie’k dêr fertelle kinnen dat we doe yn ’79  in wike itselde hienen wat we no al tiden ha en noch ha sille. It wie wol wat in folsleinere lockdown, de bergen snie behinderen alle ferpleatsen. Mar fansels is it no folle slimmer mei dy freeslike sykte dêrby. Doe foelen der gjin deaden. Al ha we der op de earste dei wol oer ynsitten, wie elk op tiid út syn ynsneide auto kropen. Ja.

At je noch in fergeliking dogge, doe wie de mienskipssin wol hiel wat goller as no. We spuie no raar guod op Facebook at pasjinten út de oerfolle Brabânske sikenhûzen nei it noarden brocht wurde. En it optreden fan kriminelen dy’t de sjippe en hân-gel fan de winkeltaffeltsjes rôfje sadat in oar neat mear skjin meitsje kin, is de inktswarte tekening fan ús yndividualiteit.

Dat hienen we in 79 net. Der waarden krekt as no allegear dingen betocht om oaren te stypjen. In plastik tas oan de doarkruk joech oan dat je graach woenen dat immen  foar je boadskippe. Elkenien holp mei. We dienen alles sels. De polityk die net mei, want dy koenen elkoat net berikke. Inkeld fia de radio en wy stjoerden dat allegear út, fiif dagen lang. Foar ús wie alles nij, sa’t it no foar Hilversum nei is. Alles gie fia ús. It wie de berte fan Omrop Fryslân.

Der bin no ek allerhande aksjes dy’t prima binne en weryn de echt mienskip te werkennen is. Miskien dat soks wol mear betsjut as de minne dingen, dy’t no nei foaren komme omt elk syn of har miening jaan kin op de sosiale media en dat ek docht. En dy miening moat heaks stean op de wenstige gong fan saken of op it oerheidsbelied. Want je ha toch inkeld mar sels gelyk, in oar net.

At je wat âlder binne en je bin yn tinzen oer wat der allegear optheden bard, sjoch je noch mear nei it ferline. Nee, ik ha 1866 doe’t de PC net trochgie fanwege in goalera-epidemie, net meimakke. De Spaanske griep fan 1918 ek net. Ik kom pas op’e proppen mei de oaljekrisis fan 1973. Doe’t we autoleaze sneinen hiene. Mar ik siet yn de organisaasje fan in wrâldkampioenskip moderne ritmyske gjimmestiek yn Ahoy Rotterdam. Presies, dêr wêr’t Hessel no net yn koe en ek it Eurovisiesjongfestival net trochgiet. Doe gie alles troch en ik mocht dy sneins ek gewoan ride. Dus ik murk it net.

By de MKZ-krisis yn 2001 waarden we ek net feraltearre. Ja kollega Sjouke Lousma moast troch in tobke desynfetktearend wetter bargje  as hy syn deistige ferhaal opnaam mei de doe allinnich noch boer wêzende Sjoerd Galama fan Hartwerd. Wol in soad ach en wee, mar hiel slim wie’t no ek wer net.

Mar no. Ik riidt troch Wâldsein. Moat wachtsje op in fytser. In 60-er sa te sjen. Dúdlik ien dy’t ferlegen is mei syn opleine frijheid, want dêr kin we net oer. Hy set de fyts del en skuord oan de doar fan de snackbar, it is ommers tsjin de middei. Ticht. De man skoddet de holle en stapt wer op de fyts. Hy begrypt der neat mear fan.

 


Een reactie plaatsen

18 03 2020

At

At ik mei Oerol op Skylge bin nim ik dêr wolris in meksikaansk pilske. In Corona. Likegoed kin je aanst dêr net roppe ‘jou my mar corona’, dan giet it hiele terras leech fansels. Sneu, dus moat we it mar efkes oer it coronafirus ha.

At de lju alle skytpapier út de winkels klauwe en je sjogge dêrnei nei de grappen dy’t dêr oer gean, dan wit je dat wa’t noch net siik is de earnst fan in pandemie net befetsje kinne en dêrtroch siik gedrach fertoand. Da’s net besmettelik, mar at je de sosiale media besjogge,  tink je dat it wol sa is. It soe goed wêze alle sosiale media ôf te sluten foar elkenien salang at dizze epidemie der is. En at it goed foldocht, it sa mar te hâlden.

