Eelkesweblok


Een reactie plaatsen

10 07 2019

Rûpen en mûzen

Ik woe it hjoed ha oer de, en no sis ik it efkes yn it hollânsk, de “eikenprocessierups”. As gesachsgetrou kollumnist sykje je dan de Omrop Fryslân-berjochten op om dêr it goede Fryske wurd foar te finen. Nee. Dêr stie ynearsten ek “eikenprocessierups”. Da’s frjemd. At in hurdfytser yn de Tour de France oer de kop giet dan brekt hy neffens de Omrop syn kaaibonke, dat ding wer’t 99,9 persint fan de Frysktaligen gewoan sleutelbeen tsjin seit. Mar de “eikenprocessierups”, dy’t talriker oanwêzich is as it tal Fryske wurden wat bestiet, moat as hollander fierder troch it libben. Dêr waard ik wat nitelich fan.

Dus nei de staveringshifker, wêrfoar Sietske Poepjes 40.000 euro betelle hat oan Microsoft. Neffens Sietske soe ik dan alhiel flaterleas Frysk skriuwe kinne. Ik ha’m downloaden. Myn kompjoeter seit dat ik dat goed dien ha. Mar it is my net slagge him te brûken. Sokke spultsje bin neat foar digikloaten lykas my. Microsoft sil it freed echt foar my regelje.

Mar dêr hie’k no noch neat oan. Dan mar wer fia google. Mar de Fryske Akademy en it Frysk wurdboek seine dat it wurd “eikenprocessierups” neffens harren net bestiet. En wat net bestiet hoege we net te fertalen, sizze se. Mar ik ha dy bistjes sels sjoen. En ik ha it wurd “eikenprocessierups” wol tûzend kear lêzen. Elkenien wol. We hienen it der fannewike ek noch oer. Immen dy neamde it hiel serieus de ikel-konsepsjerûp, want presentatoaren bin ek net hiel dúdlik yn swiere wurden.

We ha der gjin Frysk wurd foar. De omrop hat moandei dochs mar keazen foar ikeprosesjerûp, mar wêrom moat dy hiele roomske optocht der hieltyd by. Ja, omt se yn lange slierten oan elkoar en de ikebeam fêstsitte. Sil we it tenei dan mar gewoan de ikelrûp neame, dan wit elk wat der bedoeld wurdt.
Want elkenien wit no al dat je net mear ûnder ikebeam stean gean moatte. Dan jokket it as de hel. Net iens wize nei sa’n beam. Alle bewûndering foar dy gemeentemannen dy’t lintsjes oan de  ikelrûpsike beam hingje. It fernuvere my wol wat dat der blykber ûnfoldwaande lju binne dy’t de rûp bestride kinne. Der ha wolris faker grutte kloften rûp west. En at je in bytsje fan de natoer witte dan koene je dit dochs oankommen sjen, want dy ikelrûpen ha om de dei konsepsje.

Krekt as de mûzen. Dy ha ek neat oars te dwaan as op elkoar omhingje en dêr krij je lytse mûskes fan. At se dan mei in hiel soad binne, bin it frekt aardige bistjes. At je nammentlik net mei buorman-boer kinne, dan set je gau je lân ûnder wetter en dan swimme dy mûzen, foar safier at se net opfretten wurde troch kobben, roeken en reigers, nei buorman. Dy set dan ek syn lân ûnder wetter en sa is de hiele súdwesthoeke optheden mear wetter as by de oerstreaming yn 1825. It wetterskip is al wer benaud, want dat wetter sakket hiel hurd nei dy droechte ûnder de grûn en safolle wetter is der aanst net. Oan de oare kanten merkbite boeren no wol, dat wetter op it lân bêst wol kin.

Aardich is ek dat der twa mûzefolken binne en dat dy oarloch ha. De iene groep is wat sterker as de oare en se jeije de oaren krekt salang efternei dat dy dan harakiri dogge boppe it Jelte-akwadukt. Dêr rêdde se moarns hûnderten deade mûzen op, dêrom kin dy lju net hieltyd ikelrûpjeije.