At je tús sitten bliuwe moatte omt je wat snotterich binne, dan belje je in pear coronafrije maten op. Klaverjasse mannen. Dat kin net. Omt elk dy kaarten yn hannen hat en we der net hieltiid mei in ûntsmettingsdoekje oer hinne strike kinne. We ha dus noch gjin inkelde noasje fan de maatregels dy’t je echt nimme moatte as de sykte trochset.

At it gemeentebestjoer fan Achtkarspelen in berjocht nei bûten bringt weryn stiet, wylst der tsien gefallen fan corona yn Fryslân binne, wy ha it hjir by ús yn Achtkarspelen noch net. Dan is der wat mis yn de holle fan dejinge dy’t opskreaun hat, want inkeld as je siik binne tink je yn dizze wrâld noch oan je sels.

At FNP-er Sybren Posthumus op twitter de ûndernimmers yn Fryslân fertelt dat at se finansieel lijen ha dat se dan op de burokratyske helpregelingen fan de nasjonale oerheid sjen kinne, tink ik: kom no, corona is gjin regionale sykte, fnp.

At Rutte seit dat de skoallen net ticht geane, dat die hy ferline wike noch, omt de âlden nedich binne by de soarch of plysje en dus net op harren eigen bern passe kinne, tink ik dat Rutte en syn ministers wat op’e doele binne. Oars tink je net dat elk skoalbern in plysje as heit en in ferpleechster as mem hat. Mar no traapje ik yn deselde falle weryn alle radio en telefyzjeprogramma’s foelen doe’t se Rutte syn taspraak allegeare beâldehoerden, ynsté fan der nei te harkjen.

At de regearing alle musea slút dan is it Museum Drachten sa siik dat se iepen bliuwe. Der bin wol mear musea dy’t sizze koenen: we litte der net mear as 100 besikers yn. Se kinne yn Drachten it wurd mienskiplik net.

At ‘geluidsmeetnet rond de vliegbasis’ sjocht dat oeral yn de wrâld de fleantúgen oan de grûn bliuwe, mjitte sij dat op de fleanbasis gewoan noch altyd de fleantugen mei tefolle leven de loft yngean. Kin dy dingen gjin corona krije.

At benammen horekabedriuwen al begjinne te skriemen at se in pear dagen tsien minsken minder oan tafel ha, en se wolle stipe ha yn harren bedriuw, dan binne harren marzjes wol hiel smel. Dan is in  part fan de horeka goed siik, ek bûten it coronaseisoen.

At by in epidemie de earste wurden fan ûndernimmers net binne ‘hoe hâlde we elts sa sûn mooglik’, mar ynsté dêrfan ‘hoe kin we wurktiidferkoarting oanfreegje en wannear barre we stipe fan de oerheid’, dan is ús mienskip wol hiel siik. Dan bin we allegear de Grinzers wurden fan de sniewinter ’79. Wylst wy hjir seine ‘hoe kin we elkoar stypje’,  seine se dêr ‘wie sol dat betoalen?’. As hear ik it wer.

At je in winkel of sikenhûs ynkomme en it fleske mei ûntsmettingsmiddel, de plastiken mofkes en de sjippe binne fan it taffeltje by de yngong stellen, dan wit je dat dizze mienskip sa yndivualistysk is, dat se gjin corona nedich hân hienen om siik te wurden

At reedrider Hans van Helden, hy wie goed yn de 70-er jierren, gryp krige dan dronk hy syn eigen urine op. Dêr sieten de afweerstoffen yn sei hy. Hy wie altyd mar hiel koart siik. It wie in gebrûk wat eartiids wol wat mear hiem wie, al prate nimmen der oer. Ik drink corona. Ik ha’t noch net. Mar at ik it al krij dan moat ik yndied mar efkes wat oars drinke.

 


Een reactie plaatsen

11 03 2020

Alderein

We ha yn Nederlân twa planburo’s. Ien dêrfan is it Sintraal Planburo, it CPB. Dat sjocht nei de ekonomyske ûntwikkeling yn it lân. Se sizze al jierren dat we it hjir poerbêst ha, en dat alle persintaazjes wer omheech geane. Dy donderje no yn elkoar, dus dêr kin je ek net fan op oan. Ik sil it ha oer it Sosiaal Kultureel Planburo, it SCP. Dat docht sosiaal wittenskiplik ûndersyk en dat jout ús, frege en net frege, allerhande advyzen.

De baas fan dat bureau is Kim Putters. Hy joech ferline wike by Max in advys. Dat is by my hingjen bleaun. Ik tink ek wol yn de measte noardeastelike fryske holtsjes. Hy sei nammentlik dat der in Deltaplan komme moat. Foar meardere gebieten yn it lân, foar Fryslân it noardeasten.

Noardeast-Fryslân krimpt. En Putters seit no dat soks komt troch de fergrizing. Alle âlderen wurde hieltiid âlder, mar se gean net út harren wente wei. Dat moat neffens Putters al. Syn Deltaplan bestiet der út dat de jongeren net mear nei Grins of Amsterdam gean, mar nei in ferbouinkje yn de hûskes fan dy âlde lju krûpe. At de jongeren der wenjen bliuwe komt der gjin krimp. Seit Putters.

Wêr moat dy âlderen hinne?  Putters hat it oer lytser wenjen. Murmelt wat oer apparteminten of sa. Sjoch Putters, eartiids, yn myn jeugd, wienen de âlderen at se 65 waarden der klear foar. Nei it bejaardenhûs. Dy stiene oeral, oant yn de lytste doarpen ta. Drees die wol mear as in pensioentsje regelje. Efkes wachtsje op de folgjende griepepidemie en dan koenen se dêr terjochte.

Fansels wienen der ek genôch âlderen dy’t der hielendal net yn woenen. Dy seagen it mienskiplike gedrach besteande út biljerten,  kaartspyljen, bingo, breidzjen en foaral mei elkoar jeuzelje, net sitten. Mar de measten giene graach, en harren hûs kaam frij foar de bern.

Dy âldereinhûzen bin der net mear. Dy ha wý ôfskaft. De grutsten ha we ferboud ta fersoargingshûs. We ha de âlderein wiis makke dat se sa lang mooglik tús bliuwe moatte, ek al ferfele se har dêr dea. Sjoch nei dy iene moarn jeu de boule efter it doarpshûs. Dêr komme se op ôf. Of oare sportaktiviteiten. Of ien kear yn de wike nei it  fersoargingshûs om mei âlde kunde té te drinken.

Mar dat is it dan ek. En de sûnenssoarch yn de fersoargingshûzen kin har hielendal net dwaande hâlde mei lju dy’t inkeld de steunsokken oan hoege en har fierder sels wol rêdde kinne. Dat moat de bern mar dwaan. Mar dy wenje yn Amsterdam.

En no seit sa’n man fan it Deltaplanburo dat we wer nei it ferline moatte. Foardat Putters it sei, wiene se dêr ek al mei oan de slach.  Grutte gebouen dy’t om wat foar reden leech kamen te stean midden yn doarpen en stêdden wurde no ferboud ta apparteminten. Hiel wat oars as it bejaardehûskeamerke mei in bêd yn de hoeke fan de keamer.

No bin it faak wat útwrydske dingen. Want soks wurdt net oanpakt troch oerheden of wenteboukorporaasjes, mar troch ynfestearders. Dy wolle der oan fertsjinje. At je jild ha, kin je te plak, dus der hoege ek net sa folle boud te wurden. De rest fan de âlderein heukert yn eigen hûs om, of soarget gau yn it fersoargingshûs te kommen nei de earste beste oerhaal.

Ik skets wat in rûch byld, hjir en dêr is it bêst goed. Mar ik sit wol yn de put mei it ferhaal fan Putters. Der is net ien dy’t sa’n fjouwer apparteminten op it alde kleasterterrein fan Nijewier boue sil. Der wolle de alderen net hinne. At se der al hinne gean soenen, is der miskien ien jong stelsje wat wol wenje wol yn sa’n âld hûs. Tinkt Putters no echt dat dêrmei de krimp oan Nijewier foarby giet?