Wat my dan wer ôffalt is, dat de Partij voor de Dieren net sein hat dat der oan beide kante dakplaten op dat akwadukt komme moatte, sadat dy mûzen trochrinne kinne. En wer boeren pleagje. Der rekkenje wy dochs op, sa’n Partij. Mar nee. Ik hear se ek net oer de rûp en dêr wurde dochs miljoenen fan fermoarde. Ek de PvdD hat der blykber tefolle jokte fan krigen.

Wolf of skiep. Se witte it net. Mûzen of molke. Ikelrûpen of jokte. Ik frege lêst immen wa’t eartiids de predator wie fan de stienmurd. Hy tocht hiel lang nei en sei doe ……. de mins. Der komme optheden nochal wat ferfelende bisten op ús ôf. Sil we dêr tenei sels mar wer mei rêdde?

Advertenties


Een reactie plaatsen

03 07 2019

Biolokkich

Och heden, wat wie dat in moai ôfpraat spultsje. Op in sympoasium oer de lânbou sei de CEO, sa hjit tsjintwurdich in baas of in direkteur, de CEO fan de FrieslandCampina, Hein Schumacher, sei dat it bedriuw boeren stypje wol at se de biodiversiteit fan harren grûn ferheegje wolle. Biodiversiteit. Bio is leven en diversiteit is ôfwikseling. Mjuks dus. Mjuksende boeren kinne jild fan de FrieslandCampina krije.

Tagelyk sei Fred Crone, hy naam ôfskied as boargemaster fan Ljouwert, dat de Fryske befolking ree wêze moatte soe om 2,5 sint mear te beteljen foar in mingel molke, en dan sa jild frijmeitsje kinne  foar de biodiversiteit. En dat wylst Ljouwert hieltyd noch in earme gemeente blykte te wêzen. Dy 2,5 sint stekt Schumacher fansels yn de bûse en sa betelje wý de biodiversiteit.

Ik wurdt altyd lulk fan ditsoarte foartbakte ien-twaatsjes. Inkeld, dy beide mannen ha wol wat gelyk. It bin fansels ek mannen dy’t de hjoeddeiske ûntwikkelingen goed folgje. En der mei toverje kinne. Hoewol, 2,5 sint. It jout gjin bliksem. Jumbo wol miskien noch wol, mar Albert Heijn net. En at Albert net meidocht, seit Hein ek dat it swier te rissen is fansels. En Ferd Crone wit wol dat miskien de Friezen wol ree binne dy 2,5 sint te beteljen, mar yn Amsterdam net. En dêr wenje mear minsken as yn Fryslân.

FrieslandCampina hat net alle boeren ûnder bewâld; is ek noch  in word-wide bedriuw. Schumacher sei net, mar wist wol, dat syn meiwurkers op de site setten dat de garânsjepriis foar molke wer sakje sil. En Crone wol mei syn sinterske ferhaal inkeld de portefeuille lânbou krije yn de Earste Keamer. Dan kom je yn byld.

Dat blykt no ek yn de Fryske polityk. Dêroer ha we yn de Ljouwerter Krante in grut ferhaal krigen. Jantien de Boer mocht de CDA fraksje folgje yn de formaasjeperioade. Se hat tige har bêst dien, mar it is ek net folle mear as fertelle dat alles wat de CDA-ers bûten Jan tien ombesprutsen mei oaren, letter yn de fraksje útlein waard. Der kaam net safolle nijs út. Dat Sietske Poepjes altyd yt wisten we ek al; en dat hat se ek nedich, se hat no enerzjytransysje.

It ienige ferrassende wie dat de FNP de wynmûne ynruile hat foar de portefeuille lanbou. Ek noch in útklaaide portefeuille. It heikele punt yn de lânbou, de feangreide, is by de PvdA-er Douwe Hoogland telânne kaam. At je no earne biodiversiteit ha moatte dan is dat yn de feangreide. Doe ha se dat ek mar yn Douwe syn bakje stoppe. En de natoer ek mar. Dan stelt de lânbouportefeuille fan Jehanes Kramer dus neat mear foar, sels as soe hy roppen bliuwe dat elke boer bioboer wurde moat.