Wis, âlderein  moat in goed plak ha. En sels bepale. It gedoch, krekt as mei Nij Ylostins yn Drylts, moat net mear hoege. Foar it tsjingean fan krimp moat we lykwols in hiel nij belied ha. Yn Fryslân in apart belied omt we safolle doarpkes ha en hâlde wolle. Dat belied moatte provinsje en gemeente betinke litte. Net troch it Sosiaal Kultureel Planburo. Want hjir hiene we net om frege.

 


Een reactie plaatsen

04 03 2020

Wiet

Kollega-kollumnisten Nynke en Botte ha ferline wike reageard op myn kollum fan twa wike werom oer de Reinbôgeflagge. De earste twa ha my ôfskildere as in te ûnferskillige hetero. Der wienen al lju op twitter dy’t woenen dat ik dêr wer op reageare soe. Dat doch ik amper, want de harkers fan Omrop Fryslân ha neat oan kollumnisten dy’t wat mei elkoar hottefylje. Inkeld, omt Nynke en Botte myn, blykber te rûch delsetten wurden, ferkeard ynterpretearre ha, efkes ien rjochtsetting:

Ik fyn it tige tige wichtich dat hiel Fryslân folslein iepen stiet foar de seksuele geaardheid fan alle minsken. Ik fyn it lykwols net wichtich dat dêrfoar in flagge oan it provinsjehûs hong wurdt. Dat jout gjin inkelde wissichheid. At je in soad lju nei trije pilskes op in jierdei heare, dan is it net mear as in flagge op in strontpream. Ik bin foar it oare folledich ynsetber om mei Botte alle Fryske flaggen te striken. Dy bin yndied gjin garânsje dat dêrmei de Fryske eigen- en eigenaardigheden bewarre bliuwe.

Lykas it ir. D.F.Woudagemaal yn Teakesyl by Lemmer. De flagge hinget dêr altyd út. Want dy izer- en koperbulte yn dat ûnsjogge gebou lit we sjen oan wa’t dat mar wol. We bin der grutsk op. Dat is terjochte. As je optheden troch Fryslân ride sjoch je it wetter oeral heech stean. Net inkeld yn kanalen en marren, ek yn de sleaten. Rûch sein wie Fryslân altyd it lân wat yn de winters, sa’t we dy no ek ha, folslein splis kaam te stean. En no drukke we op de startknop fan de âlde Wouda en floep, dy mealt it wetter fuort. Moai dat je sa’n monumintsje ek noch goed brûke kinne.

It reint noch alle dagen. En it wetter giet net iens hurd fuort. De wyn, oars in moaie droechtepomp, stuwt it wetter no hieltyd heech de provinsje rjochting it noardeasten yn. En dochs is der wat feroare. Ik hear sizzen dat op it boerelân it wetter noch noait sa heech stien hat, sûnt der dykjes en kearingen oanlein binne. Oeral stean lytse markes op it gêrs. Boeren gnize , de mûzen ha gjin swimkapkes genôch. Dy fersûpe optheden massaal. De boeren bin ek wrantelich. Se meie jarre útride, mar se kin neat. De trekkers kin wol nei Den Haach, mar hjir sûgje se fêst yn de weake grûn. Se bin no al benaud foar at aanst de earste snee meand wurde moat. Mei de seine, mannen.

De fûgeltsjelju stean oan ien kant ek te gnizen. Dit bin de foarboades  fan in gouden fûgelmaaitiid. Fûgels fine it hearlik om mei de poatsjes yn it wetter stean te fretten. Sa wiet ha dy fûgeltsjelju it no altyd wol ha wollen. Likegoed belûke se ek wer, want der kin fansels ek gjin rûge dong útriden wurde.

It meast ferwûnderlike is dat je by al dy millimeters rein tinke dat we no gjin lêst mear ha fan de droechte, sa’t dy de lêste twa simmers ús grûn toar makke ha. Yn it easten fan it lân ha se sjoen dat it boppewetter noch in meter boppe it ûnderwetter sit. Dêr bliuwt it dus droech.