Hy moat him no mei de doarpen bemoeie, mar de oare partijen ha him it gêrs al foar de fuotten weimeand troch elk doarp hûzen ta te sizzen. En Sietske Poepjes sit yn de taal en kultuer om te readen, dêr hie de FNP no dochs mei útein sette moatten.

Dat stiet allegear noch net iens yn it bestjoersakkoart. Mar dat lêst ek nimmen, want it is fyftich pagina’s (te) lang. It nije kolleezje hat wat tefolle tiid en romte nedich om ús út te lizzzen hokker kant se sa’n bytsje útwolle. Der wurde gjin grutte knopen trochhakt. Dat jild seker foar it ûnderwerp wat de measte omtinken ha moatte soe, de feangreide.

De PvdA woe, neffens it ferhaal fan Jantien, 50% CO2- reduksje helje. It CDA hat fan dy risseltaatdoelstelling in ynspanningsferplichting makke. Dat betsjut dat je der mei oan it âldehoeren gean, mar as guon boeren en it wetterskip nee sizze, dat je dan tuike tuike dogge. Dan wurdt it kolleezje net ophong oan it risseltaat. Yntusken is it nasjonale regear al konkreter. Deltaplan feangreide. Mar it blykt dat se dêr mei de hannen omheech stean wat Fryslân oanbelanget; likegoed krij se gjin stipe fan it Fryske CDA.

Undersikers ha útfûn dat wy in dom, earm mar lokkich folk binne. Ik bin mei dat biodiversiteit- en feangreidestânpunt net echt lokkich. Mar doe lies ik de titel fan it bestjoersakkoart. Net ien skriuwt of praat der oer, mar dat moat tenei al. It hjit nammentlik Lok op 1.


Een reactie plaatsen

26 06 2019

Net ien is ûniens

We kamen ôfrûne moandei pas wer werom fan Oerol yn de gewoane wrâld. Der giet in soad oan je foarby, mar dan moat je mar net mei fakânsje gean. Dus ik ha it nije kolleezjeprogram fan Fryslân mist. Ik hie it noch in dei earder witte kinnen, want de Ljouwerter Krante hie it by immen út de bûse weiklaut. Mar dat joech ek neat, ik siet op Skylge. It wie Oerol en moai waar, dus dan sit je op in terras. Lutz Jacobi, de baas fan de Waadferiening, rûn foarby mar se seach my net. Se seach gâns oaren en kloppe elk op it skouder. Ik rôp mar neat, want ik wit wol wêr’t Lutz en ik it dan oer hân hienen en dan hie se te let foar de boat west.

De ramp mei al dy konteners dy’t yn sé kwakten hat Lutz ek wer wekker skodde. De gaos dy’t doe ûntstie wie grut. As je inkeld mar sjogge nei dat de iene boargemaster de frijwillige oprommers  ferwolkomme mei in beerenburgje, stjûrde de oare se wer fan it eilân ôf. En wat der dêrnei barde. De iene rôp hea en de oare rôp strie. Sadat de mannen fan de rederij noflik efteroer skeukten, in whiskeytsje namen en seine “dêr kin we noch wolris wat yn see kwakke”.

Minister Schouten sei fannewike dat der in claim leit fan trije in en in heal miljoen. Leave mins, dat is fierstenfierstentemin. Boppedat, dat jild moat wer ferdield wurde; it ryk moat in soad ha, en de gemeenten en natoerorganisaasjes ek wer in part. Rykswettersteat sil ek noch wol mei wat komme, want dy sjogge wat der noch mear leit sûnder it op te rêdden. Der leit noch in kwak rommel. Dus dan kom we wer mei in claim. O ja en de fiskers sitte der ek noch net yn, want we wit net wat we dêr mei moatte.

It wurd sawat tiid dat dy reders de whiskeyflesse leech ha, seit Schouten driigjend. Mar dy laitsje har noch stikkener om dizze naïviteit fan de minister. Mins, lis no gewoan in claim del fan sis mar 10 miljard. Dan wurde se wol nuchter. Mar nee hear, allegear lytse stimkes en stapkes fan fierstentefolle organisaasjes.

Lutz soe it, seker op in terras, tsjin my wat grauwéliger sein ha, mar netsjes foar de Omrop sei se: “It is hiel bot nedich dat it behear fan de Waadsee beter organiseare wurdt. We sjogge no hoe’t fiif ministearjes, goed tsien gemeenten en trije provinsjes by elkoar del wurkje”.

Ja en net te ferjitten al dy oare organisaasjes dy’t altyd oeral oer meihaffelje. Lutz har Waadklub. Ek al dy oare natoerorganisaasjes dy’t tinke dat Fryske Geaen en Noordhollandse en Groningse landschappen ferskillend tinke oer it selde waad. En al dy farders fan brúne float en charters oant kano ’s. Waddenzeehavens en waddenjachthavens bin hiel ferskillend. Bestjoerlike spaggeti seit de man fan de Waddenhavens, dy’t lykwols sels al wat te sizzen hâlde wol. Sa as elk.

En dus is it foarstel fan de ministers Schouten en Van Nieuwenhuizen, ek al wer twa dy’t der yn omhaffelje, mei mingde gefoelens ûntfong troch de triedsjes fan dy spaggeti. No is it foarstel ek net sa hele sterk hear. Twa direkteuren, want twa ministeries is twa direkteuren. En in siktaresse, of miskien ek wol twa. Se ha gjin jild. Kin dus neat dwaan. Se ha ek gjin foech. Se ha inkeld in moaie titel: Behearsautoriteit Wadden. Neffens gâns organisaasjes soe de namme wêze moatte: in waaxen noas.

Dat hie Lutz op dat terras tsjin my sein. Wittende dat in nije kâns op in jierren en jierren lange winsk foar ien sterke ienriedige bestjoerlike ienheid op en om it Waad wer foarby gien is. En dat alles foar de safolste kear fersânje sil yn oeverleas geâldehoer oer wa’t wat te sizzen hat, want it bin net inkeld oerheden dy’t it tsjinhâlde.

Soms tink ik dat diktatuur dochs wol foardielen hat yn dit troch de polder ferrotte lân. Mar dan soe krekt Lutz wer tsjin my sizze dat ik  net sa dwers wêze moat. Okee Lutz, do dy sin. Rêdt dy mar mei dy Behearsautoriteit Wadden. Mar wit  dat dy kontenermannen noch altyd oan de whiskey sitte.


Een reactie plaatsen

19 06 2019

Omride

Koartlyn kaam der út de wrâld fan oannimmers en lju dy’t ferstân ha fan ferkear en wettersteat de fraach om mear jild foar it ûnderhâld fan brêgen en sa. Dat skynt oeral wat efter te rinnen.

Skynt. Da’s in polityk wurd. It rint in hiel ein efter. Der stiet op dy gele buorden noait de datum werop at se pleatst binne, mar neffens my stiet der al langer as in heal jier op gâns gele buorden dat at in frachtwein mear as 50 ton weecht dat dy dan mar net mear oer de Spannenburger brêge, oer it Prinses Margrietkanaal by Tsjerkgaast ride moat. Omride. De brêge sit ek noch op in weikrúsing. Dus alderheislikst omride.

Ik soe ek wol wolle dat sokke weinen net nei Fryslân hoechden, mar dat ha we al lang ferlern. At der nei in lyts doarpke yn Fryslân, inkeld berikber lâns in 60 kilometer dykje, immen ferhûzet en der moat in nij kastje komme dan sit dat yn in swiere 16-tsjillige frachtwein. Dy lit  freugdefol diken en brêchjes fersakje, hy stiet mei 3-0 foar. Dat helje we net wer werom.

Dus tink je dat se dan wol in kear begjinne sille om dy Spanneburger brêge sa te meitsjen dat dy 50-tonners der wer oer hinne kinne. Nee, dus. It is te begripen dat se dêr ek wol wat tsjinoan sjogge. We ha dit foarjier yn Warkum sjoen hoefolle tiid, minsken en jild it koste hat om de brêge wer wat yn it gareel te krijen, alderheislikst.