Hjir yn Fryslân is it wat better wurden, seit wettermeester Henk Flikkema fan it wetterskip. Mar ien droege wike yn maaie en it is wer mis. De boppelaach, tige ynklonken fanwege de droechte en it boerewurk, lit net genôch wetter mear troch. Dat rint nei de sleaten en dy moat Wouda dan leechpompe, oars ha de einen en reidhintsjes gjin plak mear foar har nêst. En rint it wetter wer oer it lân en dan groeit it gêrs net, want der komt ek gjin stront oer.

At je it iene oplosse, of at it waar dat docht, bin der oare saken dy ’t fuort wer net doge. Dat betsjut dat elk ûntefreden is. Alles bart heal. Hiel stadich komme oerheid, boeren en natoerminsken tichterby elkoar. Elk begrypt ommers dat it sa net trochgean kin.

Dus it reint. It waeit. It is kâld. It earste ljipaai is der hjir noch net. Dus praat noch mar efkes troch. Mar ek wer net té stadich, want dan komt it net klear. Pas at it dat al komt, hingje ik de flagge út.

 


Een reactie plaatsen

26 02 2020

Ferkear

We seure hjir wolris, mar optheden is Fryslân hieltyd bot yn it lannelike nijs. Benammen op Radio 1, dat docht nammentlik fjouwer kear per oere ferkearsynformaasje. Der giet gjin dei foarby of Fryslân sit dêr yn. De A7. Somtiden de Dútse kant wat oer, en Purmerend is der ek wol by. Mar it meast tusken Hearenfean en Grins.

Ik kom fan Drachten. Foar 1965 gie ik mei de hûn te kuierjen op it plak wêr’t no dy A7 leit. Pake en beppe wennen yn Emmeloard. Hiel soms rieden we dan op snein fan Drachten oer Beetstersweach, de Gerdyk, Langsweachen, de Knipe, Hearenfean, binnentroch nei de Jouwer, dan oer Sint Nyk nei Dunegea, Eastergea, dan troch de Lemmer, bûtenom oer Rutten, Creil en Espel nei Emmeloard. Twa, trije oeren ûnderweis. En we moasten dyselde dei ek noch wer werom.

Drachten-Emmeloard is no in heal oerke. De A7 wie earst in lege dyk, mar je kin der no net mear mei de hûn lâns. Sels midden yn de nacht falt je op hoefolle ferkear der is op dy A7. Ien grutte brei oan auto’s.

Neat gjin geseur fan my oer de diken hjirre. Dat leit der allegear moai hinne. Al blykt no at it te hurd reint je dan net fanôf de A6 rjochting Snits kinne; in see fan wetter. En tusken de Jouwer en Grins sitte op de A7 sa’n dikke tsien op- en ôfritten. Dêr giet it mis. Want je moat dêr ferweven wurde mei dy lânsridende brei. Ynbreidzje.

Net elkenien kin dat likegoed. Boppedat soargje elkoar ynheljende frachtweinen foar in soad lulkens. Dêrtroch en troch eigen dommens riidt sa’n 80 persint fan ús te hurd. Dan kin Grien Links wol tinke dat soks oer is at aanst de 100 kilometer op de buordsjes stiet, ik leau der gjin bliksem fan. Se ride allegear fierstente hurd. Se bumperkleve omraak. Se ha allegear de telefoan oan it ear. De oarsaken fan ûngemakken bin dúdlik. Boppedat, wy Friezen kin fansels alhiel net autoride. Der leit ek alle dagen wol in auto yn in feartsje lâns in binnendykje, wylst we hjir dochs amper oan karnaval dogge.

Dé oplossing dy’t we yn Nederlân útfûn ha foar te folle ferkear, is nóch mear dyk oanlizze. Dat helpt. Even. Dan bin dy ek fol en moat je wer. Sa wurdt it Griene Hert in asfaltfabryk en Fryslân moat fierder sûnder ljippen.