Sette se de betsjinning fan sa’n brêge ek noch oer nei Ljouwert. In tige ferantwurdlik persoan dy’t dêr op de knopkes drukt. Hooplik waaie der gjin kameraatsjes út de beammen. En it bliuwt fansels tige ûnfreonlik. Der komt in moterboatsje oan, hup de brêge omheech, en wer del. Mar de folgjende fakânsjefarder wie noch krekt út it sicht fan dy kameraatsjes doe’t it earste boatsje der al wie. Dy komt yn byd at de bomen delgeane. In brêgewachter te plak soe de earste efkes wachtsje litte en de brêge iepen dwaan foar beide. Dy brêgewachter is der net mear. We hâlde gjin brêgewachters mear oer en dat wie dochs it moaiste baantsje yn Fryslân.

We hienen it oer Spannenburg. In kwak auto’s en fytsen moat dêroewr. De brêge is ek nochal wat smel. Breedút kin dy 50-tonners der ek net mear oer. Eins soe der in akwadukt komme moatte, mar dat kostet ek noch al wat sinten en omriden. Wit jim wat, we litte dat giele boerd gewoan noch in pear jier stean.

Dêr stean nochal wat gele omrydbuorden yn Fryslân. Schûlenboarch, Koatstertille, ek oer it Prinses Margrietkanaal, wolle meast net wer ticht at se iepen draait binne. Omride.  Ofslútdyk is striemin. Omride. Of swimme. En dan ha’k it noch net iens oer de lytse routes mei de lytsere brêchjes. Makke yn in tiid dat der noch gjin kompjoeters wiene. En de kompjoeters fan hjoeddedei kinne sokke brêgen net begripe. As jim begripe wat ik dêr mei bedoel. De brêgemakkers bin pensionado of dea.

Dus der moat jild by. Wêr wei? Ryk foar de rykswegen, provinsje foar de provinsiale diken, gemeenten foar de lytse brêchjes. At it dan aanst al in kear prioriteit kriget, komt it miskien lang om let mar wol hiel stadich wol goed.

En dêr sit de krukas. Fryslân is de wetterrykste provinsje fan Nederlân. Guon doarpen ha pas tusken 1850 en 1900 en guon noch folle letter in wei derhinne krigen. En dy moast faak oer in brêchje, want ja, oeral wie ommers wetter.

Dat wetter is der noch altyd. En dêr farre boatsjes op. We meitsje no noch hieltyd trochstekken, sadat elk, klap klap, fan de Aldegeaster Brekken nei Boalsert farre kin, lâns it tsjerkje fan Westhim. Moai. Mar oer tweintich jier moat dy rûte wer oanpast wurde, want dan is der op elk slûpke in tintsje kaam dat krekt te heech is foar de brêchjes.   Ik sis mar wat.

Dy farder is faak in klant fan Fryslân. En wy wolle graach gastfrij wêze foar dy klant. Mar we bin der net klear foar. Wy soenen folle hastiger oan it wurk moatte. Dat kostet in knoarre jild. En in hiel soad omriden.

 


Een reactie plaatsen

12 06 2019

Wetter

Wat wienen de boeren allegear bliid mei de wylde ûnwaarsbuien fan ferline wike. Net allinich dat se no in moaie kâns hiene dat harren buorkerij yn de hens fleane soe en de fersekering dan wer wat finansiële oarder regelje koe, en oan de oare kant foel der in bats wetter. En dat hie de greide nedich. Utsein de mûzegreiden, dy wiene oeral al splis set. Sa frieten de mûzebiters, reigers en roeken sourit de l’eau. Fersopen mûskes.

It is net elke boer jûn om samar syn lân ûnder wetter te setten tsjin de mûzen. It gêrs groeit dan jusjes minder hurd  en dan hat er in snee te min. Dy moat er dan wer bykeapje. En der hat net elke boer jild foar.

Boeren ha nammentlik allegear in ferskillende sitewaasje. Je hearre faak de moaie ferhalen. Ja, ik bin bioboer wurden en ik kin goed rûnkomme. Wêrom stean se dan allegear op de stoepe fan de oerheid om subsydzje.

Guon boeren sizze grutsk dat se oan biodiversiteit dogge. Dat is it muoilike wurd foar dat se de grûn wat minder hurd útmelke. Mar stront bliuwt stront, it moat oprêdden wurde. Ik seach dat in boer ferskate weinen mei moaie skjinne bargejarre krige en oer syn lân útspuide, wylst in oar net iens de eigen ko-ejarre kwyt kin en him deabetellet oan allerhande fosfateregelingen.

De ien hat 70 kij en gjin inkele muoite en by in oare boer mei ek 70 kij moat de frou byfertsjinje yn de soarch. Elke sitewaasje is oars, dus smyt dat no net op ien bulte.

Dêrom krige ik dan ek in bytsje in rare smaak yn de mûle doe’t ik  ferline wike it ferhaal lies dat Urgenda op in Frysk boerehiem stie te preekjen dat it wetter omheech moat.

Urgenda. Earst tocht ik dat it in Afrikaans lân wie, mar ik kin net fine wat it wurd betsjut. Dat komt ik ha net studearre en de minsken dy’t der ynsitte wol. Want is it is in duorsemens- en ynnovaasjeorganisaasje. De preken dogge se yn’e mande mei sa’n 500 natuer- en maatskiplike organisaasjes.

Se wienen by boer Sjoerd Miedema fan Haskerdiken, in bioboer. Of se, Urgenda directeur Marjan Minnesma wie der benammen. Tige werkenber: se hie in grauwélich kleurde jas oan, dy joech griene, gele, oranje en reade  koades ôf. De wrâld wie foar har warskôge.

Se wienen  by Sjoerd omt dy fan doel wie en set it wetter op syn lân noch tsien sentimeter heger as it al stie. Hy wist net, sei er, wat dat foar syn produksje betsjut, mar dat seach er noch wol. Maklik praat, want yn hiel Fryslân stiet it wetter ûnder de grûn noch in heale meter te leech fanwege de droegte.

Sjoerd sjocht it wol. Marjan kaam yn har koadejas lâns roppen dat it bêst kin. Se hie krekt as Gaston sa’n grut wapperboerd by har, mar hjir stie net op hoefolle jild at Sjoerd wûn hie , of aanst tekoart ha soe, mar dat it o sa goed is dat it wetter wat heger komt. Se joech it boerd oan in amtner. Dy knikte. Hy koe’t ferhaal al.

Miedema hat 260 kij. At dy allegear sykhelje donderje wy al om fan de CO2 en mar hy fynt dat CO2 de feangrûn net mear útkomme mei.  Want it giet om CO2. Urgenda hat de rjochtsaak tsjin it kabinet Rutte wûn. Dy hienen sein dat de CO2 útstjit yn 2020 25 persint leger wêze soe as yn 1990. At Nederlân neat feroaret is dat mar 17 persint, sei de rjochter. De jas glittere oan alle kanten.

Ferrassend seit Minnesma no dat Urgenda gjin aksjegroep is. Logysk, se bin yntusken troch safolle groeperingen ta hillige foaroprinner makke, dat se har oanpasse moat oan de mearderheid. Dus sille se Rutte helpe de goeie maatregels te nimmen. De wichtichste dêrfan is it wetter omheech.

Dus wie se o sa bliid mei de tsien sentimeter fan Miedema. Mar doe gie se de mist yn. Se sei dat Miedema sjen lit dat it ek ekonomysk helber is. Ik wol dy jas eins net op alle hiemen ha, want dat flokt, mar ik sil har oanride alris by wat oare boeren yn de ponge te sjen.


Een reactie plaatsen

05 06 2019

Barradiel

It is tink ik dik tsien jier lyn dat der op’e Gerdyk twa dingen sear diene. De tastân fan it kultureel sintrum de Skâns. En der moast in nije middelbere skoalle komme. Doe hat der ea immen roppen: sil we fan beide dingen dan ien moai gehiel meitsje? It duorre trije/fjouwer jier en doe wie de ried fan Opsterlân ek safier. Mar dan is soks der noch net.

Elkenien hat der oer mei âldehoerd. Underwiis hat altyd syn eigen paad en tiden lang wol wat mear oan de holle hân. De Skâns wie fan de mienskip, dy bin it yn prinsipe altyd ûniens mei buorman. Politisi kinne der ek net oer dat elk gelyk tinkt. En hoewol it ministerie tsjinwurdich én oer ûnderwiis én oer kultuer giet, seine beide soarten amtners en politisi  hieltyd wat oars. De ried yn Opsterlân feroare ek noch in pear kear fan gearstalling. En sa waard dat eventuele nije gebou hieltyd djoerder.