Ho, no net folle mear sizze. De noardelike bestjoerders en ûndernimmers, dy’t har ferienige ha yn de Lelylijnlobby, hingje my no blommen om de nekke. Want se sizze dat ik no ymplisiet sis: lis dy spoarline fan Lelystêd nei Bremen mar oan. Dat sis ik net. Want ferkear is foar in grut part in oerheidssaakje. En dy oerheid kin der, hjir yn Fryslân alteast, net folle fan.

De trein fan Starum nei Snits sit moarns ien kear oan de nok ta fol. Bern nei skoalle yn Snits. Fan Snits nei Ljouwert sit it ek grôtfol mei jongfolk, dat heger ûnderwiis yn Ljouwert folget. Ik ha ferhalen heard fan âldere minsken dy’t it om it wurk wol mei dy trein kinne, mar gjin plak ha. Oplossing: minder treinen oerdei, langeren moarns en jûns. Se ha al útfûn dat de earste klas der wol út kin.

Dy âlderen ha likegoed noch in probleem. Je stean op in stasjon, en it reint en waeit dat it rikket, we ha hjir net oars. En je moat trije kilometer fierder. Of nei Hallum. Mei de bus dus. Mar dy riidt amper.

En aanst noch minder. Dat seit it provinsiaal bestjoer. Dat riidt wolris efter in bus wêr’t net ien yn sit. Dy bus krûpt stadich, want hy hoecht nearne mear te stopjen. En dan kin dy provinsiale bestjoerder der net lâns. Soademieterje op mei dy grutte bus, tinkt de deputearre. Mar se seit dat fermindering fan it busferfier in foarm fan effisiënsy is.

Witte jim wat folle effisiënter wêze soe? Werom nei  lytsere buskes. Dy’t ek noch wat regelmjittiger ride. En oeral komme kinne. En regelje de frijwilligers dy’t je brûke moatte net fanút elk doarp, sadat it in gaos is, mar regelje dat sintraal. At Fokkens effisiënter wol, regelje it dan ek. En at dat klear is doch dan ek noch mar in trajektkontrôle op de A7.


Een reactie plaatsen

19 02 2020

Reinbôgeflagge

De bûten-de-doar-wenjende Fries Sipke Jan Bousema is wichtiger as hokker ynwenner fan Fryslân dan ek. Hy begûn op de nasjonale telefyzje te skriemen oer dat Fryslân de reinbôgeflagge net oan it provinsjehûs hingjen hat. Dy reinbôgeflagge is bedoeld om oan te jaan dat hoe apart, frjemd, oarskleurich en ferskillend we ek allegear binne, dat we dochs gelyk binne. Yn myn ûnskuld tocht ik dat it folle wichtiger wêze soe dat alle ynwenners fan  Fryslân dy flagge úthingjen ha. Mar dat ynteresseart Sipke net, dy flagge moat op it provinsjehûs.

Doe betocht Sipke dat hy Fries is. In skriemende Fries komt yn aksje. Sipke praat no mei alle Fryske reinbôgegesinde polityke partijen. Dy sille no mei syn allen de Sipke Jan Bousemamoasje yntsjinje. Fansels giet deputearre Avina Fokkens dan oerstag. Omdat Sipke Jan mei syn Hilversumse mediarelaasjes Fryslân yn de publisiteit oars sa sear dwaan sil, dat we hjir noait wer in flagge ophingje kinne. Sels net de Fryske flagge, dy’t dochs ek hinget foar de gelykberjochtiging fan ús   eigen- en eigenaardigheden.

In flagge is inkeld mar in úthingboerd. Uthingbuorden joue

oan wat je der sels fan fine, net wat oaren fine. Der bin sat lju dy’t de

Fryske flagge ophingje en noch noait in wurd Frysk sprutsen ha,

“maar ik woon hier toch”.

 

Dêr wurdt hjir al jierren seurd oer in reinbôgeflagge. Alle oare

provinsjes ha sa’n ding hingjen. Om oan te jaan dat se op harren

begrutting in nutteleas bedrach stean ha om de befolking

op te fieden. Dy giet dan op de fuotbaltribune sitten en

skelt alle homo’s en swarte spilers ferrot. Mar dat hindert neat, je ha

toch geweldich dat jild op je begrutting stean.

 

Unsin. At it hjir moatten  hie, hie Arno Brok it al lang regele. Dy

fynt in skynfertoaning net nedich. At de Friezen mar net op dy

fuotbaltribune sitten gean. De Bousema’s dezer aarde tinke dat at je

úthingboarden ophingje, dat de wrâld dêr dan better fan wurdt.

Nee dus. Yn it Gelderse plakje Zevenaar docht de iepenbiere skoalle wol mei oan it karnaval, mar se neame it gjin karnaval, mar ferklaaifeest. Want karnaval is in roomsk feest en in iepenbiere skoalle wurket net mei roomske oantsjuttingen. Foar my wie in iepenbiere skoalle altyd it ienigste wat koe, mar at ik yn Zevenaar wenne brocht ik de bêrnsbêrn no nei de roomske skoalle.

Krekt sa dom as dat Swarte-Pite-gedoch. Nee stil mar, wat wy yndertiid dien ha oan de slavehannel wie net bêst. En wat guon fan ús no dogge mei diskrimminaasje is ferskriklik. Freegje de man fan it Sjineeske restaurant op de hoeke mar efkes. Mar in flagge poetst dat net fuort.

Noch in foarbyld. Oardel wike lyn hearde ik ynienen geweldige lûden út Súdeast-Fryslân. Dêr krigen se 15 miljoen út de saneamde regiodeal fan it ryk. No, no no. Deputearre Sander de Rouwe kraaide it út fan freugde. Pas letter die bliken dat it in foai is, dat allinne Súdeast-Fryslân al 25 miljoen tasein wie. Dat de eilannen yn swier waar komme, omt se de wenningbouplannen net wier meitsje kinne. Der wie op rekkene dat it jild wol komme soe.

De oerheid wurket mei flaggen, dy’t se like hurd wer strike. De provinsje likegoed. Elk doarp dat wat wol, wurdt oantrune dat op papier te setten en yn te tsjinjen. We ha allegear potsjes, rekkenje dêr mar op. De gemeenten moat ferdiele. By in goedkarde oanfraach it hiele frege bedrach útkeare. Mar der is fierstentemin jild, want hiel wat doarpen bin opnaaid om hjir oan mei te dwaan. De gemeenten wurde gek, want dy moat no aanst 80 persint teloarstelle, ek al omt de provinsje wer in hiel soad fan it ferline jier útlutsen bedrach ôfhelle hat.

Begryp jim it: Oeral hingje flaggen, mar der hinget net oeral in pûde mei jild of realiteit efter. Mar Sipke Jan Bousema rêdt it op. Tanksy de publisiteit komt de reinbôgeflagge aanst op it provinsjehûs. Mar dêrmei hat hy noch net klearkrigen dat der noait mear immen in skeldwurd nei in homo, boer of Frysktalige skreaut. Want fan de tsien minsken dy’t lâns it provinsjehûs oan de Twabaksmerk yn Ljouwert rinne, binne der fjouwer dy’t net witte wat in reinbôgeflagge betsjut. Of it kin har gjin soademiter skille.


Een reactie plaatsen

12 02 2020

Eiffeltoer

Der bin bakken fol jild útjûn om de Sintrale As nei Dokkum oan te lizzen. Likegoed seure se dêr yn de Noardeasthoeke fan Fryslân noch hieltyd. Ald geseur, want it tal toeristyske plannen dat dêr yn de rin fan de lêste 50 jier makke is, is net te tellen. Dêr gean se mar mei troch.

Dizkear wurde der yngreven winsken op tafel lein. Se wolle yn Dokkum in publykslûker fan komsa. Dan kin de omlizzende streken fan Noardeast-Fryslân, Dantumatiel, Tytjerksteradiel en Achtkarspelen dêrfan meiprofiteare. De útstrielingsfaktor fan Dokkum moat in soarte Eiffeltoer wêze.