Fannewike ha se dan besletten dat it toch mar nét wêze moat. Der sil no begûn wurde mei it opsetten fan in nije skoalle. It sil sa’n trije jier duorje tink ik, foardat dy der stiet. En de Skâns? Ach we moatte noch  marris sjen wat we mei dat dik tsien jier lyn al ôfkarde gebou dogge. Der sit ek noch in sporthal yn. Bliuwt it allegear op it selde plak? Mar dan is der twa jier neat, at der wat nijs komme moat. Of knappe we it in bytsje op? Of sette we it earne oars del. Wêr dan? De ried sil no de befolking freegje wat sy der fan fine, want sels komme se net út dy muolike fragen.

Hâldt dit efkes fêst. Want we moat it earst efkes oer Dantumadiel ha. In gemeente dy’t amtlik fuseard is mei Ferwerteradiel, Dongeradiel en Kollumerlân. Polityk bin se lykwols net fuseard. Dêrfan ha we yndertiid op dit plak faak sein dat soks net wurkje sil. Dat hat no ek bliken dien. Dantumadiel hat in foars tekoart. Se tinke sels dat de provinsje it bewâld oer de polityk  ynkoarten wol oernimme sil. At de provinsje ea los giet fansels. No ja, it betsjut dat it finansiële ferhaal noch lang net klear is.

We tochten noch dat it sa need net gean soe. Yn 2017 wiene der ommers noch meifallers. Mar dy blykten út ferkearde berekkeningen te kommen. Der wie gjin sint romte. Der hat ek gjin kontrole west op de sinten dy’t in gemeente útjaan moat oan jeugdsoarch en WMO. No kin je dat in gemeente net oanrekkenje, want ek at der wol kontrole is, bin dy bedragen faak net yn te skatten. Mar at fan de 4 miljoen tekoart 1,7 miljoen nei de pensioenen en wachtjilden foar wethâlders giet dan skrik je. Je kin as gemeente dus ek net mear al te wyld yn je wethâlders omslaan.

Eartiids hiene je bygelyks, ik neam mar in foarbyldsje, de gemeente  Barradiel. Noait mear as 7000 minsken wenne dêr yn it noardwesten. Seisbierrum wie it haadplak. En at je dan yn it gemeentehûs  Walburgstate kamen, dat stie foar it oare eins yn Pietersbierrum, dan kaam ik op de keamer fan boargemaster Woudy Veenhof. Twa grutte hûnen leinen te stjonken yn har keamer en seagen my wurch oan.

Woudy Veenhof, de earste froulike boargemaster fan Fryslân, siet der fan 1975 oant 1984. Se hat fansels net sa folle dien, want dat wie der net te dwaan yn sa’n lytse mienskip. It wie wol in wylde politica hear, want se is út de ARP stapt foardat dy oergie nei it CDA en is doe VVD wurden. Se betroude my ta dat se it boargemasterswurk fan fiif dagen yn de wike ek wol yn ien dwaan koe. Ja, dat koe yn 75, mar dat koe yn 1984 lang net mear. Nije tiid. Mar it befoel har sa wol. Se wie lykwols de ienige boargemaster dy’t net herbeneamd waard nei de gemeentelike weryndieling, weryn Baradiel opsplitst waard. Elk krige in stikje. Sneu foar dy hûnen, dy koenen no net mear oan elkeniens krús snuffelje.

Samar ynienen moast ik by wat der barde yn Dantumadiel en Opsterlân dochs wer efkes tinke oan Woudy Veenhof, har Barradiel en har hûnen.


Een reactie plaatsen

29 05 2019

Skutte

Lêstendeis wiene we efkes yn it Waddencentrum op de Ofslútdyk by Koarnwertersân. Of nee, dat wie net efkes; je wurde dêr sa triggere dat je dêr wol in pear oeren omhingje kinne. Op tige ferrassende en de meast útienrinnende wizen wurdt dêr it ferline en de takomst fan de Ofslútdyk yn byld brocht. Boppedat sitte der finsters yn it gebou, ik soe dêr ek wol de hiele dei wat sitte kinne en útsjen oer de Iselmar. It kostet net mear as in kop kofje, want it frommiske efter de balie  by de yngong sei dat wy, krekt as elk dy’t troch de doar kaam, de gasten wie fan rykswettersteat en de provinsje Fryslân. Hartstikkene moai.