No is de Eiffeltoer yn Paris in produkt fan in wrâldtentoanstelling út 1889. En ik sjoch noch net dat der ynkoarten in wrâldtentoanstelling yn Dokkum komme sil. Ik soe net iens witte at der sa no en dan noch wolris ien hâlden wurdt, de wrâld lient him optheden seker net om tentoansteld te wurden.

De Eiffeltoer yn Paris hat per jier likernoch 6 miljoen besikers. Dy kin se yn Dokkum net kwyt. Mar de gemeenten roppe allegear: “at jim dy Dokkumer Eiffeltoer sjoen ha, dan kin jim wol by ús te plak”. Tsja, ik soe  net echt witte wat Sjinezen en Amerikanen yn Kollum of Bûtenpost moatte. Besites oan de elektrisiteitssintrale yn Burgum yn gearhing mei de stjonkfabryk fan Sumar bin ek net echt hichtepunten.

Boppedat is it natuergebied yn noardeast Fryslân noch wat skraal. Ek al fanwege dy sintrale as. Likegoed is der bêst wat moais te sjen.  Tytjerksteradiel hat sels it moaiste wat der is, de Alde Feanen. Mar dêr moat je mei de boat hinne en de steigerkes lizze dêr al fol. En de Marrekrite wol der net mear oanlizze, want dan doch je skea oa it lânskip.

Nationaal Park Lauwersmar is ek o sa moai, mar dat moast ingelsk en is dus in Dark Sky Park wurden. Dêr kin je gjin hân foar eagen mear sjen. Dan is der noch de Waadkust. Je kin by de twa Sens of Place bylden lâns, mar it wetterskip en Ids Willemsma wolle gjin 6 miljoen lju op dy dyk omwâldzje litte.

Soksawat as in Eiffeltoer yn Dokkum. Wat moat we dêr foar betinke. Dat stiet net yn de rapporten. Der stiet inkeld yn dat se oer tsien jier 185.000 besikers mear ha wolle en 300.000 oernachttingen mear. Mar wêrom at dy lju dêr komme moatte wit we net.

Yn Dokkum stiet in fontein. Dêr sit lykwols net folle leven  yn. Dy friest inkeld mar. Je kin der inkeld je ijsko efkes fiif menuten op sette, at je pisje moatte. Yn it rapport stiet ek noch dat Dokkum it kearpunt yn de alvestêdetocht is. Ja, oars kom je op it waad of yn Grins telânne. Mar der falt neat fan te sjen, se ha klúnplak en stimpeltintsje yn ‘97 al oprêdden.

Dokkum hat mar ien echt ferneamd saakje: Bonifatius is der fermoarde. Dan moat we alle histoaryske ferhalen fan dat it ek wolris earne oars wêze kinnen hat, mar ferjitte. De moaie Bonifatius tsjerke stiet yn Dokkum. En se helje dêr hillich Bonifatiuswetter út de grûn.

Ik tink dat we dus sa’n tsien, tweintich rabouwen út de buert bewapenje moatte mei kneppels en knyften. Pistoalen wiene der in 754 noch net. Dy rabouwen kin je dan loslitte op dy 6 miljoen toeristen. Der bin bêst wol in pear by dy’t soks wol noflik fine, ik lês net oars. Ja, ik tink dat der dan wol mear as dy 6 miljoen op Dokkum ôfkomme. En dan kin dy âlde buorden fan Moordstad Dokkum wer  oan de dyk set wurde.

Sjoch je wol hoe gau at je fan de dyk gean, at je de aspiraasjes te heech stelle. It is prima dat de lju dy’t der wenje tinke en fine dat it noardeasten in moaie noflike streek is. Mar it is simpelwei gjin streek foar tsientûzenen toeristen. At je op de telefyzje sókke toeristesintra sjogge, dan mei we bliid weze dat wy hjir noch in moaie redelik rêstiche noardeasthoeke ha. En soargje dan earst ris dat je wer noflik kuierje kinne oer dy âlde boerepaden. Dat de boeren dat wer wolle en dat it ûnkrûd fuorthelle wurdt. Der bard no neat mei. Net ien wit wa’t dêr ferantwurdlik foar is, elk hâldt de sinten yn de bûse. Mar soks kostet minder as in Eiffeltoer.