We wienen der dochs, dus we woenen ek efkes yn it kazemattenmuseum sjen, mar it wie moandei en dan wurdt de oarloch net betocht. Ik ha yntusken al lêzen dat it spul dêr ek oer de kop helle is. We moat der mar gau ris wer hinne.

Koarnwertersân fyn ik sowieso in moai plakje. Dêr giene we eartiids freeds altyd hinne en kochten dan de ûndermaatske fisk fan de Urkers. Dy fearen nei hûs en koene dat spul net meinimme, mar sa der noch wat oan fertsjinje.

Koarnwertersân, in tige lytse mienskip. Ik ha noch wolris yn ien fan dy hûskes west, want ik koe ien fan de dêr wenjende slûs- en brêgewachters.

It wie no suver wol moai al dat âlde tinken te fergelykjen mei de nije tiid. De trijemêster dy’t fan Makkum kaam wie noch al wat moderner as de âlde aken en Westlanders dy’t dêr oait ek fearen. Hy kaam nei de brêge ta, aanst moast dy omheech en dan soenen der 300 auto’s efkes stean te wachtsjen. En dan koe it skip de slûs yn.

De slûs. Doe’t we dêr as jonkjes kamen, fûnen we it in grutte slûs. De tiid is lykwols feroare en deputearre Klaas Kielstra hat syn hiele deputearrekarrièrre útlein dat it no in té lytse slûs is. It is in perpetium mobilé. Je meitsje in dyk yn 1932 . Mei in slûs deryn dy’t grut genôch wie om alles wat der hinne farre moat of bout wurd der troch kin. No meitsje se dêr de skippen sa grut dat se net mear troch de slûs kinne. Dwazen, wa bout no in skip dat je by Koarnwertersân earst út elkoar helje moatte en oan de oare kant fan de dyk wer yn elkoar sette moate. Dat doch je toch net. Ja, dat dogge se wol. En dan  roppe se dat dy slûs breder moat en stjoere Klaas nei Den Haach om te regeljen dat soks bart.

Under syn earm de rapporten dy’t Fryslân, Noardhollân en godbeter it Oerrisel skreaun ha: dat der 3000 arbeitsplakken by komme sille at de slûs breder wurdt. Folsleine nonsens. Want se sette gewoan de perpetium troch, de nije skipshellingen wurde aanst sa grut dat in nije slûs aanst ek wer te lyts is. Sjoch de farwei nei Drachten, giet presies sa.

In bredere slûs kostet 205 miljoen. CDA-Keamerlid Harry van der Molen ferklapte dat der al wer 40 miljoen oerheidsjild klear leit. Da’s frjemd, want Klaas Kielstra is al trije kear út Brussel túskaam mei in lege ponge. Se bliuwe lykwols o sa entosjast, dy politisi. Se sizze dat se it jild wol byinoar krije sille.

Wylst ik my ôffreegje wêr’t dy noch nedige 40 miljoen noch weikomme moatte. Miskien dat Huawei it betelje sil, dat liket my de lêste opsje. Dan is it lykwols al wer trije iier letter as at soe, want dan pas mei Chinezen wer mei dwaan. Dan is it wurk ek wer safolle djoerder wurden. Dat moat Saoedi Arabië mar jaan, dan kin it nije jacht fan kening Salmin bin Abdoel Aziz al Saoed moai yn Makkum bout wurde, krekt as dat fan Trump eartiids.

Foar trije kear per jier sa’n protserich jacht, moat de slûs fan Koarnwertersân breder makke wurde. Myn geâldehoer jout neat, se dogge it toch wol. Mar juster hearde ik dat fanwege de wynmûnen ien weihelte dêr in heal jier ticht wêze sil. At der in nije slûs komme moat is der oer de Ofslútdyk trije jier lang gjin inkeld ferkear mear mooglik. Sels net rinnende.